గణపతిని ఎందుకు నిమజ్జనం చేస్తారు? ఇదే అసలు అంతరార్థం!
- గణపతి విగ్రహ నిమజ్జనం వెనుక ఆధ్యాత్మికతో, ప్రకృతితో కూడిన సందేశం
- రూపం శాశ్వతం కాదనే అంతరార్థం
- కేవలం దైవ భావన మాత్రమే శాశ్వతమని సందేశం
- మట్టి నుంచి వచ్చిన రూపం తిరిగి మట్టిలోకే వెళుతుందన్న భావన
- దైవాన్ని ఒక రూపానికే పరిమితం చేయొద్దని అర్థం
గణేశ్ నవరాత్రులు వచ్చాయంటే ఇళ్లలో, వీధుల్లో సందడి మొదలవుతుంది. భక్తిశ్రద్ధలతో గణపతిని ప్రతిష్ఠిస్తారు. రోజూ పూజలు చేస్తారు. నైవేద్యాలు పెడతారు. ఉత్సవాలు ముగిసిన తర్వాత అదే గణపతికి ఘనంగా వీడ్కోలు పలుకుతారు. విగ్రహాన్ని నీటిలో నిమజ్జనం చేస్తారు. అయితే గణపతి నిమజ్జనం అంటే కేవలం ఓ విగ్రహాన్ని నీటిలో కలపడం కాదు. దాని వెనుక ఆధ్యాత్మిక భావనతో పాటు ప్రకృతితో ముడిపడిన ఓ సందేశం ఉంది.
దేవుడిని పంపించడమేనా?
గణపతి విగ్రహ ప్రతిష్ఠలో దేవుడిని ఒక రూపంలో ఆహ్వానించి పూజిస్తాం. పూజ ముగిసిన తర్వాత ఉత్తరపూజ నిర్వహిస్తారు. ఇది వీడ్కోలు పలికే ఆచారం. ఆ తర్వాతే విగ్రహాన్ని నిమజ్జనానికి తీసుకెళతారు. అంటే నీటిలోకి వెళ్లేది గణపతి దైవస్వరూపం కాదని.. పూజకు ఆధారమైన విగ్రహ రూపమేనని సంప్రదాయ భావన.
రూపం తాత్కాలికం.. దైవం కాదు
హిందూ తత్వంలో పరమాత్మను నిరాకారంగా భావించే సంప్రదాయం ఉంది. సామాన్య భక్తుడికి ఆ నిరాకారాన్ని ఆరాధించడం కష్టం. అందుకే ఒక రూపాన్ని ముందుంచుకుని పూజిస్తాడు. గణపతి విగ్రహం ఆ దైవాన్ని మనకు చేరువ చేసే రూపం.
పూజ పూర్తయ్యాక ఆ రూపాన్ని వదిలేయడం ద్వారా ఒక విషయాన్ని గుర్తుచేస్తారు. రూపం శాశ్వతం కాదు. దైవభావం మాత్రం ఆ రూపానికే పరిమితం కాదు. అందుకే విగ్రహం కరిగిపోయినంత మాత్రాన గణపతి వెళ్లిపోయాడనే భావన ఉండదు. భక్తి మాత్రం కొనసాగుతుంది.
మట్టి నుంచి మళ్లీ మట్టిలోకే
ఇక్కడ ప్రకృతి సందేశం కూడా ఉంది. సంప్రదాయ గణపతి విగ్రహాలు మట్టితో తయారయ్యేవి. మట్టికి నీరు కలిపి ఒక రూపం ఇస్తారు. ఆ రూపాన్ని గణపతిగా పూజిస్తారు. చివరికి నీటిలో నిమజ్జనం చేస్తే మట్టి మళ్లీ ప్రకృతిలో కలిసిపోతుంది.
అంటే భూమి నుంచి వచ్చిన పదార్థంతో ఏర్పడిన రూపం.. తన మూలానికి తిరిగి వెళ్లడం. మనిషి జీవితానికీ ఇదే తాత్త్విక భావనను అన్వయిస్తారు. శరీరం ప్రకృతి నుంచి వస్తుంది. కొంతకాలం ఒక రూపంలో ఉంటుంది. చివరికి ప్రకృతిలోనే కలిసిపోతుంది.
అందుకే నిమజ్జనం ఓ ముగింపు కాదు
గణపతి నిమజ్జనం అంటే దేవుడికి శాశ్వతంగా వీడ్కోలు పలకడం కాదు. ఒక రూపంలో ఆహ్వానించిన దైవాన్ని తిరిగి తన నిరాకార స్వరూపంలో భావించడం. పూజలో ఏర్పడిన అనుబంధాన్ని వదులుకోవడం. ప్రకృతి చక్రాన్ని అంగీకరించడం.
అందుకే నిమజ్జనం సమయంలో భక్తులు బాధతో కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నా.. చివర్లో ‘గణపతి బప్పా మోరియా.. వచ్చే ఏడాది త్వరగా రావయ్యా’ అని నినదిస్తారు. వెళుతున్నది విగ్రహ రూపమే. గణపతిపై ఉన్న విశ్వాసం మాత్రం ఇంట్లోనే మిగులుతుంది.
పర్యావరణంతోనూ ముడిపడిన సందేశం
ఈ భావన సహజ మట్టి విగ్రహాల సంప్రదాయంతోనూ కలుస్తుంది. మట్టి నీటిలో కలిసిపోవడం ప్రకృతి చక్రంలో భాగం. కానీ ప్లాస్టర్ ఆఫ్ పారిస్, కృత్రిమ రంగులు, ప్లాస్టిక్ అలంకరణలు ఈ సహజ ప్రక్రియకు భిన్నంగా ఉంటాయి. అవి నీటి కాలుష్యానికి కారణమయ్యే అవకాశం ఉందని కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి చెబుతోంది. అందుకే సహజ మట్టి, సహజ రంగులు ఉపయోగించాలని మార్గదర్శకాలు సూచిస్తున్నాయి.
అందుకే గణపతి నిమజ్జనంలో అసలు సందేశం విగ్రహాన్ని నీటిలో కలపడం మాత్రమే కాదు. రూపం తాత్కాలికమని గుర్తించడం.. ప్రకృతి నుంచి వచ్చినదాన్ని ప్రకృతికే తిరిగి ఇవ్వడం.. దైవాన్ని ఒక రూపానికే పరిమితం చేయకపోవడం. ఇదే ఈ ఆచారానికి ఉన్న అంతరార్థంగా సంప్రదాయ వివరణలు చెబుతున్నాయి.
దేవుడిని పంపించడమేనా?
గణపతి విగ్రహ ప్రతిష్ఠలో దేవుడిని ఒక రూపంలో ఆహ్వానించి పూజిస్తాం. పూజ ముగిసిన తర్వాత ఉత్తరపూజ నిర్వహిస్తారు. ఇది వీడ్కోలు పలికే ఆచారం. ఆ తర్వాతే విగ్రహాన్ని నిమజ్జనానికి తీసుకెళతారు. అంటే నీటిలోకి వెళ్లేది గణపతి దైవస్వరూపం కాదని.. పూజకు ఆధారమైన విగ్రహ రూపమేనని సంప్రదాయ భావన.
రూపం తాత్కాలికం.. దైవం కాదు
హిందూ తత్వంలో పరమాత్మను నిరాకారంగా భావించే సంప్రదాయం ఉంది. సామాన్య భక్తుడికి ఆ నిరాకారాన్ని ఆరాధించడం కష్టం. అందుకే ఒక రూపాన్ని ముందుంచుకుని పూజిస్తాడు. గణపతి విగ్రహం ఆ దైవాన్ని మనకు చేరువ చేసే రూపం.
పూజ పూర్తయ్యాక ఆ రూపాన్ని వదిలేయడం ద్వారా ఒక విషయాన్ని గుర్తుచేస్తారు. రూపం శాశ్వతం కాదు. దైవభావం మాత్రం ఆ రూపానికే పరిమితం కాదు. అందుకే విగ్రహం కరిగిపోయినంత మాత్రాన గణపతి వెళ్లిపోయాడనే భావన ఉండదు. భక్తి మాత్రం కొనసాగుతుంది.
మట్టి నుంచి మళ్లీ మట్టిలోకే
ఇక్కడ ప్రకృతి సందేశం కూడా ఉంది. సంప్రదాయ గణపతి విగ్రహాలు మట్టితో తయారయ్యేవి. మట్టికి నీరు కలిపి ఒక రూపం ఇస్తారు. ఆ రూపాన్ని గణపతిగా పూజిస్తారు. చివరికి నీటిలో నిమజ్జనం చేస్తే మట్టి మళ్లీ ప్రకృతిలో కలిసిపోతుంది.
అంటే భూమి నుంచి వచ్చిన పదార్థంతో ఏర్పడిన రూపం.. తన మూలానికి తిరిగి వెళ్లడం. మనిషి జీవితానికీ ఇదే తాత్త్విక భావనను అన్వయిస్తారు. శరీరం ప్రకృతి నుంచి వస్తుంది. కొంతకాలం ఒక రూపంలో ఉంటుంది. చివరికి ప్రకృతిలోనే కలిసిపోతుంది.
అందుకే నిమజ్జనం ఓ ముగింపు కాదు
గణపతి నిమజ్జనం అంటే దేవుడికి శాశ్వతంగా వీడ్కోలు పలకడం కాదు. ఒక రూపంలో ఆహ్వానించిన దైవాన్ని తిరిగి తన నిరాకార స్వరూపంలో భావించడం. పూజలో ఏర్పడిన అనుబంధాన్ని వదులుకోవడం. ప్రకృతి చక్రాన్ని అంగీకరించడం.
అందుకే నిమజ్జనం సమయంలో భక్తులు బాధతో కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నా.. చివర్లో ‘గణపతి బప్పా మోరియా.. వచ్చే ఏడాది త్వరగా రావయ్యా’ అని నినదిస్తారు. వెళుతున్నది విగ్రహ రూపమే. గణపతిపై ఉన్న విశ్వాసం మాత్రం ఇంట్లోనే మిగులుతుంది.
పర్యావరణంతోనూ ముడిపడిన సందేశం
ఈ భావన సహజ మట్టి విగ్రహాల సంప్రదాయంతోనూ కలుస్తుంది. మట్టి నీటిలో కలిసిపోవడం ప్రకృతి చక్రంలో భాగం. కానీ ప్లాస్టర్ ఆఫ్ పారిస్, కృత్రిమ రంగులు, ప్లాస్టిక్ అలంకరణలు ఈ సహజ ప్రక్రియకు భిన్నంగా ఉంటాయి. అవి నీటి కాలుష్యానికి కారణమయ్యే అవకాశం ఉందని కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి చెబుతోంది. అందుకే సహజ మట్టి, సహజ రంగులు ఉపయోగించాలని మార్గదర్శకాలు సూచిస్తున్నాయి.
అందుకే గణపతి నిమజ్జనంలో అసలు సందేశం విగ్రహాన్ని నీటిలో కలపడం మాత్రమే కాదు. రూపం తాత్కాలికమని గుర్తించడం.. ప్రకృతి నుంచి వచ్చినదాన్ని ప్రకృతికే తిరిగి ఇవ్వడం.. దైవాన్ని ఒక రూపానికే పరిమితం చేయకపోవడం. ఇదే ఈ ఆచారానికి ఉన్న అంతరార్థంగా సంప్రదాయ వివరణలు చెబుతున్నాయి.
