ఎవరీ కేశర్ బాయి కేర్కర్?.. ఆమె గొంతును నాసా ఎందుకు ఎంపిక చేసింది?
- నాసా వోయేజర్ మిషన్లో భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం
- గాయని కేశర్ బాయి కేర్కర్ పాడిన 'జాత్ కహాన్ హో' గీతం
- భూమికి సంబంధించిన శబ్దాల టైమ్ క్యాప్సూల్ ఈ గోల్డెన్ రికార్డ్
- రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ చే 'సురశ్రీ' బిరుదు పొందిన కేశర్ బాయి
- చంద్రయాన్ కన్నా ముందే విశ్వంలోకి వెళ్లిన భారతీయ సాంస్కృతిక వారసత్వం
భారత్ అంతరిక్ష రంగంలో చంద్రయాన్, మంగళయాన్ వంటి అద్భుత విజయాలు సాధించడానికి దశాబ్దాల ముందే, ఒక భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీత గాత్రం మన సౌర వ్యవస్థ సరిహద్దులు దాటి అనంత విశ్వంలోకి ప్రయాణం ప్రారంభించింది. ఆ గాత్రం ప్రఖ్యాత హిందుస్థానీ గాయని కేశర్ బాయి కేర్కర్ది. ఆమె ఆలపించిన 'జాత్ కహాన్ హో' అనే భైరవి రాగంలోని గీతాన్ని అమెరికా అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (నాసా) 1977లో ప్రయోగించిన వోయేజర్ 1 వ్యోమనౌకలోని 'గోల్డెన్ రికార్డ్'లో చేర్చింది. భూమిపై ఉన్న శబ్దాలు, చిత్రాలు, సంగీతంతో రూపొందించిన ఈ రికార్డ్ ఇప్పుడు నక్షత్రమండలాల మధ్య ప్రయాణిస్తూ, మానవాళికి సాంస్కృతిక ప్రతినిధిగా నిలుస్తోంది.
ఏమిటీ గోల్డెన్ రికార్డ్?
బంగారు పూత పూసిన ఈ కాపర్ డిస్క్ను భవిష్యత్తులో గ్రహాంతరవాసులు ఎవరైనా కనుగొంటారనే ఉద్దేశంతో రూపొందించారు. దీనిని భూమికి సంబంధించిన ఒక 'టైమ్ క్యాప్సూల్'గా చెప్పవచ్చు. ఇందులో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 27 దేశాల నుంచి సంగీతాన్ని ఎంపిక చేశారు. బీథోవెన్, మొజార్ట్ వంటి పాశ్చాత్య దిగ్గజాల స్వరకల్పనలతో పాటు భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతానికి ప్రతీకగా కేశర్ బాయి కేర్కర్ పాటను ఎథనోమ్యూజికాలజిస్ట్ రాబర్ట్ ఇ. బ్రౌన్ సిఫార్సు మేరకు చేర్చారు. ఇది భారతీయ సంగీతానికి దక్కిన అరుదైన, తొలి అంతరిక్ష గౌరవం.
సంగీతానికే అంకితమైన జీవితం
కేశర్ బాయి కేర్కర్ 1892 జులై 13న గోవాలోని కేరి అనే చిన్న గ్రామంలో జన్మించారు. సంగీతమే ప్రాణంగా భావించే కుటుంబంలో పుట్టిన ఆమె, చిన్నతనం నుంచే అసాధారణ ప్రతిభ కనబరిచారు. జైపూర్ ఘరానాకు చెందిన ఉస్తాద్ అల్లాదియా ఖాన్ వంటి ప్రముఖ గురువుల వద్ద శిక్షణ పొంది, మూడు ఆక్టేవ్ల స్వర పరిధిలో సునాయాసంగా పాడగల నైపుణ్యాన్ని సాధించారు. సంగీతంలో అత్యున్నత ప్రమాణాలను పాటించే ఆమెకు, 1938లో ఒక ప్రదర్శనకు ముగ్ధుడైన రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ 'సురశ్రీ' (శ్రావ్యతకు దేవత) అనే బిరుదును ప్రదానం చేశారు.
1953లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు, 1969లో పద్మభూషణ్ పురస్కారాలు అందుకున్నారు. 1940, 50వ దశకాల్లో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందినా, శాస్త్రీయ సంగీత ప్రదర్శనల సహజత్వాన్ని కాపాడటానికి వాణిజ్యపరమైన రికార్డింగ్లకు ఆమె దూరంగా ఉన్నారు. తన గాత్రం పదును తగ్గుతోందని భావించినప్పుడు స్వచ్ఛందంగా వేదికల నుంచి వైదొలగారు.
భూమిపై అంతం.. విశ్వంలో ఆరంభం
ఆశ్చర్యకరంగా 'వోయేజర్ 1' ప్రయోగించిన కొద్దికాలానికే, 1977 సెప్టెంబర్ 16న కేశర్ బాయి తన 87వ ఏట తుదిశ్వాస విడిచారు. ఆమె భౌతిక జీవితం ముగిసినప్పటికీ, ఆమె స్వరం మాత్రం సుదూర విశ్వంలో తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగిస్తోంది. చంద్రయాన్, మంగళయాన్ వంటి మిషన్లతో భారత్ ఇప్పుడు అంతరిక్షంలో తనదైన ముద్ర వేస్తున్నా, దశాబ్దాల క్రితమే భారతీయ సాంస్కృతిక వారసత్వానికి, విశ్వాన్వేషణకు మధ్య ఒక కళాత్మక వారధిగా నిలిచింది కేశర్ బాయి కేర్కర్ గాత్రం. ఆమె పాట ఇప్పుడు మన సౌర వ్యవస్థను దాటి, అనంతమైన ప్రయాణంలో మానవ జాతికి సాంస్కృతిక రాయబారిగా కొనసాగుతోంది.
ఏమిటీ గోల్డెన్ రికార్డ్?
బంగారు పూత పూసిన ఈ కాపర్ డిస్క్ను భవిష్యత్తులో గ్రహాంతరవాసులు ఎవరైనా కనుగొంటారనే ఉద్దేశంతో రూపొందించారు. దీనిని భూమికి సంబంధించిన ఒక 'టైమ్ క్యాప్సూల్'గా చెప్పవచ్చు. ఇందులో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 27 దేశాల నుంచి సంగీతాన్ని ఎంపిక చేశారు. బీథోవెన్, మొజార్ట్ వంటి పాశ్చాత్య దిగ్గజాల స్వరకల్పనలతో పాటు భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతానికి ప్రతీకగా కేశర్ బాయి కేర్కర్ పాటను ఎథనోమ్యూజికాలజిస్ట్ రాబర్ట్ ఇ. బ్రౌన్ సిఫార్సు మేరకు చేర్చారు. ఇది భారతీయ సంగీతానికి దక్కిన అరుదైన, తొలి అంతరిక్ష గౌరవం.
సంగీతానికే అంకితమైన జీవితం
కేశర్ బాయి కేర్కర్ 1892 జులై 13న గోవాలోని కేరి అనే చిన్న గ్రామంలో జన్మించారు. సంగీతమే ప్రాణంగా భావించే కుటుంబంలో పుట్టిన ఆమె, చిన్నతనం నుంచే అసాధారణ ప్రతిభ కనబరిచారు. జైపూర్ ఘరానాకు చెందిన ఉస్తాద్ అల్లాదియా ఖాన్ వంటి ప్రముఖ గురువుల వద్ద శిక్షణ పొంది, మూడు ఆక్టేవ్ల స్వర పరిధిలో సునాయాసంగా పాడగల నైపుణ్యాన్ని సాధించారు. సంగీతంలో అత్యున్నత ప్రమాణాలను పాటించే ఆమెకు, 1938లో ఒక ప్రదర్శనకు ముగ్ధుడైన రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ 'సురశ్రీ' (శ్రావ్యతకు దేవత) అనే బిరుదును ప్రదానం చేశారు.
1953లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు, 1969లో పద్మభూషణ్ పురస్కారాలు అందుకున్నారు. 1940, 50వ దశకాల్లో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందినా, శాస్త్రీయ సంగీత ప్రదర్శనల సహజత్వాన్ని కాపాడటానికి వాణిజ్యపరమైన రికార్డింగ్లకు ఆమె దూరంగా ఉన్నారు. తన గాత్రం పదును తగ్గుతోందని భావించినప్పుడు స్వచ్ఛందంగా వేదికల నుంచి వైదొలగారు.
భూమిపై అంతం.. విశ్వంలో ఆరంభం
ఆశ్చర్యకరంగా 'వోయేజర్ 1' ప్రయోగించిన కొద్దికాలానికే, 1977 సెప్టెంబర్ 16న కేశర్ బాయి తన 87వ ఏట తుదిశ్వాస విడిచారు. ఆమె భౌతిక జీవితం ముగిసినప్పటికీ, ఆమె స్వరం మాత్రం సుదూర విశ్వంలో తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగిస్తోంది. చంద్రయాన్, మంగళయాన్ వంటి మిషన్లతో భారత్ ఇప్పుడు అంతరిక్షంలో తనదైన ముద్ర వేస్తున్నా, దశాబ్దాల క్రితమే భారతీయ సాంస్కృతిక వారసత్వానికి, విశ్వాన్వేషణకు మధ్య ఒక కళాత్మక వారధిగా నిలిచింది కేశర్ బాయి కేర్కర్ గాత్రం. ఆమె పాట ఇప్పుడు మన సౌర వ్యవస్థను దాటి, అనంతమైన ప్రయాణంలో మానవ జాతికి సాంస్కృతిక రాయబారిగా కొనసాగుతోంది.
