మానవుడు చంద్రుడిపై స్థిర నివాసం ఏర్పాటు చేసుకునే దిశగా జరుగుతున్న పరిశోధనల్లో మరో కీలక ముందడుగు పడింది. చంద్రుడి ఉపరితలంపై ఉండే మట్టిని పోలిన పదార్థంలో బంగాళాదుంపలను విజయవంతంగా పండించి శాస్త్రవేత్తలు చరిత్ర సృష్టించారు. భవిష్యత్తులో చంద్రుడిపైకి వెళ్లే వ్యోమగాములకు అక్కడే ఆహారాన్ని ఉత్పత్తి చేసేందుకు ఈ ప్రయోగం మార్గం సుగమం చేస్తోంది. నాసా మద్దతుతో ఒరెగాన్ స్టేట్ యూనివర్సిటీ పరిశోధకులు జరిపిన ఈ అధ్యయనం వివరాలు 'ఎన్‌పీజే మైక్రోగ్రావిటీ' అనే సైన్స్ జర్నల్‌లో ప్రచురితమయ్యాయి.

పరిశోధకులు 'మోడోక్' అనే బంగాళాదుంప రకాన్ని ఎంచుకుని, చంద్రుడిపై ఉండే మట్టిని పోలిన ఐదు రకాల నమూనాల్లో ప్రయోగాలు జరిపారు. చంద్రుడి మట్టిలో మొక్కల పెరుగుదలకు అవసరమైన నత్రజని, సేంద్రియ పదార్థాలు ఉండవు. దీంతో కేవలం ఆ మట్టి నమూనాల్లో మొక్కలు నాటగా వేర్లు కానీ, దుంపలు కానీ ఏర్పడలేదు. అయితే, ఈ మట్టి నమూనాలకు వానపాముల ద్వారా తయారైన సేంద్రియ ఎరువును (వర్మీకంపోస్ట్) కలిపినప్పుడు ఫలితాల్లో అద్భుతమైన మార్పు కనిపించింది. 

కేవలం 5% సేంద్రియ ఎరువు కలిపినా మొక్కలు వేర్లు తొడగడం, దుంపలు ఏర్పడటం ప్రారంభించాయి. ఇక 30% ఎరువు కలిపిన మట్టిలో పండిన పంట, భూమిపై ఒరెగాన్ బంగాళాదుంపల సాగు ప్రాంతంలోని మట్టిలో పండిన పంటతో సమానమైన దిగుబడిని ఇవ్వడం విశేషం.

ప్రధాన పరిశోధకుడు ఐమెరిక్ గోయర్ మాట్లాడుతూ.. "చంద్రుడి మట్టిలో నత్రజని అస్సలు ఉండదు, కాబట్టి దానికి పోషకాలు జోడించకుండా ఏ పంటా పండదు" అని వివరించారు. ఈ ప్రయోగంలో పండిన బంగాళాదుంపలను విశ్లేషించగా, వాటిలో పోషక విలువలు చాలా వరకు సురక్షితంగా ఉన్నాయని తేలింది. అయితే, కొన్ని నమూనాలలో భార లోహాల శాతం స్వల్పంగా పెరిగినట్లు గుర్తించారు. దీనిపై మరింత లోతైన అధ్యయనం అవసరమని శాస్త్రవేత్తలు తెలిపారు.

నాసా చేపట్టిన 'ఆర్టెమిస్' కార్యక్రమం కింద చంద్రుడిపై మానవుల స్థిర నివాసాన్ని ఏర్పాటు చేయాలనే లక్ష్యానికి ఈ పరిశోధన ఎంతో కీలకం. భూమి నుంచి ఆహారాన్ని పంపించడం అత్యంత ఖర్చుతో కూడుకున్న పని. దీనికి బదులుగా చంద్రుడిపైనే ఆహారాన్ని పండించుకోగలిగితే అంతరిక్ష యాత్రల భారం గణనీయంగా తగ్గుతుంది. 

తక్కువ ప్రదేశంలో ఎక్కువ కేలరీలు, పొటాషియం, విటమిన్-సి వంటి పోషకాలను అందించే బంగాళాదుంపలు అంతరిక్ష వ్యవసాయానికి అత్యంత అనువైనవిగా భావిస్తున్నారు. ఈ ప్రయోగాలను ప్రస్తుతం భూమిపై గ్రీన్‌హౌస్‌లో, చిన్న కుండీలలో నిర్వహించారని, భవిష్యత్తులో పెద్ద కంటైనర్లలో ప్రయోగాలు చేసి వాస్తవ పరిస్థితుల్లో సాగు సాధ్యమవుతుందో లేదో నిర్ధారించాల్సి ఉందని పరిశోధకులు పేర్కొన్నారు.