కోమా, బ్రెయిన్ డెత్.. రెండూ ఒకటేనా?.. ఈ కీలక తేడాలు తెలుసుకోండి!
- కోమా, బ్రెయిన్ డెత్ రెండూ ఒకటి కాదని స్పష్టం చేస్తున్న వైద్యులు
- కోమాలో మెదడు జీవించే ఉంటుంది.. కోలుకునే అవకాశం ఉంది
- బ్రెయిన్ డెత్ అంటే మెదడు పనితీరు శాశ్వతంగా, పూర్తిగా ఆగిపోవడం
- బ్రెయిన్ డెత్ అయినా వెంటిలేటర్పై గుండె కొట్టుకునే అవకాశం
- అవయవదానానికి ఈ తేడాను అర్థం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం
తీవ్రమైన అనారోగ్యం, ప్రమాదం లేదా బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ కారణంగా ఆప్తులు అపస్మారక స్థితిలోకి వెళ్లినప్పుడు వారి కుటుంబ సభ్యులకు 'కోమా', 'బ్రెయిన్ డెత్' వంటి పదాలు వినిపిస్తుంటాయి. ఈ రెండు స్థితుల్లోనూ వ్యక్తి స్పృహలో ఉండకపోవడంతో చాలామంది అయోమయానికి గురవుతారు. అయితే, వైద్యపరంగా ఈ రెండింటి మధ్య ప్రాథమికంగా చాలా తేడా ఉంది. ఈ వ్యత్యాసాన్ని అర్థం చేసుకోవడం, ముఖ్యంగా అవయవదానం వంటి కీలక నిర్ణయాలు తీసుకునేటప్పుడు చాలా అవసరం.
కోమా అంటే ఏమిటి?.. కోలుకోవచ్చా?
కోమా అంటే వ్యక్తి సుదీర్ఘకాలం పాటు గాఢమైన అపస్మారక స్థితిలో ఉండటం. తీవ్రమైన మెదడు గాయం, స్ట్రోక్, ఇన్ఫెక్షన్, మెదడుకు ఆక్సిజన్ అందకపోవడం వంటి కారణాలతో ఇది సంభవించవచ్చు. మణిపాల్ హాస్పిటల్ క్రిటికల్ కేర్ మెడిసిన్ విభాగాధిపతి డాక్టర్ సునీల్ కారంత్ ప్రకారం.. కోమాలో ఉన్న వ్యక్తి మెదడు జీవించే ఉంటుంది. మెదడులో కొంతమేర రక్త ప్రసరణ, విద్యుత్ కార్యకలాపాలు కొనసాగుతాయి. సరైన చికిత్స, గాయం తీవ్రతను బట్టి రోగి కోమా నుంచి కోలుకునే అవకాశం ఉంటుంది. కొందరు పూర్తిగా కోలుకుంటే, మరికొందరు పాక్షిక స్పృహలోకి రావచ్చు లేదా శాశ్వత నాడీ సంబంధిత సమస్యలతో బాధపడవచ్చు.
బ్రెయిన్ డెత్ అంటే ఏమిటి?
బ్రెయిన్ డెత్ దీనికి పూర్తిగా భిన్నం. ఇది మెదడు, మెదడు కాండం (బ్రెయిన్స్టెమ్) పనితీరు పూర్తిగా, శాశ్వతంగా ఆగిపోవడాన్ని సూచిస్తుంది. బ్రెయిన్ డెత్ జరిగినట్లు వైద్యులు నిర్ధారించిన వ్యక్తి తిరిగి స్పృహలోకి రావడం గానీ, సొంతంగా శ్వాస తీసుకోవడం గానీ అసాధ్యం. బ్రెయిన్స్టెమ్ శ్వాసతో పాటు శరీరంలోని అనేక కీలక విధులను నియంత్రిస్తుంది. భారతదేశంలో ట్రాన్స్ప్లాంటేషన్ చట్టం ప్రకారం, బ్రెయిన్ డెత్ను చట్టబద్ధంగా మరణంగానే పరిగణిస్తారు.
బ్రెయిన్ డెత్ అయినా గుండె కొట్టుకోవడం వెనుక కారణం
బ్రెయిన్ డెత్ తర్వాత కూడా గుండె కొట్టుకోవడం కుటుంబ సభ్యులను గందరగోళానికి గురిచేసే ప్రధాన అంశం. వైద్యులు బ్రెయిన్ డెత్ను నిర్ధారించిన తర్వాత కూడా, వెంటిలేటర్ సాయంతో ఊపిరితిత్తులకు ఆక్సిజన్ అందుతుంది. దీనివల్ల గుండె కొంతకాలం పాటు కొట్టుకుంటుంది. అయితే, ఇది వ్యక్తి బతికి ఉన్నాడనడానికి సంకేతం కాదు. మెదడు పనితీరు పూర్తిగా ఆగిపోయినా, యాంత్రిక సాయంతో అవయవాలకు రక్తప్రసరణ కొనసాగడం సాధ్యమవుతుంది.
అవయవదానానికి ఈ తేడా ఎందుకు కీలకం?
కోమా, బ్రెయిన్ డెత్ మధ్య తేడాను అర్థం చేసుకోవడం.. ముఖ్యంగా అవయవదానం విషయంలో చాలా కీలకమని విజయవాడ మణిపాల్ హాస్పిటల్ న్యూరో అండ్ స్పైన్ సర్జన్ డాక్టర్ వుప్పు రవికాంత్ తెలిపారు. కోమాలో ఉన్న వ్యక్తి జీవించి ఉన్నట్లే కాబట్టి, వారి విషయంలో అవయవదానం ప్రస్తావన రాదు. బ్రెయిన్ డెత్ నిర్ధారణ తర్వాత వెంటిలేటర్ సహాయంతో అవయవాలకు రక్త ప్రసరణ జరుగుతుంది కాబట్టే, అటువంటి సందర్భాల్లో అవయవదానం సాధ్యమవుతుంది. అందుకే వైద్యులు బ్రెయిన్ డెత్ నిర్ధారించిన వెంటనే అవయవదానం గురించి చర్చిస్తారు.
స్పృహలో లేనంత మాత్రాన బ్రెయిన్ డెత్ జరిగినట్లు భావించకూడదు. కుటుంబ సభ్యులు తమ ఆప్తుల ఆరోగ్య పరిస్థితిపై వైద్యులను స్పష్టత అడగాలి. రోగి కోమాలో ఉన్నారా? లేదా బ్రెయిన్ డెత్ జరిగిందా? అని అడిగి తెలుసుకోవాలి. ఈ తేడాలను తెలుసుకోవడం ద్వారానే సరైన సమయంలో సరైన నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి వీలవుతుంది.
కోమా అంటే ఏమిటి?.. కోలుకోవచ్చా?
కోమా అంటే వ్యక్తి సుదీర్ఘకాలం పాటు గాఢమైన అపస్మారక స్థితిలో ఉండటం. తీవ్రమైన మెదడు గాయం, స్ట్రోక్, ఇన్ఫెక్షన్, మెదడుకు ఆక్సిజన్ అందకపోవడం వంటి కారణాలతో ఇది సంభవించవచ్చు. మణిపాల్ హాస్పిటల్ క్రిటికల్ కేర్ మెడిసిన్ విభాగాధిపతి డాక్టర్ సునీల్ కారంత్ ప్రకారం.. కోమాలో ఉన్న వ్యక్తి మెదడు జీవించే ఉంటుంది. మెదడులో కొంతమేర రక్త ప్రసరణ, విద్యుత్ కార్యకలాపాలు కొనసాగుతాయి. సరైన చికిత్స, గాయం తీవ్రతను బట్టి రోగి కోమా నుంచి కోలుకునే అవకాశం ఉంటుంది. కొందరు పూర్తిగా కోలుకుంటే, మరికొందరు పాక్షిక స్పృహలోకి రావచ్చు లేదా శాశ్వత నాడీ సంబంధిత సమస్యలతో బాధపడవచ్చు.
బ్రెయిన్ డెత్ అంటే ఏమిటి?
బ్రెయిన్ డెత్ దీనికి పూర్తిగా భిన్నం. ఇది మెదడు, మెదడు కాండం (బ్రెయిన్స్టెమ్) పనితీరు పూర్తిగా, శాశ్వతంగా ఆగిపోవడాన్ని సూచిస్తుంది. బ్రెయిన్ డెత్ జరిగినట్లు వైద్యులు నిర్ధారించిన వ్యక్తి తిరిగి స్పృహలోకి రావడం గానీ, సొంతంగా శ్వాస తీసుకోవడం గానీ అసాధ్యం. బ్రెయిన్స్టెమ్ శ్వాసతో పాటు శరీరంలోని అనేక కీలక విధులను నియంత్రిస్తుంది. భారతదేశంలో ట్రాన్స్ప్లాంటేషన్ చట్టం ప్రకారం, బ్రెయిన్ డెత్ను చట్టబద్ధంగా మరణంగానే పరిగణిస్తారు.
బ్రెయిన్ డెత్ అయినా గుండె కొట్టుకోవడం వెనుక కారణం
బ్రెయిన్ డెత్ తర్వాత కూడా గుండె కొట్టుకోవడం కుటుంబ సభ్యులను గందరగోళానికి గురిచేసే ప్రధాన అంశం. వైద్యులు బ్రెయిన్ డెత్ను నిర్ధారించిన తర్వాత కూడా, వెంటిలేటర్ సాయంతో ఊపిరితిత్తులకు ఆక్సిజన్ అందుతుంది. దీనివల్ల గుండె కొంతకాలం పాటు కొట్టుకుంటుంది. అయితే, ఇది వ్యక్తి బతికి ఉన్నాడనడానికి సంకేతం కాదు. మెదడు పనితీరు పూర్తిగా ఆగిపోయినా, యాంత్రిక సాయంతో అవయవాలకు రక్తప్రసరణ కొనసాగడం సాధ్యమవుతుంది.
అవయవదానానికి ఈ తేడా ఎందుకు కీలకం?
కోమా, బ్రెయిన్ డెత్ మధ్య తేడాను అర్థం చేసుకోవడం.. ముఖ్యంగా అవయవదానం విషయంలో చాలా కీలకమని విజయవాడ మణిపాల్ హాస్పిటల్ న్యూరో అండ్ స్పైన్ సర్జన్ డాక్టర్ వుప్పు రవికాంత్ తెలిపారు. కోమాలో ఉన్న వ్యక్తి జీవించి ఉన్నట్లే కాబట్టి, వారి విషయంలో అవయవదానం ప్రస్తావన రాదు. బ్రెయిన్ డెత్ నిర్ధారణ తర్వాత వెంటిలేటర్ సహాయంతో అవయవాలకు రక్త ప్రసరణ జరుగుతుంది కాబట్టే, అటువంటి సందర్భాల్లో అవయవదానం సాధ్యమవుతుంది. అందుకే వైద్యులు బ్రెయిన్ డెత్ నిర్ధారించిన వెంటనే అవయవదానం గురించి చర్చిస్తారు.
స్పృహలో లేనంత మాత్రాన బ్రెయిన్ డెత్ జరిగినట్లు భావించకూడదు. కుటుంబ సభ్యులు తమ ఆప్తుల ఆరోగ్య పరిస్థితిపై వైద్యులను స్పష్టత అడగాలి. రోగి కోమాలో ఉన్నారా? లేదా బ్రెయిన్ డెత్ జరిగిందా? అని అడిగి తెలుసుకోవాలి. ఈ తేడాలను తెలుసుకోవడం ద్వారానే సరైన సమయంలో సరైన నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి వీలవుతుంది.
