- జీఎస్టీ నిబంధనల ప్రకారం 25 కేజీల లోపు బియ్యం సంచులపై 5 శాతం పన్ను విధింపు
- పన్ను మినహాయింపు కోసమే మార్కెట్లో 26 కేజీల బియ్యం బస్తాల విక్రయాలు
- తెలంగాణలో మూడు నెలల వ్యవధిలోనే 26 కేజీల బస్తా ధర రూ.600 మేర పెరుగుదల
- ధరల పెరుగుదల ప్రయోజనం రైతులకు కాకుండా నిల్వ ఉన్న వ్యాపారులు మిల్లర్లకే ఎక్కువ లబ్ధి
- ధరలను అదుపు చేసేందుకు ప్రభుత్వం గరిష్ట విక్రయ ధరలను నిర్ణయించిన వైనం
మార్కెట్లో సాధారణంగా 25 కేజీలకు బదులుగా 26 కేజీల బియ్యం బస్తాలే ఎక్కువగా కనిపిస్తుంటాయి. దీని వెనుక ప్రధానంగా జీఎస్టీ నిబంధనలు ఉన్నాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వ నిబంధనల ప్రకారం 25 కేజీలు లేదా అంతకంటే తక్కువ పరిమాణంలో ప్యాక్ చేసిన బ్రాండెడ్ బియ్యంపై 5 శాతం జీఎస్టీ వర్తిస్తుంది. అదే సమయంలో 25 కేజీల కంటే ఎక్కువ బరువున్న సింగిల్ ప్యాకెట్కు ఈ పన్ను నుంచి మినహాయింపు లభిస్తుంది. దీంతో వినియోగదారులపై 5 శాతం పన్ను భారం పడకుండా చూసేందుకు రైస్ మిల్లర్లు 26 కేజీల బస్తాల విధానాన్ని ఎంచుకున్నారు.
పన్ను మినహాయింపు ఉన్నప్పటికీ మార్కెట్లో బియ్యం ధరలు భారీగా పెరిగాయి. తెలంగాణలో జులై నెలలో రూ.1,400 ఉన్న 26 కేజీల సన్న బియ్యం బస్తా ధర అక్టోబర్ నాటికి ఏకంగా రూ.2,000కు చేరింది. కేవలం మూడు నెలల్లోనే బస్తాపై రూ.600 మేర పెరిగింది. అయితే ఈ ధరల పెరుగుదల వల్ల రైతులకు పెద్దగా లబ్ధి చేకూరలేదు. పంట చేతికి రాగానే సాధారణ ధరలకే విక్రయించిన రైతులకు కాకుండా, ధాన్యాన్ని నిల్వ చేసుకునే సదుపాయం ఉన్న బడా వ్యాపారులు, మిల్లర్లే అధిక లాభాలు పొందారు.
ప్రస్తుత సీజన్లో వరి సాగు విస్తీర్ణం 67 లక్షల ఎకరాల నుంచి 56.5 లక్షల ఎకరాలకు తగ్గడం, ఇతర రాష్ట్రాల వ్యాపారుల నుంచి పోటీ పెరగడం ధరల పెరుగుదలకు కారణాలుగా మారాయి. ఈ క్రమంలో మార్కెట్ ధరలను నియంత్రించేందుకు ప్రభుత్వం రంగంలోకి దిగింది. బీపీటీ రకానికి గరిష్ఠంగా కేజీకి రూ.66, తెలంగాణ సోనా రకానికి రూ.74, హెచ్ఎంటీ రకానికి రూ.79 చొప్పున ధరలను నిర్ణయించింది. అయితే ప్రభుత్వ నిర్ణయంతో మిల్లర్లు ధాన్యం కొనుగోలు ధరలను తగ్గించడంతో మిర్యాలగూడ వంటి ప్రాంతాల్లో రైతులు ఆందోళన బాట పట్టారు. పన్ను మినహాయింపు ఉన్నప్పటికీ, సరఫరా కొరత మరియు మార్కెట్ సమీకరణాలు ధరల పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణమవుతున్నాయి.
పన్ను మినహాయింపు ఉన్నప్పటికీ మార్కెట్లో బియ్యం ధరలు భారీగా పెరిగాయి. తెలంగాణలో జులై నెలలో రూ.1,400 ఉన్న 26 కేజీల సన్న బియ్యం బస్తా ధర అక్టోబర్ నాటికి ఏకంగా రూ.2,000కు చేరింది. కేవలం మూడు నెలల్లోనే బస్తాపై రూ.600 మేర పెరిగింది. అయితే ఈ ధరల పెరుగుదల వల్ల రైతులకు పెద్దగా లబ్ధి చేకూరలేదు. పంట చేతికి రాగానే సాధారణ ధరలకే విక్రయించిన రైతులకు కాకుండా, ధాన్యాన్ని నిల్వ చేసుకునే సదుపాయం ఉన్న బడా వ్యాపారులు, మిల్లర్లే అధిక లాభాలు పొందారు.
ప్రస్తుత సీజన్లో వరి సాగు విస్తీర్ణం 67 లక్షల ఎకరాల నుంచి 56.5 లక్షల ఎకరాలకు తగ్గడం, ఇతర రాష్ట్రాల వ్యాపారుల నుంచి పోటీ పెరగడం ధరల పెరుగుదలకు కారణాలుగా మారాయి. ఈ క్రమంలో మార్కెట్ ధరలను నియంత్రించేందుకు ప్రభుత్వం రంగంలోకి దిగింది. బీపీటీ రకానికి గరిష్ఠంగా కేజీకి రూ.66, తెలంగాణ సోనా రకానికి రూ.74, హెచ్ఎంటీ రకానికి రూ.79 చొప్పున ధరలను నిర్ణయించింది. అయితే ప్రభుత్వ నిర్ణయంతో మిల్లర్లు ధాన్యం కొనుగోలు ధరలను తగ్గించడంతో మిర్యాలగూడ వంటి ప్రాంతాల్లో రైతులు ఆందోళన బాట పట్టారు. పన్ను మినహాయింపు ఉన్నప్పటికీ, సరఫరా కొరత మరియు మార్కెట్ సమీకరణాలు ధరల పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణమవుతున్నాయి.