హైవేల లీజుతో రూ.35 వేల కోట్లు.. కేంద్రం మెగా ప్లాన్!
- వచ్చే ఆర్థిక ఏడాదిలో 28 హైవేల లీజు ద్వారా రూ.35వేల కోట్లు సేకరించాలని ఎన్హెచ్ఏఐ లక్ష్యం
- ఆస్తుల మోనెటైజేషన్ కింద ప్రైవేట్ సంస్థలకు టోల్ వసూలు హక్కుల బదిలీ
- హర్యానా, యూపీ రాష్ట్రాల్లోని హైవేలకు ఇన్వెస్టర్ల నుంచి భారీ డిమాండ్
- సామాన్యులకు మెరుగైన రవాణా సౌకర్యంతో పాటు పెట్టుబడి అవకాశాలు
దేశంలో రవాణా వ్యవస్థను ప్రపంచ స్థాయికి చేర్చే లక్ష్యంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక భారీ ప్రణాళికను సిద్ధం చేసింది. ఇప్పటికే ఉన్న జాతీయ రహదారుల ద్వారా నిధులు సమీకరించి, వాటితో కొత్త రోడ్ల నిర్మాణం చేపట్టేందుకు సిద్ధమైంది. ఇందులో భాగంగా వచ్చే ఆర్థిక సంవత్సరం (2026-27)లో 28 ప్రధాన హైవేలను ప్రైవేట్ సంస్థలకు లీజుకు ఇవ్వడం ద్వారా రూ.35,000 కోట్లు సమీకరించాలని నేషనల్ హైవేస్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (ఎన్హెచ్ఏఐ) లక్ష్యంగా నిర్దేశించుకుంది.
ఏమిటీ అసెట్ మోనెటైజేషన్?
ప్రభుత్వ ఆస్తులను విక్రయించకుండా నిర్ణీత కాలానికి ప్రైవేట్ సంస్థలకు నిర్వహణ బాధ్యతలు అప్పగించి, దాని ద్వారా నిధులు పొందడాన్నే 'అసెట్ మోనెటైజేషన్' అంటారు. ఈ విధానంలో భాగంగా సుమారు 1,800 కిలోమీటర్ల పొడవైన 28 హైవేలను టోల్-ఆపరేట్-ట్రాన్స్ఫర్ (టీఓటీ) లేదా ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ ట్రస్ట్ (InvIT) పద్ధతిలో ప్రైవేట్ సంస్థలకు అప్పగిస్తారు. దీని ప్రకారం ప్రైవేట్ సంస్థలు ప్రభుత్వానికి ఒకేసారి పెద్ద మొత్తంలో డబ్బు చెల్లించి, ఆ రహదారులపై టోల్ వసూలు చేసుకునే హక్కును పొందుతాయి. ఈ నిధులను ప్రభుత్వం కొత్త ఎక్స్ప్రెస్వేల నిర్మాణానికి వినియోగిస్తుంది.
హర్యానా, యూపీ హైవేలకు ఫుల్ డిమాండ్
ప్రస్తుతం ఎన్హెచ్ఏఐ రూపొందించిన జాబితాలో హర్యానా, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రాల నుంచి ఎక్కువ హైవేలు ఉన్నాయి. ఈ మార్గాల్లో వాహనాల రద్దీ అధికంగా ఉండటంతో పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు ప్రైవేట్ ఇన్వెస్టర్లు ఆసక్తి చూపుతున్నారు. విదేశీ పెన్షన్ ఫండ్లు, సావరీన్ వెల్త్ ఫండ్లు కూడా భారత రోడ్డు ప్రాజెక్టుల్లో పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు వీలుగా నిబంధనలను సరళీకరించడం ఈ ప్రక్రియకు మరింత ఊతమిస్తోంది. గతేడాది కేవలం నాలుగు రాష్ట్రాల్లోని 260 కిలోమీటర్ల రోడ్ల ద్వారానే ప్రభుత్వం రూ.9,000 కోట్లు సమీకరించడం ఈ రంగంలో ఉన్న సామర్థ్యాన్ని తెలియజేస్తోంది.
సామాన్యులకు కలిగే ప్రయోజనాలు
ఈ భారీ ప్రణాళిక వల్ల సామాన్యులకు రెండు రకాలుగా ప్రయోజనం చేకూరనుంది. ఒకటి, ప్రభుత్వానికి నిధులు అందుబాటులోకి రావడం వల్ల కొత్త రహదారులు వేగంగా పూర్తవుతాయి. ఇది ప్రయాణ సమయాన్ని తగ్గించి, రవాణా ఖర్చులను అదుపులో ఉంచుతుంది. రెండవది, ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ ట్రస్ట్ (InvIT)ల ద్వారా సాధారణ ప్రజలు కూడా ఈ హైవే ప్రాజెక్టులలో పెట్టుబడి పెట్టే అవకాశం లభిస్తుంది. స్టాక్ మార్కెట్ ద్వారా ఈ ట్రస్టులలో ఇన్వెస్ట్ చేస్తే, టోల్ ద్వారా వచ్చే ఆదాయంలో డివిడెండ్ రూపంలో వాటా పొందవచ్చు. ఇది సురక్షితమైన పెట్టుబడి మార్గంగా నిలుస్తోంది. ఈ మొత్తం ప్రణాళిక 'నేషనల్ మోనెటైజేషన్ పైప్లైన్ 2.0'లో భాగంగా జరుగుతుండగా, దీని కింద 2026-30 మధ్య రహదారుల రంగం నుంచే రూ.4.42 లక్షల కోట్లు సమీకరించాలని కేంద్రం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
ఏమిటీ అసెట్ మోనెటైజేషన్?
ప్రభుత్వ ఆస్తులను విక్రయించకుండా నిర్ణీత కాలానికి ప్రైవేట్ సంస్థలకు నిర్వహణ బాధ్యతలు అప్పగించి, దాని ద్వారా నిధులు పొందడాన్నే 'అసెట్ మోనెటైజేషన్' అంటారు. ఈ విధానంలో భాగంగా సుమారు 1,800 కిలోమీటర్ల పొడవైన 28 హైవేలను టోల్-ఆపరేట్-ట్రాన్స్ఫర్ (టీఓటీ) లేదా ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ ట్రస్ట్ (InvIT) పద్ధతిలో ప్రైవేట్ సంస్థలకు అప్పగిస్తారు. దీని ప్రకారం ప్రైవేట్ సంస్థలు ప్రభుత్వానికి ఒకేసారి పెద్ద మొత్తంలో డబ్బు చెల్లించి, ఆ రహదారులపై టోల్ వసూలు చేసుకునే హక్కును పొందుతాయి. ఈ నిధులను ప్రభుత్వం కొత్త ఎక్స్ప్రెస్వేల నిర్మాణానికి వినియోగిస్తుంది.
హర్యానా, యూపీ హైవేలకు ఫుల్ డిమాండ్
ప్రస్తుతం ఎన్హెచ్ఏఐ రూపొందించిన జాబితాలో హర్యానా, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రాల నుంచి ఎక్కువ హైవేలు ఉన్నాయి. ఈ మార్గాల్లో వాహనాల రద్దీ అధికంగా ఉండటంతో పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు ప్రైవేట్ ఇన్వెస్టర్లు ఆసక్తి చూపుతున్నారు. విదేశీ పెన్షన్ ఫండ్లు, సావరీన్ వెల్త్ ఫండ్లు కూడా భారత రోడ్డు ప్రాజెక్టుల్లో పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు వీలుగా నిబంధనలను సరళీకరించడం ఈ ప్రక్రియకు మరింత ఊతమిస్తోంది. గతేడాది కేవలం నాలుగు రాష్ట్రాల్లోని 260 కిలోమీటర్ల రోడ్ల ద్వారానే ప్రభుత్వం రూ.9,000 కోట్లు సమీకరించడం ఈ రంగంలో ఉన్న సామర్థ్యాన్ని తెలియజేస్తోంది.
సామాన్యులకు కలిగే ప్రయోజనాలు
ఈ భారీ ప్రణాళిక వల్ల సామాన్యులకు రెండు రకాలుగా ప్రయోజనం చేకూరనుంది. ఒకటి, ప్రభుత్వానికి నిధులు అందుబాటులోకి రావడం వల్ల కొత్త రహదారులు వేగంగా పూర్తవుతాయి. ఇది ప్రయాణ సమయాన్ని తగ్గించి, రవాణా ఖర్చులను అదుపులో ఉంచుతుంది. రెండవది, ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ ట్రస్ట్ (InvIT)ల ద్వారా సాధారణ ప్రజలు కూడా ఈ హైవే ప్రాజెక్టులలో పెట్టుబడి పెట్టే అవకాశం లభిస్తుంది. స్టాక్ మార్కెట్ ద్వారా ఈ ట్రస్టులలో ఇన్వెస్ట్ చేస్తే, టోల్ ద్వారా వచ్చే ఆదాయంలో డివిడెండ్ రూపంలో వాటా పొందవచ్చు. ఇది సురక్షితమైన పెట్టుబడి మార్గంగా నిలుస్తోంది. ఈ మొత్తం ప్రణాళిక 'నేషనల్ మోనెటైజేషన్ పైప్లైన్ 2.0'లో భాగంగా జరుగుతుండగా, దీని కింద 2026-30 మధ్య రహదారుల రంగం నుంచే రూ.4.42 లక్షల కోట్లు సమీకరించాలని కేంద్రం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
