- భోజనం చేసిన వెంటనే ఆకలిగా అనిపించడం వెనుక అనేక శాస్త్రీయ కారణాలు
- ఆకలిని, కడుపు నిండిన భావనను నియంత్రించే గ్రెలిన్, జీఎల్పీ-1 వంటి హార్మోన్లు
- ఆహారంలో ప్రోటీన్, ఫైబర్ లోపించడం వల్ల కూడా త్వరగా ఆకలి వేయవచ్చంటున్న నిపుణులు
- కడుపు నిండినా మెదడులోని రివార్డ్ సిస్టమ్ వల్ల స్నాక్స్ తినాలనే కోరిక కలుగుతుందని వెల్లడి
- నిరంతర ఆకలి, ఇతర లక్షణాలుంటే వైద్యులను సంప్రదించాలని సూచన
కడుపు నిండా భోజనం చేస్తే కనీసం కొన్ని గంటల పాటు ఆకలి వేయకూడదు అనేది సాధారణంగా అందరూ అనుకునే విషయం. కానీ, చాలా మందికి భోజనం ముగించిన కాసేపటికే మళ్లీ ఏదైనా తినాలనిపిస్తుంది. కడుపు నిండినా కూడా ఆకలిగా ఉన్న భావన, చిరుతిళ్లపై కోరిక కలుగుతుంటాయి. ఇది వింతగా అనిపించినప్పటికీ, దీని వెనుక కేవలం కడుపు ఖాళీగా ఉండటం మాత్రమే కారణం కాదు. ఆకలి అనేది జీర్ణవ్యవస్థ, హార్మోన్లు, మెదడుతో ముడిపడిన ఒక సంక్లిష్టమైన ప్రక్రియ.
మనం ఎంత పరిమాణంలో ఆహారం తీసుకున్నామనే దానితో పాటు, ఎలాంటి ఆహారం తీసుకున్నాం, అది ఎంత వేగంగా జీర్ణమవుతోంది, నిద్ర, మానసిక ఒత్తిడి వంటి అనేక అంశాలు ఆకలిని ప్రభావితం చేస్తాయని ఆరోగ్య నిపుణులు అంటున్నారు. కడుపు భౌతికంగా నిండటం వేరు, ఆకలి తీరిన తృప్తి కలగడం వేరు అని శాస్త్రీయ పరిశోధనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
ఆకలిని నియంత్రించే హార్మోన్లు
శరీరంలో ఆకలిని నియంత్రించేందుకు అనేక హార్మోన్లు పనిచేస్తాయి. వీటిలో ముఖ్యమైనది గ్రెలిన్ (Ghrelin). దీన్ని 'ఆకలి హార్మోన్' అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది ప్రధానంగా కడుపులో ఉత్పత్తి అవుతుంది. భోజనానికి ముందు దీని స్థాయులు పెరిగి ఆకలిని ప్రేరేపిస్తాయి, తిన్న తర్వాత తగ్గుతాయి. మరోవైపు, గ్లూకాగాన్-లైక్ పెప్టైడ్-1 (GLP-1), కోలిసిస్టోకినిన్ (CCK) వంటి హార్మోన్లు కడుపు నిండిందనే సంకేతాలను మెదడుకు పంపుతాయి.
మీరు తినే ఆహారమే కారణం కావచ్చు
ప్లేట్లోని ఆహార పరిమాణం కన్నా దానిలోని పోషకాలే ఎక్కువసేపు ఆకలి కాకుండా చూడటంలో ముఖ్యపాత్ర పోషిస్తాయి. ప్రోటీన్, ఫైబర్ (పీచుపదార్థం) ఉన్న ఆహారం ఎక్కువసేపు కడుపు నిండిన భావనను కలిగిస్తుంది. ప్రోటీన్ ఆకలిని నియంత్రించే హార్మోన్లపై ప్రభావం చూపుతుండగా, ఫైబర్ జీర్ణక్రియను నెమ్మదింపజేసి తృప్తిని పెంచుతుంది. ఉదాహరణకు, కేవలం శుద్ధి చేసిన కార్బోహైడ్రేట్లు ఉన్న భోజనంతో పోలిస్తే... ప్రోటీన్, ఫైబర్, ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులు ఉన్న సమతుల్య భోజనం ఎక్కువసేపు ఆకలిని దూరంగా ఉంచుతుంది. కార్బోహైడ్రేట్లు అనారోగ్యకరమైనవి అని దీని అర్థం కాదు, కానీ పోషకాల సమతుల్యత చాలా ముఖ్యమని గమనించాలి.
మెదడు ప్రభావం కూడా ఉంటుంది
కొన్నిసార్లు కడుపు పూర్తిగా నిండినా కూడా చాక్లెట్, చిప్స్ లేదా ఏదైనా తీపి పదార్థం తినాలనిపిస్తుంది. దీనికి కారణం మెదడులోని రివార్డ్ సిస్టమ్. కొన్ని ఆహార పదార్థాల రుచి, వాసన, వాటితో ముడిపడి ఉన్న ఆనందం వంటివి కడుపు నిండినప్పటికీ తినాలనే కోరికను ప్రేరేపిస్తాయి. అంటే, కడుపు భౌతికంగా నిండటం, మానసికంగా తృప్తి చెందటం రెండూ వేర్వేరు విషయాలు. ఆహారం జీర్ణాశయంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు దాని గోడలు సాగి, కడుపు నిండిందనే సంకేతాలను మెదడుకు పంపుతాయి. కానీ మెదడు కోరికలు దీన్ని అధిగమించగలవు.
ఎప్పుడు ఆందోళన చెందాలి?
అప్పుడప్పుడు భోజనం తర్వాత ఆకలిగా అనిపించడం సాధారణమే. కానీ, తగినంత తింటున్నా నిరంతరం ఆకలిగా అనిపిస్తుంటే మాత్రం దానిపై దృష్టి పెట్టాలి. సరిగ్గా నిద్రపోకపోవడం, ఒత్తిడి, కఠినమైన డైటింగ్, సరైన సమయానికి భోజనం చేయకపోవడం వంటివి ఆకలిని ప్రభావితం చేస్తాయి. కొన్నిసార్లు డయాబెటిస్ వంటి వైద్యపరమైన సమస్యలు కూడా అధిక ఆకలికి కారణం కావచ్చు. నిరంతర ఆకలితో పాటు కారణం లేకుండా బరువు తగ్గడం, అధిక దాహం, తరచుగా మూత్రవిసర్జన వంటి లక్షణాలు ఉంటే తప్పనిసరిగా వైద్యులను సంప్రదించాలి.
మొత్తంమీద ఆకలి అనేది కేవలం కడుపుకు సంబంధించిన విషయం కాదు. ఇది జీర్ణవ్యవస్థ, మెదడు మధ్య జరిగే నిరంతర సంభాషణ ఫలితం. ఈ సంకేతాలను అర్థం చేసుకుని, సమతుల్య ఆహారం తీసుకుంటూ ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలిని పాటిస్తే, ఈ సమస్యను అధిగమించవచ్చని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
మనం ఎంత పరిమాణంలో ఆహారం తీసుకున్నామనే దానితో పాటు, ఎలాంటి ఆహారం తీసుకున్నాం, అది ఎంత వేగంగా జీర్ణమవుతోంది, నిద్ర, మానసిక ఒత్తిడి వంటి అనేక అంశాలు ఆకలిని ప్రభావితం చేస్తాయని ఆరోగ్య నిపుణులు అంటున్నారు. కడుపు భౌతికంగా నిండటం వేరు, ఆకలి తీరిన తృప్తి కలగడం వేరు అని శాస్త్రీయ పరిశోధనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
ఆకలిని నియంత్రించే హార్మోన్లు
శరీరంలో ఆకలిని నియంత్రించేందుకు అనేక హార్మోన్లు పనిచేస్తాయి. వీటిలో ముఖ్యమైనది గ్రెలిన్ (Ghrelin). దీన్ని 'ఆకలి హార్మోన్' అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది ప్రధానంగా కడుపులో ఉత్పత్తి అవుతుంది. భోజనానికి ముందు దీని స్థాయులు పెరిగి ఆకలిని ప్రేరేపిస్తాయి, తిన్న తర్వాత తగ్గుతాయి. మరోవైపు, గ్లూకాగాన్-లైక్ పెప్టైడ్-1 (GLP-1), కోలిసిస్టోకినిన్ (CCK) వంటి హార్మోన్లు కడుపు నిండిందనే సంకేతాలను మెదడుకు పంపుతాయి.
మీరు తినే ఆహారమే కారణం కావచ్చు
ప్లేట్లోని ఆహార పరిమాణం కన్నా దానిలోని పోషకాలే ఎక్కువసేపు ఆకలి కాకుండా చూడటంలో ముఖ్యపాత్ర పోషిస్తాయి. ప్రోటీన్, ఫైబర్ (పీచుపదార్థం) ఉన్న ఆహారం ఎక్కువసేపు కడుపు నిండిన భావనను కలిగిస్తుంది. ప్రోటీన్ ఆకలిని నియంత్రించే హార్మోన్లపై ప్రభావం చూపుతుండగా, ఫైబర్ జీర్ణక్రియను నెమ్మదింపజేసి తృప్తిని పెంచుతుంది. ఉదాహరణకు, కేవలం శుద్ధి చేసిన కార్బోహైడ్రేట్లు ఉన్న భోజనంతో పోలిస్తే... ప్రోటీన్, ఫైబర్, ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులు ఉన్న సమతుల్య భోజనం ఎక్కువసేపు ఆకలిని దూరంగా ఉంచుతుంది. కార్బోహైడ్రేట్లు అనారోగ్యకరమైనవి అని దీని అర్థం కాదు, కానీ పోషకాల సమతుల్యత చాలా ముఖ్యమని గమనించాలి.
మెదడు ప్రభావం కూడా ఉంటుంది
కొన్నిసార్లు కడుపు పూర్తిగా నిండినా కూడా చాక్లెట్, చిప్స్ లేదా ఏదైనా తీపి పదార్థం తినాలనిపిస్తుంది. దీనికి కారణం మెదడులోని రివార్డ్ సిస్టమ్. కొన్ని ఆహార పదార్థాల రుచి, వాసన, వాటితో ముడిపడి ఉన్న ఆనందం వంటివి కడుపు నిండినప్పటికీ తినాలనే కోరికను ప్రేరేపిస్తాయి. అంటే, కడుపు భౌతికంగా నిండటం, మానసికంగా తృప్తి చెందటం రెండూ వేర్వేరు విషయాలు. ఆహారం జీర్ణాశయంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు దాని గోడలు సాగి, కడుపు నిండిందనే సంకేతాలను మెదడుకు పంపుతాయి. కానీ మెదడు కోరికలు దీన్ని అధిగమించగలవు.
ఎప్పుడు ఆందోళన చెందాలి?
అప్పుడప్పుడు భోజనం తర్వాత ఆకలిగా అనిపించడం సాధారణమే. కానీ, తగినంత తింటున్నా నిరంతరం ఆకలిగా అనిపిస్తుంటే మాత్రం దానిపై దృష్టి పెట్టాలి. సరిగ్గా నిద్రపోకపోవడం, ఒత్తిడి, కఠినమైన డైటింగ్, సరైన సమయానికి భోజనం చేయకపోవడం వంటివి ఆకలిని ప్రభావితం చేస్తాయి. కొన్నిసార్లు డయాబెటిస్ వంటి వైద్యపరమైన సమస్యలు కూడా అధిక ఆకలికి కారణం కావచ్చు. నిరంతర ఆకలితో పాటు కారణం లేకుండా బరువు తగ్గడం, అధిక దాహం, తరచుగా మూత్రవిసర్జన వంటి లక్షణాలు ఉంటే తప్పనిసరిగా వైద్యులను సంప్రదించాలి.
మొత్తంమీద ఆకలి అనేది కేవలం కడుపుకు సంబంధించిన విషయం కాదు. ఇది జీర్ణవ్యవస్థ, మెదడు మధ్య జరిగే నిరంతర సంభాషణ ఫలితం. ఈ సంకేతాలను అర్థం చేసుకుని, సమతుల్య ఆహారం తీసుకుంటూ ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలిని పాటిస్తే, ఈ సమస్యను అధిగమించవచ్చని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.