మెక్సికోలో ఆధునిక మాదకద్రవ్యాల సామ్రాజ్యానికి పునాదులు వేసిన, గ్యాంగ్‌లార్డ్ కార్టెల్ వ్యవస్థాపకుడు మిగెల్ ఏంజెల్ ఫెలిక్స్ గల్లార్డో (80) కన్నుమూశాడు. కొంతకాలంగా తీవ్ర అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న గల్లార్డో గ్వాడలహారాలోని ఓ ప్రైవేట్ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ ఆదివారం మధ్యాహ్నం మరణించినట్లు జాలిస్కో రాష్ట్ర భద్రతా అధికారులు ధ్రువీకరించారు. అవయవాలు విఫలం కావడం వల్లే అతడు మరణించినట్లు వైద్యులు తెలిపారు.

గ్వాడలహారా సమీపంలోని ప్యూంటె గ్రాండే జైలులో శిక్ష అనుభవిస్తున్న గల్లార్డో ఆరోగ్యం విషమించడంతో రెండు రోజుల క్రితం ఆసుపత్రికి తరలించారు. 1989లో అరెస్ట్ అయినప్పటి నుంచి గల్లార్డో జైలులోనే ఉన్నాడు. "ఎల్ జెఫె డి జెఫెస్" (బాసులకే బాస్), "ఎల్ పడ్రినో" (ది గాడ్‌ఫాదర్) అనే బిరుదులతో పిలువబడే గల్లార్డో, ఒకప్పుడు సాధారణ పోలీస్ అధికారిగా తన జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. 1980లలో గ్యాంగ్‌లార్డ్ కార్టెల్‌ను స్థాపించి, కొకైన్ రవాణాలో తిరుగులేని శక్తిగా ఎదిగాడు. పాబ్లో ఎస్కోబార్‌కు చెందిన మెడెలిన్ కార్టెల్ వంటి కొలంబియన్ డ్రగ్ గ్రూపులతో కీలక ఒప్పందాలు చేసుకుని, అమెరికాకు సరఫరా అయ్యే కొకైన్‌లో సింహభాగాన్ని తన నియంత్రణలో ఉంచుకున్నాడు.

అవినీతి ద్వారా రాజకీయ, న్యాయ వ్యవస్థల్లోనూ గల్లార్డో తన ప్రభావాన్ని విస్తరించాడు. అయితే, 1985లో అమెరికా డ్రగ్ ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (డీఈఏ) ఏజెంట్ ఎన్రిక్ "కికీ" కెమరెనాను కిడ్నాప్ చేసి, చిత్రహింసలకు గురిచేసి హత్య చేయడంతో అతడి పతనం ప్రారంభమైంది. ఈ ఘటనపై అంతర్జాతీయంగా ఒత్తిడి పెరగడంతో అమెరికా, మెక్సికో ప్రభుత్వాలు భారీ వేట ప్రారంభించాయి.

ఈ క్రమంలో 1989లో గల్లార్డోను అరెస్ట్ చేశారు. మాదకద్రవ్యాల రవాణా, ఆయుధాల చట్టం ఉల్లంఘన, కెమరెనా హత్య కేసుల్లో అతడికి సుదీర్ఘకాలం జైలు శిక్ష పడింది. అయితే, కెమరెనా హత్యతో తనకు సంబంధం లేదని గల్లార్డో చివరి వరకు వాదించాడు. ఆయన అరెస్ట్ తర్వాత గ్యాంగ్‌లార్డ్ కార్టెల్ విచ్ఛిన్నమైంది. దాని స్థానంలో సినలోవా కార్టెల్ వంటి కొత్త సంస్థలు పుట్టుకొచ్చాయి. ఒకప్పుడు గల్లార్డో వద్దే పనిచేసిన జోక్విన్ "ఎల్ చాపో" గుజ్మాన్, సినలోవా కార్టెల్‌కు నాయకుడిగా ఎదిగాడు.

కొన్నేళ్లుగా గల్లార్డో ఆరోగ్యం క్షీణించడంతో, 2022లో అధికారులు గృహ నిర్బంధానికి అనుమతి ఇచ్చారు. అయితే, తర్వాత మళ్లీ కఠినమైన భద్రత మధ్య జైలుకు తరలించారు. గల్లార్డో మరణంతో మెక్సికో మాదకద్రవ్యాల నేర చరిత్రలో ఒక కీలక అధ్యాయం ముగిసినట్లయింది.