ఉపవాసంతో ఆరోగ్యం మెరుగవుతుందా? ఎక్కువసేపు పస్తులుంటే ఏమవుతుంది?

బరువు తగ్గాలనుకునేవారు, ఆరోగ్యంపై శ్రద్ధ చూపేవారు ఈ మధ్య ఉపవాసానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు. రోజులో కొన్ని గంటలపాటు ఆహారానికి దూరంగా ఉండటం వల్ల శరీరానికి మేలు జరుగుతుందని భావిస్తున్నారు. నిజమే.. ఉపవాసం జీవక్రియల పనితీరును మెరుగుపరచడంలో తోడ్పడుతుంది. అయితే ఎక్కువ సేపు తినకుండా ఉంటే మరిన్ని ప్రయోజనాలు కలుగుతాయని అనుకోవడం పొరపాటే. సరైన పద్ధతి పాటించకపోతే కండరాల బలహీనత, పోషకాహార లోపం వంటి సమస్యలు ఎదురవుతాయని వైద్య నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

శరీరం శక్తిని ఎలా పొందుతుంది?
మన శరీరం శక్తి కోసం ప్రధానంగా గ్లూకోజ్‌, కొవ్వుపై ఆధారపడుతుంది. అవసరాన్ని బట్టి ఈ రెండింటిలో దేనిని ఉపయోగించుకోవాలో శరీరం నిర్ణయించుకుంటుంది. ఈ సామర్థ్యాన్నే మెటబాలిక్‌ ఫ్లెక్సిబిలిటీ అంటారు. ఉపవాస సమయంలో ఇన్సులిన్‌ స్థాయులు తగ్గి, శరీరం నిల్వ ఉన్న కొవ్వును శక్తిగా ఉపయోగించుకోవడం మొదలుపెడుతుంది. ఎక్కువసేపు ఆహారం తీసుకోకపోతే కీటోన్ల ఉత్పత్తి కూడా పెరగవచ్చు. అయితే ఉపవాసం ఒక్కటే ఈ సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచదు. ఆహార నాణ్యత, వ్యాయామం, జీవనశైలి కూడా కీలకమే.

బరువు తగ్గినా కండరాలు తగ్గకూడదు
ఉపవాసం ద్వారా బరువు తగ్గడం కంటే శరీరంలో కొవ్వు ఎంత తగ్గింది? కండరాలు ఎంతవరకు కాపాడుకోగలిగాం? అన్నది ముఖ్యం. వయసు పెరిగే కొద్దీ సహజంగానే కండరాల పరిమాణం తగ్గుతుంది. దీన్నే సార్కోపీనియా అంటారు. కండరాలు శరీర కదలికలకు, బలానికి మాత్రమే కాకుండా రక్తంలో చక్కెర స్థాయుల నియంత్రణకూ తోడ్పడతాయి. ఎక్కువసేపు లేదా తరచూ ఉపవాసం ఉండటం వల్ల అవసరమైన ప్రొటీన్‌, శక్తి అందక కండరాలు బలహీనపడే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే సమతుల ఆహారం, తగినంత ప్రొటీన్‌, క్రమం తప్పని శక్తి పెంచే వ్యాయామాలు అవసరం.

మరీ తక్కువ తింటే జీవక్రియలపై ప్రభావం
బరువు తగ్గాలనే ఉద్దేశంతో ఎక్కువకాలం చాలా తక్కువ కేలరీలు తీసుకుంటే శరీరం అందుకు అనుగుణంగా మారుతుంది. శక్తి వినియోగాన్ని తగ్గించుకుంటుంది. దీన్నే అడాప్టివ్‌ థర్మోజెనెసిస్‌ అంటారు. ఫలితంగా బరువు తగ్గించే ప్రక్రియ కష్టతరమవుతుంది. అయితే ఉపవాసం వల్ల జీవక్రియలు శాశ్వతంగా దెబ్బతింటాయని భావించకూడదు. అతిగా ఆహారం తగ్గించడం, పోషకాలు అందకపోవడం వల్లే సమస్యలు తలెత్తుతాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

అందరికీ ఒకే ఉపవాస పద్ధతి సరిపోదు
24 లేదా 36 గంటలపాటు ఉపవాసం ఉండాల్సిన అవసరం అందరికీ లేదు. కొందరికి రాత్రి భోజనం తర్వాత ఉదయం అల్పాహారం వరకు 12 గంటల విరామమే సరిపోవచ్చు. ముఖ్యంగా వ్యాయామం చేసేవారు తమ శరీర అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకోవాలి. గర్భిణులు, పాలిచ్చే తల్లులు, తినే ఆహారంపై గతంలో సమస్యలు ఎదుర్కొన్నవారు, కొన్ని అనారోగ్య సమస్యలున్నవారు వైద్యుల సలహా లేకుండా ఉపవాసం ప్రారంభించకూడదు. రక్తంలో చక్కెర తగ్గించే మందులు వాడేవారు కూడా ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.

క్రమబద్ధమైన ఆహారమే అసలైన ఆరోగ్యం
ఎన్ని గంటలు ఆహారం తీసుకోకుండా ఉన్నామన్నది ఆరోగ్యానికి కొలమానం కాదు. శరీరానికి అవసరమైన పోషకాలు అందుతున్నాయా? కండరాల బలం నిలుస్తోందా? రోజువారీ పనులు ఉత్సాహంగా చేసుకోగలుగుతున్నామా? అన్నది ముఖ్యం. సమతుల ఆహారం, వ్యాయామం, తగినంత నిద్రకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. ఉపవాసం ప్రారంభించే ముందు, ముఖ్యంగా ఆరోగ్య సమస్యలున్నవారు వైద్యులను సంప్రదించాలి. ఎక్కువసేపు పస్తులుండటం కంటే శరీరానికి సరిపోయే ఆహారపు అలవాట్లను క్రమం తప్పకుండా పాటించడమే మేలు.