- బాణసంచా రహిత దీపావళిపై అవగాహనకు కోహ్లీ వంటి ప్రముఖులను వాడాలని సుప్రీం సూచన
- ప్రతీ ఏటా తాము ఇస్తున్న ఆదేశాలు అమలు కావడం లేదని ధర్మాసనం అసంతృప్తి
- బాణసంచాపై పూర్తి నిషేధం విధించాలని పిటిషనర్ల వాదన
- నిషేధం వల్ల నల్లబజారు పెరిగిపోతోందని తయారీదారుల ఆందోళన
దీపావళి పండుగ సమీపిస్తున్న వేళ, ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్‌లో టపాసుల విక్రయాలు, వాడకంపై కొనసాగుతున్న ఆంక్షల విషయంలో సుప్రీంకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. టపాసులపై ఆంక్షలను కొనసాగించాలా? లేక సడలించాలా? అనే అంశంపై తన తీర్పును రిజర్వ్ చేసింది. అయితే, సంపూర్ణ నిషేధం విధించడం కంటే నిబంధనలను కఠినంగా అమలు చేయడంపైనే దృష్టి సారించాలని కోర్టు సూచించింది. గాలి కాలుష్యంపై ప్రజల్లో, ముఖ్యంగా యువతలో అవగాహన పెంచేందుకు క్రికెటర్ విరాట్ కోహ్లీ వంటి ప్రముఖులతో ప్రచార కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలని సలహా ఇచ్చింది.
గురువారం జస్టిస్ ఎం.ఎం. సుందరేశ్, జస్టిస్ ప్రసన్న బి. వరాఠేలతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ పిటిషన్లపై విచారణ చేపట్టింది. కాలుష్యంపై తాము ఏటా జారీ చేస్తున్న ఆదేశాలు క్షేత్రస్థాయిలో సరిగా అమలు కాకపోవడంతో కేవలం 'అకడమిక్'గానే మిగిలిపోతున్నాయని ధర్మాసనం అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసింది. నిబంధనలను ఉల్లంఘించడం వల్లే ఈ పరిస్థితి తలెత్తుతోందని పేర్కొంది.
విచారణ సందర్భంగా అపరాజిత సింగ్ వాదనలు వినిపిస్తూ.. టపాసుల వల్ల అత్యంత ప్రమాదకరమైన పీఎం2.5 రేణువులు, విష వాయువులు గాలిలోకి విడుదలవుతాయని తెలిపారు. ఇవి రక్తంలో కలిసి శరీరంలోని కీలక అవయవాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతాయని వివరించారు. పొగతాగని వారిలో, ముఖ్యంగా పిల్లల్లో ఊపిరితిత్తుల ఆరోగ్యం క్షీణిస్తోందని కోర్టు దృష్టికి తీసుకొచ్చారు.
'గ్రీన్ క్రాకర్స్' పేరుతో అమ్ముతున్న వాటిలో కూడా క్యూఆర్ కోడ్‌లు సరిగా పనిచేయడం లేదని, వాటి ప్రామాణికతను నిర్ధారించడం కష్టంగా ఉందని తెలిపారు. సీఎస్ఐఆర్-నీరి అభివృద్ధి చేసిన అసలైన గ్రీన్ క్రాకర్స్ కూడా సాధారణ టపాసుల కన్నా 30 శాతం తక్కువ కాలుష్యాన్ని వెదజల్లుతాయే తప్ప, అవి పూర్తిగా కాలుష్యరహితం కావని స్పష్టం చేశారు.
మరోవైపు పిటిషనర్లు, టపాసుల వల్ల కాలుష్యం తీవ్రస్థాయికి చేరుతోందని, వీటికి మతపరమైన ప్రాధాన్యత ఏమీ లేనందున సంపూర్ణ నిషేధం విధించాలని వాదించారు. అయితే, టపాసుల తయారీదారులు సంపూర్ణ నిషేధాన్ని వ్యతిరేకించారు. దీనివల్ల బ్లాక్ మార్కెట్ పెరిగిపోయి, మరింత హానికరమైన టపాసులు అక్రమంగా చలామణిలోకి వస్తాయని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.
ఢిల్లీ ప్రభుత్వం, వాయు నాణ్యత నిర్వహణ కమిషన్ (సీఏక్యూఎం) కాలుష్య నియంత్రణకు యాంటీ-స్మాగ్ గన్‌లు, వాహన ఉద్గారాల తనిఖీ వంటి చర్యలు తీసుకుంటున్నామని చెప్పగా, కోర్టు వారిని నిలదీసింది. పర్యవేక్షణ కేంద్రాల కొరత, అమలుకు సంబంధించిన సరైన డేటా లేకపోవడంపై ప్రశ్నించింది. క్షేత్రస్థాయిలో అమలు చేయనప్పుడు ఇచ్చే ఆదేశాలు నిరర్థకమవుతాయని హెచ్చరించింది. మొత్తం మీద, సంపూర్ణ నిషేధానికి సుముఖంగా లేనప్పటికీ, అనుమతించిన సమయంలో నిబంధనలను అత్యంత కఠినంగా అమలు చేయాలనే సంకేతాలను కోర్టు ఇచ్చింది.
గురువారం జస్టిస్ ఎం.ఎం. సుందరేశ్, జస్టిస్ ప్రసన్న బి. వరాఠేలతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ పిటిషన్లపై విచారణ చేపట్టింది. కాలుష్యంపై తాము ఏటా జారీ చేస్తున్న ఆదేశాలు క్షేత్రస్థాయిలో సరిగా అమలు కాకపోవడంతో కేవలం 'అకడమిక్'గానే మిగిలిపోతున్నాయని ధర్మాసనం అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసింది. నిబంధనలను ఉల్లంఘించడం వల్లే ఈ పరిస్థితి తలెత్తుతోందని పేర్కొంది.
విచారణ సందర్భంగా అపరాజిత సింగ్ వాదనలు వినిపిస్తూ.. టపాసుల వల్ల అత్యంత ప్రమాదకరమైన పీఎం2.5 రేణువులు, విష వాయువులు గాలిలోకి విడుదలవుతాయని తెలిపారు. ఇవి రక్తంలో కలిసి శరీరంలోని కీలక అవయవాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతాయని వివరించారు. పొగతాగని వారిలో, ముఖ్యంగా పిల్లల్లో ఊపిరితిత్తుల ఆరోగ్యం క్షీణిస్తోందని కోర్టు దృష్టికి తీసుకొచ్చారు.
'గ్రీన్ క్రాకర్స్' పేరుతో అమ్ముతున్న వాటిలో కూడా క్యూఆర్ కోడ్‌లు సరిగా పనిచేయడం లేదని, వాటి ప్రామాణికతను నిర్ధారించడం కష్టంగా ఉందని తెలిపారు. సీఎస్ఐఆర్-నీరి అభివృద్ధి చేసిన అసలైన గ్రీన్ క్రాకర్స్ కూడా సాధారణ టపాసుల కన్నా 30 శాతం తక్కువ కాలుష్యాన్ని వెదజల్లుతాయే తప్ప, అవి పూర్తిగా కాలుష్యరహితం కావని స్పష్టం చేశారు.
మరోవైపు పిటిషనర్లు, టపాసుల వల్ల కాలుష్యం తీవ్రస్థాయికి చేరుతోందని, వీటికి మతపరమైన ప్రాధాన్యత ఏమీ లేనందున సంపూర్ణ నిషేధం విధించాలని వాదించారు. అయితే, టపాసుల తయారీదారులు సంపూర్ణ నిషేధాన్ని వ్యతిరేకించారు. దీనివల్ల బ్లాక్ మార్కెట్ పెరిగిపోయి, మరింత హానికరమైన టపాసులు అక్రమంగా చలామణిలోకి వస్తాయని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.
ఢిల్లీ ప్రభుత్వం, వాయు నాణ్యత నిర్వహణ కమిషన్ (సీఏక్యూఎం) కాలుష్య నియంత్రణకు యాంటీ-స్మాగ్ గన్‌లు, వాహన ఉద్గారాల తనిఖీ వంటి చర్యలు తీసుకుంటున్నామని చెప్పగా, కోర్టు వారిని నిలదీసింది. పర్యవేక్షణ కేంద్రాల కొరత, అమలుకు సంబంధించిన సరైన డేటా లేకపోవడంపై ప్రశ్నించింది. క్షేత్రస్థాయిలో అమలు చేయనప్పుడు ఇచ్చే ఆదేశాలు నిరర్థకమవుతాయని హెచ్చరించింది. మొత్తం మీద, సంపూర్ణ నిషేధానికి సుముఖంగా లేనప్పటికీ, అనుమతించిన సమయంలో నిబంధనలను అత్యంత కఠినంగా అమలు చేయాలనే సంకేతాలను కోర్టు ఇచ్చింది.
