ఒకరి నుంచి ఎంతమందికి?.. అంటువ్యాధుల వ్యాప్తిపై కీలక గణాంకాలు

ఒక అంటువ్యాధి సోకిన వ్యక్తి నుంచి సగటున ఎంత మందికి ఆ వ్యాధి వ్యాపిస్తుందో చెప్పేదే 'బేసిక్ రీప్రొడక్షన్ నంబర్' (R0). ఈ విలువ ఆధారంగా ఒక వ్యాధి వ్యాప్తి తీవ్రతను అంచనా వేస్తారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రజారోగ్యంపై చర్చ జరుగుతున్న నేపథ్యంలో వివిధ వ్యాధుల R0 విలువలపై స్టాటిస్టా విడుదల చేసిన ఇన్ఫోగ్రాఫిక్ మరోసారి ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

ఈ గణాంకాల ప్రకారం అత్యంత ప్రమాదకరమైన ఎబోలా వ్యాధి R0 విలువ కేవలం 1.5 నుంచి 2.5 మధ్య ఉంటుంది. అంటే, ఎబోలా సోకిన వ్యక్తి నుంచి సగటున ఇద్దరికి మాత్రమే వ్యాధి వ్యాపించే అవకాశం ఉంది. కానీ, గాలి ద్వారా అత్యంత వేగంగా వ్యాపించే తట్టు (Measles) R0 విలువ 12 నుంచి 18గా ఉంది. అంటే ఒక వ్యక్తి నుంచి ఏకంగా 18 మందికి సోకే ప్రమాదం ఉంది. ఇటీవల ప్రపంచాన్ని వణికించిన కరోనా ఒమిక్రాన్ వేరియంట్ R0 విలువ కూడా 8 నుంచి 10 మధ్య ఉండటం దాని వ్యాప్తి తీవ్రతకు అద్దం పడుతుంది.

R0 విలువ 1 కంటే ఎక్కువగా ఉంటే ఆ వ్యాధి వేగంగా వ్యాప్తి చెందుతుందని, ఒకటి కంటే తక్కువగా ఉంటే క్రమంగా అదుపులోకి వస్తుందని నిపుణులు వివరిస్తున్నారు. ఎబోలా వంటి వ్యాధులు శరీర ద్రవాల ద్వారా మాత్రమే వ్యాపిస్తాయి. కానీ తట్టు, కరోనా, ఫ్లూ వంటివి గాలి ద్వారా వ్యాపించడం వల్ల జనసమూహాల్లో చాలా వేగంగా వ్యాప్తి చెందుతాయి.

అమెరికాలో వ్యాక్సినేషన్ రేట్లు తగ్గడంతో, 2026 మే నెలాఖరు నాటికి 1,983 తట్టు కేసులు నిర్ధారణ కావడం దీని తీవ్రతకు నిదర్శనం. వరల్డ్ కప్ వంటి పెద్ద క్రీడా ఈవెంట్లలో కూడా ఎబోలా కన్నా గాలి ద్వారా వ్యాపించే శ్వాసకోశ వ్యాధుల ముప్పే ఎక్కువని ఆరోగ్య నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. వ్యాధుల వ్యాప్తిని అరికట్టడంలో వ్యాక్సినేషన్, కాంటాక్ట్ ట్రేసింగ్, భౌతిక దూరం వంటి ప్రజారోగ్య చర్యలు ఎంత కీలకమో ఈ గణాంకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.