సముద్రం, మహాసముద్రం.. రెండూ ఒకటేనా?.. అసలు తేడా ఇదే!
- సాధారణ వాడుకలో సముద్రం, మహాసముద్రం ఒకటే అయినా భౌగోళికంగా తేడాలు
- పరిమాణం, లోతు, భూభాగంతో ఉన్న సంబంధాన్ని బట్టి వీటి వర్గీకరణ
- భూమిపై 70 శాతం విస్తరించిన అతిపెద్ద ఉప్పునీటి జలరాశులే మహాసముద్రాలు
- మహాసముద్రాలలో పాక్షికంగా భూమితో చుట్టుముట్టి ఉన్న చిన్న భాగాలే సముద్రాలు
- ప్రపంచంలో 5 మహాసముద్రాలు, దాదాపు 50 సముద్రాలు ఉన్న వైనం
మనం రోజూవారీ సంభాషణల్లో సముద్రం (Sea), మహాసముద్రం (Ocean) అనే పదాలను దాదాపు ఒకే అర్థంలో వాడుతుంటాం. కానీ, భౌగోళిక శాస్త్రవేత్తలు, సముద్ర శాస్త్ర నిపుణుల ప్రకారం ఈ రెండింటి మధ్య స్పష్టమైన తేడాలున్నాయి. వాటి పరిమాణం, అవి ఉన్న ప్రదేశం, లోతును బట్టి వీటిని వేర్వేరుగా వర్గీకరిస్తారు.
మహాసముద్రాలు అంటే ఏమిటి?
మహాసముద్రాలు భూగ్రహం మీద ఉన్న అతిపెద్ద ఉప్పునీటి జలరాశులు. ఇవి భూమి ఉపరితలంపై సుమారు 70 శాతం విస్తరించి ఉన్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందినవి 5 మహాసముద్రాలు ఉన్నాయి. అవి: పసిఫిక్, అట్లాంటిక్, హిందూ, దక్షిణ (అంటార్కిటిక్), ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రాలు.
వాస్తవానికి ఇవన్నీ వేర్వేరు కాదని, ఒకదానితో ఒకటి కలిసిపోయి ఉన్న ఒకే ప్రపంచ మహాసముద్రంగా పరిగణిస్తారు. ఇవి చాలా విశాలంగా, సాధారణంగా భూభాగాలతో పెద్దగా సంబంధం లేకుండా ఉంటాయి. మహాసముద్రాల సగటు లోతు సుమారు 3,700 నుంచి 4,000 మీటర్ల వరకు ఉంటుంది. కొన్ని చోట్ల అత్యంత లోతైన అగాధాలు కూడా ఉంటాయి.
సముద్రాలు ఎలా భిన్నమైనవి?
ఇక సముద్రాల విషయానికి వస్తే, ఇవి మహాసముద్రాలలోని చిన్న విభాగాలు. సాధారణంగా ఇవి ఖండాలు, ద్వీపకల్పాలు లేదా దీవుల వంటి భూభాగాలతో పాక్షికంగా చుట్టుముట్టి ఉంటాయి. మహాసముద్రాలు భూమిని కలిసే ఖండతీరపు అంచులలో ఈ సముద్రాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.
మహాసముద్రాలతో పోలిస్తే ఇవి చాలా తక్కువ లోతు కలిగి ఉంటాయి. మధ్యధరా సముద్రం, కరేబియన్ సముద్రం, ఎర్ర సముద్రం, అరేబియా సముద్రం, బంగాళాఖాతం వంటివి ఇందుకు ఉదాహరణలు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా దాదాపు 50 గుర్తింపు పొందిన సముద్రాలు ఉన్నాయి.
కొన్ని మినహాయింపులు
అయితే, ఈ వర్గీకరణకు కొన్ని మినహాయింపులు కూడా ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు ఉత్తర అట్లాంటిక్లోని సర్గసో సముద్రానికి భూమి సరిహద్దుగా లేదు. దీనికి సముద్ర ప్రవాహాలే హద్దులుగా పనిచేస్తాయి. అలాగే, కాస్పియన్ సముద్రం, నల్ల సముద్రం వంటివి పూర్తిగా భూభాగంతో చుట్టుముట్టి ఉన్నప్పటికీ వాటిని సముద్రాలుగానే పిలుస్తారు.
ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే.. మహాసముద్రాలు అత్యంత విశాలమైన, లోతైన ప్రధాన జలభాగాలు. సముద్రాలు అనేవి ఆ మహాసముద్రాలలో భాగంగా ఉండే, తక్కువ లోతు కలిగిన, భూభాగంచే చుట్టుముట్టబడిన చిన్న జలభాగాలు.
మహాసముద్రాలు అంటే ఏమిటి?
మహాసముద్రాలు భూగ్రహం మీద ఉన్న అతిపెద్ద ఉప్పునీటి జలరాశులు. ఇవి భూమి ఉపరితలంపై సుమారు 70 శాతం విస్తరించి ఉన్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందినవి 5 మహాసముద్రాలు ఉన్నాయి. అవి: పసిఫిక్, అట్లాంటిక్, హిందూ, దక్షిణ (అంటార్కిటిక్), ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రాలు.
వాస్తవానికి ఇవన్నీ వేర్వేరు కాదని, ఒకదానితో ఒకటి కలిసిపోయి ఉన్న ఒకే ప్రపంచ మహాసముద్రంగా పరిగణిస్తారు. ఇవి చాలా విశాలంగా, సాధారణంగా భూభాగాలతో పెద్దగా సంబంధం లేకుండా ఉంటాయి. మహాసముద్రాల సగటు లోతు సుమారు 3,700 నుంచి 4,000 మీటర్ల వరకు ఉంటుంది. కొన్ని చోట్ల అత్యంత లోతైన అగాధాలు కూడా ఉంటాయి.
సముద్రాలు ఎలా భిన్నమైనవి?
ఇక సముద్రాల విషయానికి వస్తే, ఇవి మహాసముద్రాలలోని చిన్న విభాగాలు. సాధారణంగా ఇవి ఖండాలు, ద్వీపకల్పాలు లేదా దీవుల వంటి భూభాగాలతో పాక్షికంగా చుట్టుముట్టి ఉంటాయి. మహాసముద్రాలు భూమిని కలిసే ఖండతీరపు అంచులలో ఈ సముద్రాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.
మహాసముద్రాలతో పోలిస్తే ఇవి చాలా తక్కువ లోతు కలిగి ఉంటాయి. మధ్యధరా సముద్రం, కరేబియన్ సముద్రం, ఎర్ర సముద్రం, అరేబియా సముద్రం, బంగాళాఖాతం వంటివి ఇందుకు ఉదాహరణలు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా దాదాపు 50 గుర్తింపు పొందిన సముద్రాలు ఉన్నాయి.
కొన్ని మినహాయింపులు
అయితే, ఈ వర్గీకరణకు కొన్ని మినహాయింపులు కూడా ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు ఉత్తర అట్లాంటిక్లోని సర్గసో సముద్రానికి భూమి సరిహద్దుగా లేదు. దీనికి సముద్ర ప్రవాహాలే హద్దులుగా పనిచేస్తాయి. అలాగే, కాస్పియన్ సముద్రం, నల్ల సముద్రం వంటివి పూర్తిగా భూభాగంతో చుట్టుముట్టి ఉన్నప్పటికీ వాటిని సముద్రాలుగానే పిలుస్తారు.
ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే.. మహాసముద్రాలు అత్యంత విశాలమైన, లోతైన ప్రధాన జలభాగాలు. సముద్రాలు అనేవి ఆ మహాసముద్రాలలో భాగంగా ఉండే, తక్కువ లోతు కలిగిన, భూభాగంచే చుట్టుముట్టబడిన చిన్న జలభాగాలు.
