- కేవలం రూ. 140 ఖర్చుతో ఫ్యాన్‌ను ఎయిర్ ప్యూరిఫయర్‌గా మార్చిన ఢిల్లీ విద్యార్థులు
- ప్రాజెక్ట్ వాయు పేరుతో ఇప్పటికే 20,000 మంది విద్యార్థులకు ప్రయోజనం
- గంటలోనే గాలి కాలుష్యాన్ని 90శాతం వరకు తగ్గించగలదని పరీక్షల్లో వెల్లడి
- పేద పాఠశాలల విద్యార్థులకు స్వచ్ఛమైన గాలి అందించడమే తమ లక్ష్యమని వెల్లడి
- పాఠశాలల నుంచి అనుమతులు పొందడమే పెద్ద సవాలుగా మారిందన్న విద్యార్థులు
దేశ రాజధాని ఢిల్లీని కాలుష్యం కమ్మేస్తున్న వేళ, ఇద్దరు టీనేజ్ విద్యార్థులు ఒక అద్భుతమైన, చౌక పరిష్కారంతో ముందుకొచ్చారు. కేవలం రూ. 140 ఖర్చుతో సాధారణ క్లాస్‌రూమ్ ఫ్యాన్‌ను ఎయిర్ ప్యూరిఫయర్‌గా మార్చే పరికరాన్ని వీరు ఆవిష్కరించారు. 'ప్రాజెక్ట్ వాయు' పేరుతో వీరు చేపట్టిన ఈ కార్యక్రమం ద్వారా ఇప్పటికే వేలాది మంది విద్యార్థులు స్వచ్ఛమైన గాలిని పీలుస్తున్నారు.
సంస్కృతి స్కూల్‌లో 12వ తరగతి చదువుతున్న క్రిష్ అగర్వాల్, వసంత్ వ్యాలీ స్కూల్‌లో 11వ తరగతి చదువుతున్న సమర్థ్ మెటిల్ ఈ ప్రాజెక్టును ప్రారంభించారు. ఢిల్లీలో శీతాకాలంలో గాలి నాణ్యత అత్యంత ప్రమాదకర స్థాయికి పడిపోవడం చూసి వీరు చలించిపోయారు. "కొన్ని స్కూళ్లు ఖరీదైన ఎయిర్ ప్యూరిఫయర్లు కొనగలవు. కానీ, పేద పాఠశాలల్లోని వేలాది మంది విద్యార్థులు రోజంతా అదే కలుషితమైన గాలిలో గడపాల్సి వస్తోంది. ఈ పరిస్థితిని మార్చాలనుకున్నాం" అని వారు తెలిపారు. ప్రస్తుతం ఢిల్లీలో 'ఎయిర్ క్వాలిటీ ఇండెక్స్' (AQI) 313గా నమోదై, 'చాలా ప్రమాదకరం' కేటగిరీలో ఉంది. ఇలాంటి సమయంలో వీరి ఆవిష్కరణకు ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.
ఇదే గాలిని శుద్ధి చేసే టెక్నాలజీ ఇప్పటికే అందుబాటులో ఉన్నా, పాఠశాలలు దానిని భరించలేవని గ్రహించిన ఈ విద్యార్థులు, అందుబాటులో ఉన్న వస్తువులతోనే పరిష్కారం కనుగొన్నారు. వీరు రూపొందించిన ఫిల్టర్‌ను టేబుల్ లేదా వాల్ ఫ్యాన్‌కు ఒక ఎలాస్టిక్ బ్యాండ్‌తో అమర్చాలి. ఫ్యాన్ ఆన్ చేయగానే, గాలి పీడనానికి ఈ ఫిల్టర్ బెలూన్‌లా ఉబ్బుతుంది. విద్యుత్ ఆవేశిత ఫైబర్లతో తయారైన ఈ ఫిల్టర్, గాలిలోని అతి సూక్ష్మమైన PM2.5 కణాలను సైతం బంధించి, శుభ్రమైన గాలిని బయటకు పంపుతుంది. నిమిషంలోపే, ఎలాంటి పనిముట్లు లేకుండా దీనిని అమర్చవచ్చు.
ఒక ఫిల్టర్ తయారీకి రూ. 140 ఖర్చవుతున్నా, పాఠశాలలకు ఉచితంగానే అందిస్తున్నారు. హాలింగ్స్‌వర్త్ & వోస్ అనే సంస్థ ఫిల్టర్ మెటీరియల్‌ను ఉచితంగా సరఫరా చేస్తోంది. పరీక్షల్లో ఈ ఫిల్టర్ అద్భుతమైన ఫలితాలు ఇచ్చింది. సుమారు 200 చదరపు అడుగుల గదిలో గంటలోనే PM2.5 స్థాయిని 90 శాతానికి పైగా తగ్గించినట్లు తేలింది. వాడిన కొన్ని వారాలకే తెల్లటి ఫిల్టర్ నల్లగా మారుతోందని, గాలిలోని కాలుష్యం ఏ స్థాయిలో ఉందో దీనిని బట్టే అర్థం చేసుకోవచ్చని విద్యార్థులు వివరిస్తున్నారు.
ప్రస్తుతం 10 పాఠశాలలు, కొన్ని వైద్య క్లినిక్‌లలో కలిపి సుమారు 20,000 మంది విద్యార్థులు ఈ ఫిల్టర్ల ప్రయోజనాన్ని పొందుతున్నారు. అయితే, "హైస్కూల్ విద్యార్థులు చెప్పే కొత్త టెక్నాలజీని పాఠశాలలు వెంటనే నమ్మవు. అనుమతులు పొందడం, అధికార యంత్రాంగాన్ని దాటుకుని వెళ్లడమే మాకు అతిపెద్ద సవాలు" అని వారు 'ఎన్డీటీవీ'తో అన్నారు. ఈ ప్రాజెక్టును ఢిల్లీ ప్రభుత్వ పాఠశాలలతో పాటు దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించాలన్నది వీరి లక్ష్యం. ఈ ఆవిష్కరణకు గాను క్రిష్ అగర్వాల్ 2026 డయానా అవార్డుకు ఎంపిక కావడం విశేషం.
సంస్కృతి స్కూల్‌లో 12వ తరగతి చదువుతున్న క్రిష్ అగర్వాల్, వసంత్ వ్యాలీ స్కూల్‌లో 11వ తరగతి చదువుతున్న సమర్థ్ మెటిల్ ఈ ప్రాజెక్టును ప్రారంభించారు. ఢిల్లీలో శీతాకాలంలో గాలి నాణ్యత అత్యంత ప్రమాదకర స్థాయికి పడిపోవడం చూసి వీరు చలించిపోయారు. "కొన్ని స్కూళ్లు ఖరీదైన ఎయిర్ ప్యూరిఫయర్లు కొనగలవు. కానీ, పేద పాఠశాలల్లోని వేలాది మంది విద్యార్థులు రోజంతా అదే కలుషితమైన గాలిలో గడపాల్సి వస్తోంది. ఈ పరిస్థితిని మార్చాలనుకున్నాం" అని వారు తెలిపారు. ప్రస్తుతం ఢిల్లీలో 'ఎయిర్ క్వాలిటీ ఇండెక్స్' (AQI) 313గా నమోదై, 'చాలా ప్రమాదకరం' కేటగిరీలో ఉంది. ఇలాంటి సమయంలో వీరి ఆవిష్కరణకు ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.
ఇదే గాలిని శుద్ధి చేసే టెక్నాలజీ ఇప్పటికే అందుబాటులో ఉన్నా, పాఠశాలలు దానిని భరించలేవని గ్రహించిన ఈ విద్యార్థులు, అందుబాటులో ఉన్న వస్తువులతోనే పరిష్కారం కనుగొన్నారు. వీరు రూపొందించిన ఫిల్టర్‌ను టేబుల్ లేదా వాల్ ఫ్యాన్‌కు ఒక ఎలాస్టిక్ బ్యాండ్‌తో అమర్చాలి. ఫ్యాన్ ఆన్ చేయగానే, గాలి పీడనానికి ఈ ఫిల్టర్ బెలూన్‌లా ఉబ్బుతుంది. విద్యుత్ ఆవేశిత ఫైబర్లతో తయారైన ఈ ఫిల్టర్, గాలిలోని అతి సూక్ష్మమైన PM2.5 కణాలను సైతం బంధించి, శుభ్రమైన గాలిని బయటకు పంపుతుంది. నిమిషంలోపే, ఎలాంటి పనిముట్లు లేకుండా దీనిని అమర్చవచ్చు.
ఒక ఫిల్టర్ తయారీకి రూ. 140 ఖర్చవుతున్నా, పాఠశాలలకు ఉచితంగానే అందిస్తున్నారు. హాలింగ్స్‌వర్త్ & వోస్ అనే సంస్థ ఫిల్టర్ మెటీరియల్‌ను ఉచితంగా సరఫరా చేస్తోంది. పరీక్షల్లో ఈ ఫిల్టర్ అద్భుతమైన ఫలితాలు ఇచ్చింది. సుమారు 200 చదరపు అడుగుల గదిలో గంటలోనే PM2.5 స్థాయిని 90 శాతానికి పైగా తగ్గించినట్లు తేలింది. వాడిన కొన్ని వారాలకే తెల్లటి ఫిల్టర్ నల్లగా మారుతోందని, గాలిలోని కాలుష్యం ఏ స్థాయిలో ఉందో దీనిని బట్టే అర్థం చేసుకోవచ్చని విద్యార్థులు వివరిస్తున్నారు.
ప్రస్తుతం 10 పాఠశాలలు, కొన్ని వైద్య క్లినిక్‌లలో కలిపి సుమారు 20,000 మంది విద్యార్థులు ఈ ఫిల్టర్ల ప్రయోజనాన్ని పొందుతున్నారు. అయితే, "హైస్కూల్ విద్యార్థులు చెప్పే కొత్త టెక్నాలజీని పాఠశాలలు వెంటనే నమ్మవు. అనుమతులు పొందడం, అధికార యంత్రాంగాన్ని దాటుకుని వెళ్లడమే మాకు అతిపెద్ద సవాలు" అని వారు 'ఎన్డీటీవీ'తో అన్నారు. ఈ ప్రాజెక్టును ఢిల్లీ ప్రభుత్వ పాఠశాలలతో పాటు దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించాలన్నది వీరి లక్ష్యం. ఈ ఆవిష్కరణకు గాను క్రిష్ అగర్వాల్ 2026 డయానా అవార్డుకు ఎంపిక కావడం విశేషం.
