- భూగర్భ జలాల వినియోగంపై ఐఐఎస్సీ పరిశోధన
- రాయలసీమలో శాస్త్రవేత్తల క్షేత్రస్థాయి అధ్యయనం
- తోటల సాగుతో తరిగిపోతున్న భూగర్భ జలాలు
- వర్షాధార పంటలతోనే గ్రౌండ్ వాటర్ రీఛార్జ్
- విధాన నిర్ణేతలు పేద రైతుల శ్రమను గుర్తించాలన్న నివేదిక
బెంగళూరులోని ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ (ఐఐఎస్సీ) పరిధిలోని ఇండో-ఫ్రెంచ్ సెల్ ఫర్ వాటర్ సైన్సెస్ (ఐఎఫ్‌సీడబ్ల్యూఎస్) పరిశోధకులు భూగర్భ జలాల వినియోగంపై ఒక కీలక అధ్యయనాన్ని వెల్లడించారు. వ్యవసాయ రంగంలో ధనిక రైతులు అత్యధికంగా భూగర్భ జలాలను తోడేస్తుండగా, పేద రైతుల వ్యవసాయ విధానాలే ఆ నీటిని తిరిగి భూమిలోకి రీఛార్జ్ చేస్తున్నాయని ఈ పరిశోధన స్పష్టం చేసింది. విధాన రూపకర్తలు తరచూ పేద రైతుల ఈ అమూల్యమైన సహకారాన్ని విస్మరిస్తున్నారని, దీనిని దృష్టిలో ఉంచుకుని నీటి నిర్వహణ విధానాలను పునఃసమీక్షించాల్సిన అవసరం ఉందని పరిశోధకులు సూచించారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని రాయలసీమ ప్రాంతానికి చెందిన ఒక గ్రామాన్ని ఉదాహరణగా తీసుకుని పరిశోధకులు ‘బ్లూ వాటర్ పొటెన్షియల్’ (బీడబ్ల్యూపీ) అనే సరికొత్త కొలమానాన్ని రూపొందించారు. ఇది సహజ సిద్ధంగా భూగర్భంలోకి చేరే నీటికి, పంటల సాగు కోసం అవసరమయ్యే నీటి వినియోగానికి మధ్య ఉన్న నికర తేడాను లెక్కిస్తుంది. ఈ విశ్లేషణలో రాయలసీమ నేలపై తీవ్రమైన అసమానతలు బయటపడ్డాయి. దానిమ్మ, బత్తాయి, ద్రాక్ష వంటి దీర్ఘకాలిక ఉద్యాన తోటలను సాగు చేసే సంపన్న రైతుల భూముల్లో బీడబ్ల్యూపీ తీవ్రమైన లోటును ప్రదర్శిస్తోంది. అంటే, ఈ తోటలు తిరిగి భూమిలోకి చేర్చే నీటి కంటే ఏడాదికి దాదాపు 1000 నుంచి 1200 మిల్లీమీటర్ల మేర అదనపు నీటిని తోడేస్తున్నాయి. మరోవైపు, పేద రైతులు సాగు చేసే వర్షాధార వేరుశనగ పంటలు, పచ్చిక బయళ్లు ఏడాదికి 200 నుంచి 300 మిల్లీమీటర్ల నీటిని భూగర్భంలోకి చేర్చుతూ సానుకూల బీడబ్ల్యూపీని నమోదు చేస్తున్నాయి.
గ్రామ స్థాయిలో చూస్తే కేవలం 26 శాతం మంది సంపన్న రైతులు ఉద్యాన పంటల కోసం అత్యధిక శాతం భూగర్భ జలాలను వినియోగిస్తున్నారని నివేదిక స్పష్టం చేసింది. అయితే, పరోక్షంగా ఈ ధనిక రైతుల తోటల మనుగడ పేద రైతులు కాపాడుతున్న రీఛార్జ్ వనరులపైనే ఆధారపడి ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం రాయలసీమను రూ. 1 లక్ష కోట్లతో 'ఫ్రూట్ బౌల్ ఆఫ్ ద వరల్డ్'గా మార్చేందుకు సిద్ధమవుతున్న తరుణంలో ఈ నివేదిక ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా ఉద్యాన పంటల విస్తీర్ణాన్ని 8.41 లక్షల హెక్టార్ల నుంచి 14.41 లక్షల హెక్టార్లకు పెంచాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
అయితే, నెగెటివ్ బీడబ్ల్యూపీ ఉన్న ఉద్యాన తోటల విస్తీర్ణం పెరిగితే భూగర్భ జలాలు మరింత పాతాళానికి పడిపోయే ప్రమాదం ఉందని పరిశోధకురాలు షార్లెట్ హెమింగ్‌వే హెచ్చరించారు. భవిష్యత్ పంటల అవసరాలు, వాతావరణ మార్పులను తట్టుకోవడానికి కాలువల ద్వారా నీటిని సమర్థంగా తీసుకురావాల్సిన అవసరం ఉందని ఐఐఎస్సీ ప్రొఫెసర్ ఎం. శేఖర్ పేర్కొన్నారు. పాలసీల రూపకల్పనకు సహాయపడేలా ఐఐఎస్సీ పూర్వ విద్యార్థిని రుతుజా చిత్ర-తారక్ ఓపెన్ సోర్స్ సాఫ్ట్‌వేర్‌ను రూపొందించారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని రాయలసీమ ప్రాంతానికి చెందిన ఒక గ్రామాన్ని ఉదాహరణగా తీసుకుని పరిశోధకులు ‘బ్లూ వాటర్ పొటెన్షియల్’ (బీడబ్ల్యూపీ) అనే సరికొత్త కొలమానాన్ని రూపొందించారు. ఇది సహజ సిద్ధంగా భూగర్భంలోకి చేరే నీటికి, పంటల సాగు కోసం అవసరమయ్యే నీటి వినియోగానికి మధ్య ఉన్న నికర తేడాను లెక్కిస్తుంది. ఈ విశ్లేషణలో రాయలసీమ నేలపై తీవ్రమైన అసమానతలు బయటపడ్డాయి. దానిమ్మ, బత్తాయి, ద్రాక్ష వంటి దీర్ఘకాలిక ఉద్యాన తోటలను సాగు చేసే సంపన్న రైతుల భూముల్లో బీడబ్ల్యూపీ తీవ్రమైన లోటును ప్రదర్శిస్తోంది. అంటే, ఈ తోటలు తిరిగి భూమిలోకి చేర్చే నీటి కంటే ఏడాదికి దాదాపు 1000 నుంచి 1200 మిల్లీమీటర్ల మేర అదనపు నీటిని తోడేస్తున్నాయి. మరోవైపు, పేద రైతులు సాగు చేసే వర్షాధార వేరుశనగ పంటలు, పచ్చిక బయళ్లు ఏడాదికి 200 నుంచి 300 మిల్లీమీటర్ల నీటిని భూగర్భంలోకి చేర్చుతూ సానుకూల బీడబ్ల్యూపీని నమోదు చేస్తున్నాయి.
గ్రామ స్థాయిలో చూస్తే కేవలం 26 శాతం మంది సంపన్న రైతులు ఉద్యాన పంటల కోసం అత్యధిక శాతం భూగర్భ జలాలను వినియోగిస్తున్నారని నివేదిక స్పష్టం చేసింది. అయితే, పరోక్షంగా ఈ ధనిక రైతుల తోటల మనుగడ పేద రైతులు కాపాడుతున్న రీఛార్జ్ వనరులపైనే ఆధారపడి ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం రాయలసీమను రూ. 1 లక్ష కోట్లతో 'ఫ్రూట్ బౌల్ ఆఫ్ ద వరల్డ్'గా మార్చేందుకు సిద్ధమవుతున్న తరుణంలో ఈ నివేదిక ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా ఉద్యాన పంటల విస్తీర్ణాన్ని 8.41 లక్షల హెక్టార్ల నుంచి 14.41 లక్షల హెక్టార్లకు పెంచాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
అయితే, నెగెటివ్ బీడబ్ల్యూపీ ఉన్న ఉద్యాన తోటల విస్తీర్ణం పెరిగితే భూగర్భ జలాలు మరింత పాతాళానికి పడిపోయే ప్రమాదం ఉందని పరిశోధకురాలు షార్లెట్ హెమింగ్‌వే హెచ్చరించారు. భవిష్యత్ పంటల అవసరాలు, వాతావరణ మార్పులను తట్టుకోవడానికి కాలువల ద్వారా నీటిని సమర్థంగా తీసుకురావాల్సిన అవసరం ఉందని ఐఐఎస్సీ ప్రొఫెసర్ ఎం. శేఖర్ పేర్కొన్నారు. పాలసీల రూపకల్పనకు సహాయపడేలా ఐఐఎస్సీ పూర్వ విద్యార్థిని రుతుజా చిత్ర-తారక్ ఓపెన్ సోర్స్ సాఫ్ట్‌వేర్‌ను రూపొందించారు.
