మీకు తెలియకుండానే డబ్బులు కట్ చేస్తున్నారా?.. జెప్టో, ఇండిగో, బుక్మైషోలకు కేంద్రం భారీ జరిమానా!
- 'డార్క్ ప్యాటర్న్స్' వినియోగంపై 9 డిజిటల్ సంస్థలకు కేంద్రం జరిమానా
- వినియోగదారులను తప్పుదోవ పట్టించే డిజైన్లపై సీసీపీఏ కఠిన చర్యలు
- జెప్టోకు అత్యధికంగా రూ.7 లక్షలు, ఫిజిక్స్ వాలాకు రూ.5 లక్షల ఫైన్
- బుక్మైషో, ఇండిగో, ఫార్మ్ఈజీ, స్పైస్జెట్ వంటి సంస్థలపైనా చర్యలు
- మొత్తం రూ.20 లక్షల జరిమానా వసూలు చేసినట్లు రాజ్యసభలో వెల్లడి
వినియోగదారులను తెలియకుండానే తప్పుదోవ పట్టించి, వారి నుంచి అదనపు డబ్బులు వసూలు చేసే 'డార్క్ ప్యాటర్న్స్'ను వినియోగిస్తున్నందుకు తొమ్మిది ప్రముఖ డిజిటల్ సంస్థలపై కేంద్ర వినియోగదారుల పరిరక్షణ ప్రాధికార సంస్థ (సీసీపీఏ) కఠిన చర్యలు తీసుకుంది. ఈ సంస్థల నుంచి సుమారు రూ.20 లక్షల జరిమానా వసూలు చేసినట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం రాజ్యసభకు తెలియజేసింది. యాప్ లేదా వెబ్సైట్ డిజైన్ను మోసపూరితంగా మార్చి, వినియోగదారులు తమకు అక్కర్లేని వాటిని కొనేలా లేదా అంగీకరించేలా ప్రేరేపించడాన్నే 'డార్క్ ప్యాటర్న్స్' అంటారు.
ఈ చర్యలలో భాగంగా క్విక్-కామర్స్ దిగ్గజం జెప్టో మార్కెట్ప్లేస్కు అత్యధికంగా రూ.7 లక్షల జరిమానా విధించారు. చెల్లింపుల ప్రక్రియ చివరి దశలో హ్యాండ్లింగ్ చార్జీలను చూపించడం (డ్రిప్ ప్రైసింగ్), వినియోగదారుడికి తెలియకుండానే షాపింగ్ కార్ట్లో సభ్యత్వ రుసుమును ఆటోమేటిక్గా చేర్చడం (బాస్కెట్ స్నీకింగ్) వంటి విధానాలను అనుసరించినందుకు ఈ జరిమానా వేశారు. సీసీపీఏ ఆదేశాల తర్వాత జెప్టో ఈ పద్ధతులను నిలిపివేసింది.
అలాగే ఎడ్టెక్ సంస్థ ఫిజిక్స్ వాలాకు రూ.5 లక్షల జరిమానా పడింది. తమ ఫౌండేషన్కు రూ.10 విరాళాన్ని ఆటోమేటిక్గా ఎంచుకునేలా చేయడం, ఉచిత కోర్సులను యాక్సెస్ చేయడానికి వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని తప్పనిసరి చేయడాన్ని సీసీపీఏ తప్పుబట్టింది. టికెటింగ్ ప్లాట్ఫామ్ బుక్మైషో తన 'బుక్ ఏ స్మైల్' చారిటీ కోసం రూ.1 విరాళాన్ని ముందే టిక్ చేసి ఉంచడాన్ని 'బాస్కెట్ స్నీకింగ్'గా పరిగణించి, దానిని తొలగించాలని ఆదేశాలు జారీ చేసింది. విమానయాన సంస్థ ఇండిగో యాప్లో ఒక యాడ్-ఆన్ను నిరాకరించినప్పుడు, "లేదు, నేను రిస్క్ తీసుకుంటాను" అంటూ వినియోగదారుడిని భయపెట్టేలా ఉన్న సందేశం (కన్ఫర్మ్ షేమింగ్)పై చర్యలు తీసుకుంది. ఆ తర్వాత ఇండిగో ఆ వాక్యాన్ని మార్చేసింది.
జరిమానా ఎదుర్కొన్న ఇతర సంస్థలలో ఫస్ట్క్రై (రూ.2 లక్షలు), అనూజ్ జిందాల్ (రూ.3 లక్షలు), ఫార్మ్ఈజీ, మెకాఫీ, స్పైస్జెట్ (ఒక్కొక్కటికి రూ.1 లక్ష) ఉన్నాయి. దాచిన చార్జీలు, బలవంతపు సబ్స్క్రిప్షన్లు, తప్పుదోవ పట్టించే సందేశాల వంటి కారణాలతో ఈ సంస్థలపై చర్యలు తీసుకున్నారు.
భారత ప్రభుత్వం 2023లో తీసుకొచ్చిన 'డార్క్ ప్యాటర్న్స్ నివారణ, నియంత్రణ మార్గదర్శకాలు' 13 రకాల మోసపూరిత డిజైన్లను నిషేధించాయి. సీసీపీఏ జోక్యం తర్వాత అనేక సంస్థలు తమ ప్లాట్ఫామ్లలోని ఈ లోపాలను సరిదిద్దుకున్నాయని ప్రభుత్వం పేర్కొంది.
ఈ చర్యలలో భాగంగా క్విక్-కామర్స్ దిగ్గజం జెప్టో మార్కెట్ప్లేస్కు అత్యధికంగా రూ.7 లక్షల జరిమానా విధించారు. చెల్లింపుల ప్రక్రియ చివరి దశలో హ్యాండ్లింగ్ చార్జీలను చూపించడం (డ్రిప్ ప్రైసింగ్), వినియోగదారుడికి తెలియకుండానే షాపింగ్ కార్ట్లో సభ్యత్వ రుసుమును ఆటోమేటిక్గా చేర్చడం (బాస్కెట్ స్నీకింగ్) వంటి విధానాలను అనుసరించినందుకు ఈ జరిమానా వేశారు. సీసీపీఏ ఆదేశాల తర్వాత జెప్టో ఈ పద్ధతులను నిలిపివేసింది.
అలాగే ఎడ్టెక్ సంస్థ ఫిజిక్స్ వాలాకు రూ.5 లక్షల జరిమానా పడింది. తమ ఫౌండేషన్కు రూ.10 విరాళాన్ని ఆటోమేటిక్గా ఎంచుకునేలా చేయడం, ఉచిత కోర్సులను యాక్సెస్ చేయడానికి వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని తప్పనిసరి చేయడాన్ని సీసీపీఏ తప్పుబట్టింది. టికెటింగ్ ప్లాట్ఫామ్ బుక్మైషో తన 'బుక్ ఏ స్మైల్' చారిటీ కోసం రూ.1 విరాళాన్ని ముందే టిక్ చేసి ఉంచడాన్ని 'బాస్కెట్ స్నీకింగ్'గా పరిగణించి, దానిని తొలగించాలని ఆదేశాలు జారీ చేసింది. విమానయాన సంస్థ ఇండిగో యాప్లో ఒక యాడ్-ఆన్ను నిరాకరించినప్పుడు, "లేదు, నేను రిస్క్ తీసుకుంటాను" అంటూ వినియోగదారుడిని భయపెట్టేలా ఉన్న సందేశం (కన్ఫర్మ్ షేమింగ్)పై చర్యలు తీసుకుంది. ఆ తర్వాత ఇండిగో ఆ వాక్యాన్ని మార్చేసింది.
జరిమానా ఎదుర్కొన్న ఇతర సంస్థలలో ఫస్ట్క్రై (రూ.2 లక్షలు), అనూజ్ జిందాల్ (రూ.3 లక్షలు), ఫార్మ్ఈజీ, మెకాఫీ, స్పైస్జెట్ (ఒక్కొక్కటికి రూ.1 లక్ష) ఉన్నాయి. దాచిన చార్జీలు, బలవంతపు సబ్స్క్రిప్షన్లు, తప్పుదోవ పట్టించే సందేశాల వంటి కారణాలతో ఈ సంస్థలపై చర్యలు తీసుకున్నారు.
భారత ప్రభుత్వం 2023లో తీసుకొచ్చిన 'డార్క్ ప్యాటర్న్స్ నివారణ, నియంత్రణ మార్గదర్శకాలు' 13 రకాల మోసపూరిత డిజైన్లను నిషేధించాయి. సీసీపీఏ జోక్యం తర్వాత అనేక సంస్థలు తమ ప్లాట్ఫామ్లలోని ఈ లోపాలను సరిదిద్దుకున్నాయని ప్రభుత్వం పేర్కొంది.
