కారణాలు చెప్పకపోతే అరెస్టు చెల్లదు.. అరెస్టులపై సుప్రీంకోర్టు సంచలన తీర్పు
- అరెస్టుకు కారణాలు రాతపూర్వకంగా చెప్పకపోతే అది చెల్లదన్న సుప్రీంకోర్టు
- నిబంధనలు మీరిన అరెస్టు అక్రమం, రాజ్యాంగ విరుద్ధమని స్పష్టీకరణ
- ఉల్లంఘనలకు పాల్పడిన పోలీసు అధికారులపై చర్యలు తప్పవని హెచ్చరిక
- మళ్లీ అరెస్టు చేయాలంటే కోర్టు అనుమతి తప్పనిసరన్న ధర్మాసనం
- పంజాబ్ నేత జస్కరన్ జీత్ సింగ్ కేసులో సుప్రీం తీర్పు
వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ, పౌరుల హక్కుల పరిరక్షణకు సంబంధించి సుప్రీంకోర్టు సోమవారం (సెప్టెంబరు 21) ఒక చరిత్రాత్మక తీర్పు వెలువరించింది. ఏ వ్యక్తినైనా అరెస్టు చేసేటప్పుడు, అరెస్టుకు గల కారణాలను లిఖితపూర్వకంగా, ఆ వ్యక్తికి అర్థమయ్యే భాషలో తప్పనిసరిగా అందించాలని స్పష్టం చేసింది. అలా చేయని పక్షంలో ఆ అరెస్టు చట్టవిరుద్ధం, రాజ్యాంగ విరుద్ధం అవుతుందని తేల్చిచెప్పింది. ఇది రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 22(1), ఆర్టికల్ 21 కింద పౌరులకు లభించిన ప్రాథమిక హక్కు అని జస్టిస్ ఉజ్జల్ భూయాన్, జస్టిస్ అతుల్ ఎస్. చందూర్కర్ ధర్మాసనం పేర్కొంది.
పంజాబ్కు చెందిన శిరోమణి అకాలీ దళ్ (ఎస్ఏడీ) నేత జస్కరన్ జీత్ సింగ్ డియోల్ను పోక్సో చట్టం కింద అరెస్టు చేసిన కేసులో ఈ తీర్పు వెలువడింది. 2026 మే 17న పంజాబ్ పోలీసులు ఆయనను అరెస్టు చేసినప్పుడు, కారణాలను లిఖితపూర్వకంగా ఇవ్వలేదు. దీనిపై విచారణ జరిపిన సుప్రీంకోర్టు, ఇది రాజ్యాంగ ఉల్లంఘనగా పరిగణించి అరెస్టును రద్దు చేసింది.
ఈ నిబంధన కేవలం సాధారణ ఐపీసీ కేసులకే కాకుండా పోక్సో, పీఎంఎల్ఏ, ఉపా వంటి కఠినమైన ప్రత్యేక చట్టాల కింద చేసే అరెస్టులకు కూడా వర్తిస్తుందని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. అరెస్టు తర్వాత ఛార్జ్షీట్ దాఖలు చేసినంత మాత్రాన, అక్రమ అరెస్టు చట్టబద్ధం కాదని తేల్చిచెప్పింది. నిబంధనలను ఉల్లంఘించి అరెస్టు చేసిన పోలీసు అధికారిపై తప్పనిసరిగా శాఖాపరమైన విచారణ జరపాలని ఆదేశించింది.
ఒకవేళ అరెస్టు చట్టవిరుద్ధమని తేలి వ్యక్తి విడుదలయ్యాక, మళ్లీ అరెస్టు చేయాల్సి వస్తే ఉన్నతాధికారి అనుమతి, మేజిస్ట్రేట్ అనుమతి తప్పనిసరిగా తీసుకోవాలని కఠిన నిబంధనలు విధించింది. "రాజ్యాంగం కల్పించిన రక్షణ కవచాలతో మేం జోక్యం చేసుకోలేం" అని వ్యాఖ్యానించిన ధర్మాసనం, ఈ తీర్పు కాపీని అన్ని రాష్ట్రాల డీజీపీలకు, హైకోర్టులకు పంపాలని ఆదేశించింది.
పంజాబ్కు చెందిన శిరోమణి అకాలీ దళ్ (ఎస్ఏడీ) నేత జస్కరన్ జీత్ సింగ్ డియోల్ను పోక్సో చట్టం కింద అరెస్టు చేసిన కేసులో ఈ తీర్పు వెలువడింది. 2026 మే 17న పంజాబ్ పోలీసులు ఆయనను అరెస్టు చేసినప్పుడు, కారణాలను లిఖితపూర్వకంగా ఇవ్వలేదు. దీనిపై విచారణ జరిపిన సుప్రీంకోర్టు, ఇది రాజ్యాంగ ఉల్లంఘనగా పరిగణించి అరెస్టును రద్దు చేసింది.
ఈ నిబంధన కేవలం సాధారణ ఐపీసీ కేసులకే కాకుండా పోక్సో, పీఎంఎల్ఏ, ఉపా వంటి కఠినమైన ప్రత్యేక చట్టాల కింద చేసే అరెస్టులకు కూడా వర్తిస్తుందని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. అరెస్టు తర్వాత ఛార్జ్షీట్ దాఖలు చేసినంత మాత్రాన, అక్రమ అరెస్టు చట్టబద్ధం కాదని తేల్చిచెప్పింది. నిబంధనలను ఉల్లంఘించి అరెస్టు చేసిన పోలీసు అధికారిపై తప్పనిసరిగా శాఖాపరమైన విచారణ జరపాలని ఆదేశించింది.
ఒకవేళ అరెస్టు చట్టవిరుద్ధమని తేలి వ్యక్తి విడుదలయ్యాక, మళ్లీ అరెస్టు చేయాల్సి వస్తే ఉన్నతాధికారి అనుమతి, మేజిస్ట్రేట్ అనుమతి తప్పనిసరిగా తీసుకోవాలని కఠిన నిబంధనలు విధించింది. "రాజ్యాంగం కల్పించిన రక్షణ కవచాలతో మేం జోక్యం చేసుకోలేం" అని వ్యాఖ్యానించిన ధర్మాసనం, ఈ తీర్పు కాపీని అన్ని రాష్ట్రాల డీజీపీలకు, హైకోర్టులకు పంపాలని ఆదేశించింది.
