హిమాచల్లో పెట్రోల్, డీజిల్ భారం.. వితంతువులు, అనాథల పేరుతో కొత్త సెస్
- హిమాచల్ ప్రదేశ్లో పెట్రోల్, డీజిల్పై కొత్త సెస్ విధింపు
- వితంతువులు, అనాథల సంక్షేమం పేరుతో లీటర్కు 60 పైసల భారం
- తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభం, అప్పుల ఊబే కారణమని విశ్లేషణ
- ప్రతిపక్షాలు, పెట్రోలియం డీలర్ల నుంచి తీవ్ర వ్యతిరేకత
- ఇతర రాష్ట్రాల్లోనూ అమలవుతున్న ఇలాంటి ఇంధన సెస్సులు
హిమాచల్ ప్రదేశ్లో వాహనదారులపై ప్రభుత్వం కొత్త భారం మోపింది. రాష్ట్రంలో విక్రయించే ప్రతి లీటర్ పెట్రోల్, డీజిల్పై 60 పైసల చొప్పున 'వితంతు, అనాథల సెస్' (Widow and Orphan Cess) విధిస్తూ నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇవాళ్టి నుంచే ఈ కొత్త ధరలు అమల్లోకి వచ్చాయి. ఇది ముడి చమురు ధరల పెరుగుదల వల్ల కాకుండా, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేకంగా విధించిన సెస్ కావడం గమనార్హం. రాష్ట్ర పన్నులు, ఎక్సైజ్ శాఖ ఈ మేరకు నోటిఫికేషన్ జారీ చేసింది. ప్రస్తుతానికి 60 పైసలు విధిస్తున్నప్పటికీ, చట్టప్రకారం లీటర్కు రూ.5 వరకు వసూలు చేసే అధికారం ప్రభుత్వానికి ఉంది. దీంతో భవిష్యత్తులో ఈ భారం మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
సెస్ విధింపు వెనుక కారణం ఏంటి?
ముఖ్యమంత్రి సుఖ్విందర్ సింగ్ సుఖు నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం ఈ ఏడాది మార్చిలోనే ఈ సెస్ కోసం అసెంబ్లీలో బిల్లును ప్రవేశపెట్టింది. రాష్ట్రంలో ఇప్పటికే వితంతువులు, అనాథల కోసం పలు సంక్షేమ పథకాలు అమలవుతున్నాయి. అయితే, బడ్జెట్ కేటాయింపులతో సంబంధం లేకుండా ఈ పథకాలకు నిరంతరాయంగా నిధులు సమకూర్చాలనే ఉద్దేశంతో ఈ ప్రత్యేక నిధిని ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది. ప్రతిపక్షాల నిరసనల మధ్య ఈ బిల్లు మూజువాణి ఓటుతో ఆమోదం పొందింది.
అయితే, ఎవరి సంక్షేమం కోసమైతే ఈ సెస్ విధిస్తున్నారో, అదే వితంతువులు, అనాథ కుటుంబాలు సహా సామాన్యులందరిపైనా ఈ భారం పడుతుండటం విమర్శలకు తావిస్తోంది. ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం అన్యాయమని పెట్రోలియం డీలర్ల సంఘం పేర్కొంది. ధరల పెరుగుదలతో ప్రజలు పొరుగు రాష్ట్రాలకు వెళ్లి ఇంధనం కొనుగోలు చేస్తారని, దీనివల్ల రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి ఆదాయం తగ్గుతుందని వారు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అసలు ఎంతమంది లబ్ధిదారులు ఉన్నారు, సేకరించిన నిధులను ఎలా ఖర్చు చేస్తారనే దానిపై ప్రభుత్వం స్పష్టత ఇవ్వడం లేదని వారు ప్రశ్నిస్తున్నారు.
ఆర్థిక సంక్షోభమే అసలు కారణమా?
ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకోవడం వెనుక రాష్ట్రం ఎదుర్కొంటున్న తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభమే ప్రధాన కారణంగా కనిపిస్తోంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వంపై ఇప్పటికే రూ.1,04,000 కోట్లకు పైగా అప్పుల భారం ఉంది. 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరంలో రూ.13,000 కోట్ల అప్పులు తిరిగి చెల్లించాల్సి ఉండగా, ప్రభుత్వం కేవలం రూ.10,000 కోట్లు మాత్రమే రుణం తీసుకోవాలని యోచిస్తోంది. దీంతో రూ.3,000 కోట్ల లోటు ఏర్పడింది. దీనికి తోడు, 16వ ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సుల మేరకు 2026 నుంచి రాష్ట్రాలకు ఇచ్చే రెవెన్యూ లోటు గ్రాంట్లను నిలిపివేయనున్నారు. దీనివల్ల రాబోయే ఐదేళ్లలో హిమాచల్కు సుమారు రూ.35,000 కోట్ల నష్టం వాటిల్లుతుందని అంచనా. ఈ ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగానే గతంలో ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల జీతాలు ఆలస్యం కావడం, టాయిలెట్ ట్యాక్స్, ఉద్యోగుల జీతాల్లో కోత వంటి ప్రతిపాదనలు కూడా తెరపైకి వచ్చాయి.
కేంద్ర ప్రభుత్వం విధించే సెస్సులు, సర్ఛార్జ్ల నుంచి రాష్ట్రాలకు వాటా రాదు. కేవలం బేస్ ఎక్సైజ్ డ్యూటీలో మాత్రమే వాటా లభిస్తుంది. దీంతో సొంతంగా ఆదాయాన్ని పెంచుకోవడం కోసం రాష్ట్రాలు ఇలాంటి ప్రత్యేక సెస్సులు విధించడం ఒక మార్గంగా మారింది. ఇప్పటికే కేరళ, ఏపీ, గోవా, ఝార్ఖండ్ సహా పలు రాష్ట్రాలు రోడ్లు, ఉపాధి, పర్యావరణం వంటి అవసరాల కోసం ఇంధనంపై సెస్సులు వసూలు చేస్తున్నాయి. అయితే, ప్రత్యేకంగా వితంతువులు, అనాథల సంక్షేమం పేరుతో సెస్ విధించడం హిమాచల్ ప్రదేశ్లోనే మొదటిసారి.
సెస్ విధింపు వెనుక కారణం ఏంటి?
ముఖ్యమంత్రి సుఖ్విందర్ సింగ్ సుఖు నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం ఈ ఏడాది మార్చిలోనే ఈ సెస్ కోసం అసెంబ్లీలో బిల్లును ప్రవేశపెట్టింది. రాష్ట్రంలో ఇప్పటికే వితంతువులు, అనాథల కోసం పలు సంక్షేమ పథకాలు అమలవుతున్నాయి. అయితే, బడ్జెట్ కేటాయింపులతో సంబంధం లేకుండా ఈ పథకాలకు నిరంతరాయంగా నిధులు సమకూర్చాలనే ఉద్దేశంతో ఈ ప్రత్యేక నిధిని ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది. ప్రతిపక్షాల నిరసనల మధ్య ఈ బిల్లు మూజువాణి ఓటుతో ఆమోదం పొందింది.
అయితే, ఎవరి సంక్షేమం కోసమైతే ఈ సెస్ విధిస్తున్నారో, అదే వితంతువులు, అనాథ కుటుంబాలు సహా సామాన్యులందరిపైనా ఈ భారం పడుతుండటం విమర్శలకు తావిస్తోంది. ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం అన్యాయమని పెట్రోలియం డీలర్ల సంఘం పేర్కొంది. ధరల పెరుగుదలతో ప్రజలు పొరుగు రాష్ట్రాలకు వెళ్లి ఇంధనం కొనుగోలు చేస్తారని, దీనివల్ల రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి ఆదాయం తగ్గుతుందని వారు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అసలు ఎంతమంది లబ్ధిదారులు ఉన్నారు, సేకరించిన నిధులను ఎలా ఖర్చు చేస్తారనే దానిపై ప్రభుత్వం స్పష్టత ఇవ్వడం లేదని వారు ప్రశ్నిస్తున్నారు.
ఆర్థిక సంక్షోభమే అసలు కారణమా?
ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకోవడం వెనుక రాష్ట్రం ఎదుర్కొంటున్న తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభమే ప్రధాన కారణంగా కనిపిస్తోంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వంపై ఇప్పటికే రూ.1,04,000 కోట్లకు పైగా అప్పుల భారం ఉంది. 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరంలో రూ.13,000 కోట్ల అప్పులు తిరిగి చెల్లించాల్సి ఉండగా, ప్రభుత్వం కేవలం రూ.10,000 కోట్లు మాత్రమే రుణం తీసుకోవాలని యోచిస్తోంది. దీంతో రూ.3,000 కోట్ల లోటు ఏర్పడింది. దీనికి తోడు, 16వ ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సుల మేరకు 2026 నుంచి రాష్ట్రాలకు ఇచ్చే రెవెన్యూ లోటు గ్రాంట్లను నిలిపివేయనున్నారు. దీనివల్ల రాబోయే ఐదేళ్లలో హిమాచల్కు సుమారు రూ.35,000 కోట్ల నష్టం వాటిల్లుతుందని అంచనా. ఈ ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగానే గతంలో ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల జీతాలు ఆలస్యం కావడం, టాయిలెట్ ట్యాక్స్, ఉద్యోగుల జీతాల్లో కోత వంటి ప్రతిపాదనలు కూడా తెరపైకి వచ్చాయి.
కేంద్ర ప్రభుత్వం విధించే సెస్సులు, సర్ఛార్జ్ల నుంచి రాష్ట్రాలకు వాటా రాదు. కేవలం బేస్ ఎక్సైజ్ డ్యూటీలో మాత్రమే వాటా లభిస్తుంది. దీంతో సొంతంగా ఆదాయాన్ని పెంచుకోవడం కోసం రాష్ట్రాలు ఇలాంటి ప్రత్యేక సెస్సులు విధించడం ఒక మార్గంగా మారింది. ఇప్పటికే కేరళ, ఏపీ, గోవా, ఝార్ఖండ్ సహా పలు రాష్ట్రాలు రోడ్లు, ఉపాధి, పర్యావరణం వంటి అవసరాల కోసం ఇంధనంపై సెస్సులు వసూలు చేస్తున్నాయి. అయితే, ప్రత్యేకంగా వితంతువులు, అనాథల సంక్షేమం పేరుతో సెస్ విధించడం హిమాచల్ ప్రదేశ్లోనే మొదటిసారి.
