బలూచిస్థాన్ పై అన్ని ప్రయత్నాలు అయిపోయాయి.. చివరికి చర్చలకు దిగొచ్చిన పాక్ ప్రభుత్వం
- బలూచ్ వేర్పాటువాదులతో చర్చలకు ముందుకొచ్చిన పాకిస్థాన్ ప్రభుత్వం
- సైనిక చర్యలు విఫలం కావడంతోనే చర్చల ప్రతిపాదనకు శ్రీకారం
- సహజ వనరుల దోపిడీ, రాజకీయ అణచివేతే ప్రధాన కారణాలని విశ్లేషణ
- చైనా-పాక్ ఎకనామిక్ కారిడార్పై స్థానికుల్లో తీవ్ర వ్యతిరేకత
- తిరుగుబాటును భద్రతా సమస్యగా కాకుండా రాజకీయ సమస్యగా చూడాలంటున్న నిపుణులు
బలూచిస్థాన్లో దశాబ్దాలుగా అనుసరిస్తున్న సైనిక అణచివేత ఫలించకపోవడంతో, పాకిస్థాన్ ప్రభుత్వం చివరికి ఇప్పుడు చర్చల మార్గాన్ని ఎంచుకుంది. ప్రావిన్స్లో తీవ్రమవుతున్న హింస, రాజకీయ, ఆర్థిక అసంతృప్తిని బలంతో అణచివేయలేమని గ్రహించిన షెహబాజ్ షరీఫ్ సర్కార్.. బలోచ్ వేర్పాటువాదులతో చర్చలకు సిద్ధమని ప్రకటించింది. ఇది పాకిస్థాన్ విధానంలో కీలకమైన మార్పుగా విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
భౌగోళికంగా పాకిస్థాన్లో అతిపెద్ద ప్రావిన్స్ అయిన బలూచిస్థాన్, ఖైబర్ పఖ్తుంఖ్వాలతో కలిసి దేశంలో జరుగుతున్న హింసకు కేంద్రంగా మారింది. పాక్ మీడియా కథనాల ప్రకారం, 2026 రెండో త్రైమాసికంలో దేశవ్యాప్తంగా జరిగిన హింసాత్మక మరణాల్లో 96 శాతం ఈ రెండు ప్రావిన్సులలోనే నమోదయ్యాయి. ఒక్క బలూచిస్థాన్లోనే 265 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ముఖ్యంగా గత నెలలో హింస మూడు రెట్లు పెరగడం, సైనిక చర్యల వైఫల్యాన్ని స్పష్టం చేసింది. ఈ నేపథ్యంలో ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ విస్తృత చర్చలకు పిలుపునివ్వడం గమనార్హం. వేర్పాటువాదులు తిరిగి జాతీయ జీవన స్రవంతిలో కలవాలని ఆయన ఆహ్వానించారు.
బలూచిస్థాన్ అశాంతికి మూలాలు దాని సహజ వనరుల దోపిడీలోనే ఉన్నాయి. సహజవాయువు, బొగ్గు, రాగి, బంగారం వంటి అపారమైన ఖనిజ సంపద ఉన్నప్పటికీ, అక్కడి ప్రజలు దేశంలోనే అత్యంత పేదరికంలో మగ్గుతున్నారు. దశాబ్దాలుగా ఇస్లామాబాద్ ప్రభుత్వాలు ఈ వనరులను కొల్లగొడుతూ, స్థానిక ప్రజలకు నామమాత్రపు ప్రయోజనాలు కూడా కల్పించడం లేదనేది ప్రధాన ఆరోపణ. 'ఖనిజ సంపద బలూచ్ ప్రజలకే చెందింది' అని షరీఫ్ ఇటీవల అంగీకరించినప్పటికీ, ఏళ్లుగా జరుగుతున్న అన్యాయంతో వారిలో తీవ్ర అపనమ్మకం పేరుకుపోయింది.
మరోవైపు, చైనా-పాకిస్థాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్ (సీపీఈసీ) ప్రాజెక్టు కూడా స్థానికుల్లో వ్యతిరేకతను పెంచుతోంది. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా తమ ప్రాంతంలో సైనికీకరణ పెరిగిందని, తమ సంస్కృతికి, ఉనికికి ముప్పు వాటిల్లుతోందని బలూచ్ ప్రజలు ఆందోళన చెందుతున్నారు. రాజకీయంగా కూడా బలూచిస్థాన్కు జాతీయ స్థాయిలో సరైన ప్రాతినిధ్యం లేదు. ఇస్లామాబాద్ తమపై విధానాలను రుద్దుతోందని, వలస తరహా పాలన సాగిస్తోందని స్థానిక నేతలు ఆరోపిస్తున్నారు.
ఈ పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వం చర్చల ప్రతిపాదన తీసుకురావడం ఒక ముందడుగే అయినా, దాని చిత్తశుద్ధిపై అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఇటీవల పాక్ అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి మొహ్సిన్ నఖ్వీ ఇటీవల చేసిన వ్యాఖ్యలు... ప్రభుత్వంలోనే భిన్న స్వరాలు వినిపిస్తున్నాయని సూచిస్తున్నాయి. అణచివేత విఫలమైందని అంగీకరించి, చర్చలకు పిలుపునిచ్చిన పాక్ ప్రభుత్వం.. బలూచిస్థాన్ను కేవలం భద్రతా సమస్యగా కాకుండా, ప్రజల హక్కులు, గౌరవానికి సంబంధించిన రాజకీయ సమస్యగా గుర్తిస్తేనే శాంతి స్థాపన సాధ్యమవుతుందని పరిశీలకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
భౌగోళికంగా పాకిస్థాన్లో అతిపెద్ద ప్రావిన్స్ అయిన బలూచిస్థాన్, ఖైబర్ పఖ్తుంఖ్వాలతో కలిసి దేశంలో జరుగుతున్న హింసకు కేంద్రంగా మారింది. పాక్ మీడియా కథనాల ప్రకారం, 2026 రెండో త్రైమాసికంలో దేశవ్యాప్తంగా జరిగిన హింసాత్మక మరణాల్లో 96 శాతం ఈ రెండు ప్రావిన్సులలోనే నమోదయ్యాయి. ఒక్క బలూచిస్థాన్లోనే 265 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ముఖ్యంగా గత నెలలో హింస మూడు రెట్లు పెరగడం, సైనిక చర్యల వైఫల్యాన్ని స్పష్టం చేసింది. ఈ నేపథ్యంలో ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ విస్తృత చర్చలకు పిలుపునివ్వడం గమనార్హం. వేర్పాటువాదులు తిరిగి జాతీయ జీవన స్రవంతిలో కలవాలని ఆయన ఆహ్వానించారు.
బలూచిస్థాన్ అశాంతికి మూలాలు దాని సహజ వనరుల దోపిడీలోనే ఉన్నాయి. సహజవాయువు, బొగ్గు, రాగి, బంగారం వంటి అపారమైన ఖనిజ సంపద ఉన్నప్పటికీ, అక్కడి ప్రజలు దేశంలోనే అత్యంత పేదరికంలో మగ్గుతున్నారు. దశాబ్దాలుగా ఇస్లామాబాద్ ప్రభుత్వాలు ఈ వనరులను కొల్లగొడుతూ, స్థానిక ప్రజలకు నామమాత్రపు ప్రయోజనాలు కూడా కల్పించడం లేదనేది ప్రధాన ఆరోపణ. 'ఖనిజ సంపద బలూచ్ ప్రజలకే చెందింది' అని షరీఫ్ ఇటీవల అంగీకరించినప్పటికీ, ఏళ్లుగా జరుగుతున్న అన్యాయంతో వారిలో తీవ్ర అపనమ్మకం పేరుకుపోయింది.
మరోవైపు, చైనా-పాకిస్థాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్ (సీపీఈసీ) ప్రాజెక్టు కూడా స్థానికుల్లో వ్యతిరేకతను పెంచుతోంది. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా తమ ప్రాంతంలో సైనికీకరణ పెరిగిందని, తమ సంస్కృతికి, ఉనికికి ముప్పు వాటిల్లుతోందని బలూచ్ ప్రజలు ఆందోళన చెందుతున్నారు. రాజకీయంగా కూడా బలూచిస్థాన్కు జాతీయ స్థాయిలో సరైన ప్రాతినిధ్యం లేదు. ఇస్లామాబాద్ తమపై విధానాలను రుద్దుతోందని, వలస తరహా పాలన సాగిస్తోందని స్థానిక నేతలు ఆరోపిస్తున్నారు.
ఈ పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వం చర్చల ప్రతిపాదన తీసుకురావడం ఒక ముందడుగే అయినా, దాని చిత్తశుద్ధిపై అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఇటీవల పాక్ అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి మొహ్సిన్ నఖ్వీ ఇటీవల చేసిన వ్యాఖ్యలు... ప్రభుత్వంలోనే భిన్న స్వరాలు వినిపిస్తున్నాయని సూచిస్తున్నాయి. అణచివేత విఫలమైందని అంగీకరించి, చర్చలకు పిలుపునిచ్చిన పాక్ ప్రభుత్వం.. బలూచిస్థాన్ను కేవలం భద్రతా సమస్యగా కాకుండా, ప్రజల హక్కులు, గౌరవానికి సంబంధించిన రాజకీయ సమస్యగా గుర్తిస్తేనే శాంతి స్థాపన సాధ్యమవుతుందని పరిశీలకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
