గృహ రుణం పూర్తిగా చెల్లించినా ఏళ్ల తరబడి అసలు ఆస్తి పత్రాలు తిరిగి ఇవ్వకుండా ఓ వృద్ధుడిని ఇబ్బందులకు గురిచేసిన స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఎస్‌బీఐ)కు భారీ ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. బ్యాంకు సేవా లోపాన్ని తీవ్రంగా పరిగణించిన వినియోగదారుల కమిషన్, బాధితుడికి రోజుకు రూ.5000 చొప్పున పరిహారం చెల్లించాలని ఆదేశించింది. ఈ జరిమానా మొత్తం రూ.1.35 కోట్లకు పైగా చేరనుండటం బ్యాంకింగ్ వర్గాల్లో సంచలనం సృష్టిస్తోంది. 45 రోజుల్లోగా ఈ ఆదేశాలు అమలు చేయాలని కమిషన్ స్పష్టం చేసింది.

కేసు వివరాలు
ఉత్తర్‌ప్రదేశ్‌లోని అలీగఢ్‌కు చెందిన 70 ఏళ్ల గుల్వీర్ సింగ్ చౌహాన్, 1997లో స్థానిక ఎస్‌బీఐ బ్రాంచ్‌లో గృహ రుణం తీసుకుని, తన ఇంటి అసలు సేల్ డీడ్‌ను బ్యాంకులో తనఖా పెట్టారు. ఆయన తన రుణ బకాయిలన్నింటినీ 2019 మే 13 నాటికి పూర్తిగా చెల్లించారు. దీనికి సంబంధించి 2020 ఫిబ్రవరిలో బ్యాంకు నుంచి నో డ్యూ సర్టిఫికేట్ కూడా పొందారు. అయితే, అసలు ఆస్తి పత్రాలు తిరిగి ఇవ్వాలని కోరగా, అవి కనిపించడం లేదంటూ బ్యాంకు అధికారులు ఏళ్ల తరబడి నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించారు.

అసలు పత్రాలు చేతికి రాకపోవడంతో ఆస్తిపై యాజమాన్య హక్కులు నిరూపించుకోవడానికి, ఇతర అవసరాలకు ఆయన తీవ్ర ఇబ్బందులు పడ్డారు. ఏడేళ్లకు పైగా ఎదురుచూసి విసిగిపోయిన గుల్వీర్ సింగ్, 2023 జూన్‌లో వినియోగదారుల కమిషన్‌ను ఆశ్రయించారు. విచారణ చేపట్టిన కమిషన్, ఎస్‌బీఐ వైఖరి తీవ్రమైన సేవా లోపమని నిర్ధారించింది.

కమిషన్ సంచలన తీర్పు
రుణం చెల్లించిన 2019 మే 13వ తేదీ నుంచి అసలు పత్రాలను బాధితుడికి తిరిగి అప్పగించేంత వరకు ప్రతి రోజూ రూ.5000 చొప్పున పరిహారం చెల్లించాలని ఎస్‌బీఐని ఆదేశించింది. దీని ప్రకారం, సుమారు ఏడున్నర సంవత్సరాల కాలానికి జరిమానా రూ.1.35 కోట్లకు పైగా ఉంటుంది. దీంతో పాటు న్యాయపరమైన ఖర్చుల కింద మరో రూ.10,000 చెల్లించాలని తీర్పు ఇచ్చింది. 45 రోజుల్లోగా ఈ ఆదేశాలను అమలు చేయకపోతే చట్టపరమైన చర్యలు తప్పవని హెచ్చరించింది.

ఆర్‌బీఐ నిబంధనలు ఏం చెబుతున్నాయి?
ఆర్‌బీఐ 2023 సెప్టెంబర్‌లో జారీ చేసిన మార్గదర్శకాల ప్రకారం రుణం పూర్తిగా చెల్లించిన 30 రోజుల్లోగా బ్యాంకులు అసలు ఆస్తి పత్రాలను కస్టమర్‌కు తప్పనిసరిగా తిరిగి ఇవ్వాలి. ఈ గడువు దాటితే, ఆలస్యమైన ప్రతి రోజుకు రూ.5000 చొప్పున పరిహారం చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. ఒకవేళ పత్రాలు పోయినా లేదా పాడైపోయినా, వాటి డూప్లికేట్ కాపీలను తయారు చేయడానికి అయ్యే ఖర్చును కూడా బ్యాంకే భరించాలి. ఈ నిబంధనల నేపథ్యంలోనే కమిషన్ ఈ కఠినమైన తీర్పును వెలువరించింది.