నేడు అరుదైన ఖగోళ మార్పు.. అసలు ‘ఈక్వినాక్స్’ అంటే ఏంటి?
- 2026 సెప్టెంబర్ 23న ఈక్వినాక్స్
- పగలు, రాత్రి దాదాపు సమానంగా ఉండే సమయం
- సూర్యుడు భూమధ్యరేఖను దాటే ఖగోళ ఘట్టం
- ఉత్తరార్ధగోళంలో శరద్ధృతువు ప్రారంభం
- భూమి 23.5 డిగ్రీల వాలు రుతువులకు కారణం
- తర్వాత డిసెంబర్ 22న సోల్స్టిస్
ఉదయం లేస్తే సూర్యుడు కనిపిస్తాడు.. సాయంత్రం అయ్యేసరికి చీకటి పడుతుంది. కానీ ఏడాదిలో కొన్ని ప్రత్యేక రోజుల్లో పగలు, రాత్రి సమయం దాదాపు సమానంగా ఉంటుంది. అలాంటి ఖగోళ ఘట్టమే సెప్టెంబర్ ఈక్వినాక్స్. 2026లో ఈ అద్భుతమైన మార్పు నేడు ఉదయం 5:35 గంటలకు జరిగింది. ఈ సమయంలో సూర్యకిరణాలు భూమధ్యరేఖపై నేరుగా పడతాయి. దీంతో ఉత్తర, దక్షిణార్ధగోళాలకు దాదాపు సమానంగా సూర్యకాంతి అందుతుంది.
అసలు ఈక్వినాక్స్ అంటే..
‘ఈక్వినాక్స్’ అనే పదానికి లాటిన్లో సమాన రాత్రి అనే అర్థం వస్తుంది. ఈ సమయంలో సూర్యకిరణాలు భూమధ్యరేఖపై నేరుగా పడతాయి. అందుకే భూమిపై పగలు, రాత్రి సమయాలు దాదాపు సమానంగా ఉంటాయి. ఏడాదిలో ఇలాంటి ఘట్టాలు రెండుసార్లు వస్తాయి. ఒకటి మార్చిలో, మరొకటి సెప్టెంబర్లో. సెప్టెంబర్ ఈక్వినాక్స్తో ఉత్తరార్ధగోళంలో ఖగోళ శరద్ధృతువు మొదలవుతుంది. అదే సమయంలో దక్షిణార్ధగోళంలో వసంతకాలం ప్రారంభమవుతుంది.
12 గంటలు పగలు.. 12 గంటలు రాత్త్రి?
ఈక్వినాక్స్ రోజు పగలు, రాత్రి కచ్చితంగా 12 గంటల చొప్పున ఉంటాయని చాలామంది అనుకుంటారు. కానీ వాస్తవానికి అలా ఉండదు. సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయాన్ని లెక్కించే విధానం, వాతావరణంలో సూర్యకిరణాల వంపు వంటి కారణాలతో పగటి సమయం కొద్దిగా ఎక్కువగా ఉంటుంది.
ఉదాహరణకు ఢిల్లీలో సెప్టెంబర్ 23న ఉదయం సుమారు 6:09 గంటలకు సూర్యోదయం కాగా, సాయంత్రం 6:16 గంటలకు సూర్యాస్తమయం అవుతుంది. అంటే అక్కడ పగటి సమయం దాదాపు 12 గంటల 7 నిమిషాలు.
ఆ తర్వాత ఏం జరుగుతుంది?
సెప్టెంబర్ ఈక్వినాక్స్ తర్వాత ఉత్తరార్ధగోళంలో పగటి సమయం క్రమంగా తగ్గుతుంది. భారత్లోనూ రోజులు గడిచేకొద్దీ పగలు కొద్దికొద్దిగా తగ్గుతూ రాత్రి సమయం పెరుగుతుంది. ఢిల్లీలో సెప్టెంబర్ చివరి రోజుల్లో ప్రతిరోజూ పగటి సమయం సుమారు 1 నిమిషం 40 సెకన్ల మేర తగ్గుతోంది.
ఈ మార్పుకు ప్రధాన కారణం భూమి తన అక్షంపై సుమారు 23.5 డిగ్రీల వాలుతో తిరుగుతూ ఉండటమే. భూమి సూర్యుని చుట్టూ పరిభ్రమిస్తున్నప్పుడు ఈ వాలు కారణంగా ఏడాది పొడవునా వివిధ ప్రాంతాలకు అందే సూర్యకాంతి మారుతూ ఉంటుంది. దాంతోనే రుతువులు మారతాయి.
భారత్లో అందరికీ ఒకే సమయం ఉండదు
ఈక్వినాక్స్ ప్రభావం దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల్లో ఒకేలా కనిపించదు. ఏ ప్రాంతం ఏ అక్షాంశంలో ఉంది, అక్కడ సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయాన్ని ఎలా లెక్కిస్తున్నారు, వాతావరణ పరిస్థితులు ఎలా ఉన్నాయి అన్నదానిపై పగటి సమయం మారుతుంది. అందుకే భారత్లోని వివిధ నగరాల్లో పగలు, రాత్రి వ్యవధిలో స్వల్ప తేడాలు కనిపిస్తాయి.
తర్వాతి ఖగోళ ఘట్టం ఎప్పుడు?
సెప్టెంబర్ ఈక్వినాక్స్ తర్వాత వచ్చే ప్రధాన ఖగోళ ఘట్టం డిసెంబర్ సోల్స్టిస్. 2026లో ఇది డిసెంబర్ 22న సంభవించనుంది. ఉత్తరార్ధగోళంలో అదే ఖగోళ శీతాకాలానికి ప్రారంభంగా పరిగణిస్తారు.
అసలు ఈక్వినాక్స్ అంటే..
‘ఈక్వినాక్స్’ అనే పదానికి లాటిన్లో సమాన రాత్రి అనే అర్థం వస్తుంది. ఈ సమయంలో సూర్యకిరణాలు భూమధ్యరేఖపై నేరుగా పడతాయి. అందుకే భూమిపై పగలు, రాత్రి సమయాలు దాదాపు సమానంగా ఉంటాయి. ఏడాదిలో ఇలాంటి ఘట్టాలు రెండుసార్లు వస్తాయి. ఒకటి మార్చిలో, మరొకటి సెప్టెంబర్లో. సెప్టెంబర్ ఈక్వినాక్స్తో ఉత్తరార్ధగోళంలో ఖగోళ శరద్ధృతువు మొదలవుతుంది. అదే సమయంలో దక్షిణార్ధగోళంలో వసంతకాలం ప్రారంభమవుతుంది.
12 గంటలు పగలు.. 12 గంటలు రాత్త్రి?
ఈక్వినాక్స్ రోజు పగలు, రాత్రి కచ్చితంగా 12 గంటల చొప్పున ఉంటాయని చాలామంది అనుకుంటారు. కానీ వాస్తవానికి అలా ఉండదు. సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయాన్ని లెక్కించే విధానం, వాతావరణంలో సూర్యకిరణాల వంపు వంటి కారణాలతో పగటి సమయం కొద్దిగా ఎక్కువగా ఉంటుంది.
ఉదాహరణకు ఢిల్లీలో సెప్టెంబర్ 23న ఉదయం సుమారు 6:09 గంటలకు సూర్యోదయం కాగా, సాయంత్రం 6:16 గంటలకు సూర్యాస్తమయం అవుతుంది. అంటే అక్కడ పగటి సమయం దాదాపు 12 గంటల 7 నిమిషాలు.
ఆ తర్వాత ఏం జరుగుతుంది?
సెప్టెంబర్ ఈక్వినాక్స్ తర్వాత ఉత్తరార్ధగోళంలో పగటి సమయం క్రమంగా తగ్గుతుంది. భారత్లోనూ రోజులు గడిచేకొద్దీ పగలు కొద్దికొద్దిగా తగ్గుతూ రాత్రి సమయం పెరుగుతుంది. ఢిల్లీలో సెప్టెంబర్ చివరి రోజుల్లో ప్రతిరోజూ పగటి సమయం సుమారు 1 నిమిషం 40 సెకన్ల మేర తగ్గుతోంది.
ఈ మార్పుకు ప్రధాన కారణం భూమి తన అక్షంపై సుమారు 23.5 డిగ్రీల వాలుతో తిరుగుతూ ఉండటమే. భూమి సూర్యుని చుట్టూ పరిభ్రమిస్తున్నప్పుడు ఈ వాలు కారణంగా ఏడాది పొడవునా వివిధ ప్రాంతాలకు అందే సూర్యకాంతి మారుతూ ఉంటుంది. దాంతోనే రుతువులు మారతాయి.
భారత్లో అందరికీ ఒకే సమయం ఉండదు
ఈక్వినాక్స్ ప్రభావం దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల్లో ఒకేలా కనిపించదు. ఏ ప్రాంతం ఏ అక్షాంశంలో ఉంది, అక్కడ సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయాన్ని ఎలా లెక్కిస్తున్నారు, వాతావరణ పరిస్థితులు ఎలా ఉన్నాయి అన్నదానిపై పగటి సమయం మారుతుంది. అందుకే భారత్లోని వివిధ నగరాల్లో పగలు, రాత్రి వ్యవధిలో స్వల్ప తేడాలు కనిపిస్తాయి.
తర్వాతి ఖగోళ ఘట్టం ఎప్పుడు?
సెప్టెంబర్ ఈక్వినాక్స్ తర్వాత వచ్చే ప్రధాన ఖగోళ ఘట్టం డిసెంబర్ సోల్స్టిస్. 2026లో ఇది డిసెంబర్ 22న సంభవించనుంది. ఉత్తరార్ధగోళంలో అదే ఖగోళ శీతాకాలానికి ప్రారంభంగా పరిగణిస్తారు.
