'ఓనర్స్ రిస్క్' బుకింగ్పై సుప్రీంకోర్టు కీలక తీర్పు.. రైల్వేలకు ఊరట!
- 'ఓనర్స్ రిస్క్' కింద సరుకు తరుగుకు రైల్వేలు బాధ్యులు కాదని సుప్రీం తీర్పు
- సరుకును లెక్కించనప్పుడు తరుగుకు బాధ్యత వహించాల్సిన అవసరం లేదని స్పష్టత
- బజాజ్ ట్రేడింగ్ కంపెనీ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసులో కీలక తీర్పు
- సరుకు అసలు పరిమాణాన్ని నిరూపించుకోవాల్సిన బాధ్యత యజమానిదేనని వెల్లడి
రైల్వేల ద్వారా సరుకు రవాణా చేసే వ్యాపారులకు సంబంధించి సుప్రీంకోర్టు ఒక కీలకమైన తీర్పును వెలువరించింది. 'ఓనర్స్ రిస్క్' (owner's risk) పద్ధతిలో బుక్ చేసిన సరుకు రవాణాలో తరుగు ఏర్పడితే, దానికి రైల్వేలు బాధ్యత వహించాల్సిన అవసరం లేదని స్పష్టం చేసింది. అయితే, సరుకును బుక్ చేసే సమయంలో రైల్వే అధికారులే స్వయంగా తూకం వేసినప్పుడు లేదా లెక్కించినప్పుడు మాత్రమే వారిపై బాధ్యత ఉంటుందని తేల్చిచెప్పింది. జస్టిస్ సంజయ్ కరోల్, జస్టిస్ విపుల్ ఎం. పంచోలీలతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ తీర్పును ఇచ్చింది.
కేసు వివరాలు
బజాజ్ ట్రేడింగ్ కంపెనీ 2009 నవంబర్లో గుజరాత్లోని చిరాయ్ జంక్షన్ నుంచి అస్సాంలోని ధర్మనగర్కు 40,444 ఉప్పు బస్తాలను రైలులో బుక్ చేసింది. గమ్యస్థానానికి చేరేసరికి కేవలం 38,702 బస్తాలు మాత్రమే ఉన్నాయి. అంటే 1,742 బస్తాలు తక్కువగా వచ్చాయి. దీనిపై రైల్వే శాఖ షార్టేజ్ సర్టిఫికెట్ ఇచ్చినా, నష్టపరిహారం చెల్లించడానికి నిరాకరించింది. ఈ సరుకును 'ఓనర్స్ రిస్క్' కింద బుక్ చేశారని, దానిపై 'సెడ్ టు కంటెయిన్' (అందులో ఉన్నట్లు చెప్పబడింది) అనే ఎండార్స్మెంట్ ఉందని, అంటే తాము సరుకును లెక్కించలేదని రైల్వే వాదించింది.
కోర్టు ఏం చెప్పిందంటే..
ఈ కేసులో రైల్వే క్లెయిమ్స్ ట్రైబ్యునల్, గౌహతి హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పులను సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది. రైల్వే చట్టంలోని నిబంధనల ప్రకారం, 'ఓనర్స్ రిస్క్' కింద బుక్ చేసినప్పుడు రైల్వే సిబ్బంది నిర్లక్ష్యం లేదా దుష్ప్రవర్తన ఉందని నిరూపిస్తేనే నష్టపరిహారం లభిస్తుందని ధర్మాసనం పేర్కొంది. "ఒకవేళ రైల్వే సిబ్బందే సరుకును లెక్కించి లేదా తూకం వేసి ఉంటే, ఆ పరిమాణాన్ని సురక్షితంగా గమ్యస్థానానికి చేర్చాల్సిన బాధ్యత వారిపై ఉండేది. కానీ ఈ కేసులో అలా జరగలేదు" అని కోర్టు వ్యాఖ్యానించింది.
రైల్వే సిబ్బంది సరుకును ధ్రువీకరించనప్పుడు, అసలు ఎంత సరుకు లోడ్ చేశారో నిరూపించుకోవాల్సిన బాధ్యత సరుకు యజమానిదేనని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. తక్కువ ధరతో కూడిన 'ఓనర్స్ రిస్క్' విధానాన్ని ఎంచుకున్నప్పుడు, సరుకు భద్రతపై యజమానులకే ఎక్కువ బాధ్యత ఉంటుందని ఈ తీర్పు తెలియజేస్తోంది.
కేసు వివరాలు
బజాజ్ ట్రేడింగ్ కంపెనీ 2009 నవంబర్లో గుజరాత్లోని చిరాయ్ జంక్షన్ నుంచి అస్సాంలోని ధర్మనగర్కు 40,444 ఉప్పు బస్తాలను రైలులో బుక్ చేసింది. గమ్యస్థానానికి చేరేసరికి కేవలం 38,702 బస్తాలు మాత్రమే ఉన్నాయి. అంటే 1,742 బస్తాలు తక్కువగా వచ్చాయి. దీనిపై రైల్వే శాఖ షార్టేజ్ సర్టిఫికెట్ ఇచ్చినా, నష్టపరిహారం చెల్లించడానికి నిరాకరించింది. ఈ సరుకును 'ఓనర్స్ రిస్క్' కింద బుక్ చేశారని, దానిపై 'సెడ్ టు కంటెయిన్' (అందులో ఉన్నట్లు చెప్పబడింది) అనే ఎండార్స్మెంట్ ఉందని, అంటే తాము సరుకును లెక్కించలేదని రైల్వే వాదించింది.
కోర్టు ఏం చెప్పిందంటే..
ఈ కేసులో రైల్వే క్లెయిమ్స్ ట్రైబ్యునల్, గౌహతి హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పులను సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది. రైల్వే చట్టంలోని నిబంధనల ప్రకారం, 'ఓనర్స్ రిస్క్' కింద బుక్ చేసినప్పుడు రైల్వే సిబ్బంది నిర్లక్ష్యం లేదా దుష్ప్రవర్తన ఉందని నిరూపిస్తేనే నష్టపరిహారం లభిస్తుందని ధర్మాసనం పేర్కొంది. "ఒకవేళ రైల్వే సిబ్బందే సరుకును లెక్కించి లేదా తూకం వేసి ఉంటే, ఆ పరిమాణాన్ని సురక్షితంగా గమ్యస్థానానికి చేర్చాల్సిన బాధ్యత వారిపై ఉండేది. కానీ ఈ కేసులో అలా జరగలేదు" అని కోర్టు వ్యాఖ్యానించింది.
రైల్వే సిబ్బంది సరుకును ధ్రువీకరించనప్పుడు, అసలు ఎంత సరుకు లోడ్ చేశారో నిరూపించుకోవాల్సిన బాధ్యత సరుకు యజమానిదేనని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. తక్కువ ధరతో కూడిన 'ఓనర్స్ రిస్క్' విధానాన్ని ఎంచుకున్నప్పుడు, సరుకు భద్రతపై యజమానులకే ఎక్కువ బాధ్యత ఉంటుందని ఈ తీర్పు తెలియజేస్తోంది.
