పాక్ తొలి ప్రధాని హత్య: 75 ఏళ్లుగా వీడని మిస్టరీ.. కాశ్మీర్ వివాదమే కారణమా?
- పాకిస్థాన్ తొలి ప్రధాని లియాఖత్ అలీ ఖాన్ హత్యకు 75 ఏళ్లు పూర్తి
- రావల్పిండి సభలో ప్రసంగిస్తుండగా కాల్చి చంపిన ఆఫ్ఘన్ జాతీయుడు
- హంతకుడిని వెంటనే కాల్చివేయడంతో వీడని హత్య మిస్టరీ
- కశ్మీర్ కాల్పుల విరమణ ఒప్పందంపై అసంతృప్తే కారణమని ఒక వాదన
- పాకిస్థాన్ చరిత్రలో ఇదే తొలి అతిపెద్ద రాజకీయ హత్య
పాకిస్థాన్ చరిత్రలో తొలి, అతిపెద్ద రాజకీయ హత్య జరిగి నేటికి సరిగ్గా 75 సంవత్సరాలు పూర్తయింది. దేశ మొదటి ప్రధానమంత్రి లియాఖత్ అలీ ఖాన్, 1951 అక్టోబర్ 16న రావల్పిండిలో జరిగిన ఓ బహిరంగ సభలో దారుణ హత్యకు గురయ్యారు. దశాబ్దాలు గడిచినా, ఈ హత్య వెనుక ఉన్న అసలు కారణాలు, కుట్రదారుల వివరాలు ఇప్పటికీ రహస్యంగానే మిగిలిపోయాయి. పాకిస్థాన్ రాజకీయ గమనాన్ని మార్చేసిన ఈ ఘటన, నేటికీ అంతుచిక్కని మిస్టరీగానే కొనసాగుతోంది.
ఏం జరిగింది?
1951 అక్టోబర్ 16న, రావల్పిండిలోని కంపెనీ బాగ్‌లో (ప్రస్తుతం లియాఖత్ బాగ్) జరిగిన బహిరంగ సభలో లియాఖత్ అలీ ఖాన్ ప్రసంగించేందుకు సిద్ధమయ్యారు. ఆయన 'బరాదరాన్-ఎ-మిల్లత్' (సోదర జనాంగమా) అని తన ప్రసంగాన్ని ప్రారంభించిన కొన్ని క్షణాల్లోనే, సభలో ఉన్న సయీద్ అక్బర్ అనే ఆఫ్ఘన్ జాతీయుడు తన వద్ద ఉన్న తుపాకీతో రెండు రౌండ్లు కాల్పులు జరిపాడు. తీవ్రంగా గాయపడిన 56 ఏళ్ల లియాఖత్ అలీ ఖాన్‌ను వెంటనే ఆసుపత్రికి తరలించినా ఫలితం లేకపోయింది. ఆయన మరణించినట్టు వైద్యులు ధ్రువీకరించారు.
ఆశ్చర్యకరంగా కాల్పులు జరిపిన వెంటనే పోలీసులు హంతకుడు సయీద్ అక్బర్‌ను అక్కడికక్కడే కాల్చి చంపారు. దీంతో హత్యకు గల కారణాలు తెలుసుకునేందుకు అతడిని విచారించే అవకాశం లేకుండా పోయింది. ఈ చర్యే తదనంతర కాలంలో అనేక అనుమానాలకు, కుట్ర సిద్ధాంతాలకు దారితీసింది.
దర్యాప్తు మరియు అనుమానాలు
ఈ హత్యపై 1951-52 మధ్య ఒక అధికారిక కమిషన్, ఆ తర్వాత స్కాట్లాండ్ యార్డ్ బృందం కూడా దర్యాప్తు చేశాయి. కానీ, ఎవరూ కచ్చితమైన ముగింపును ఇవ్వలేకపోయారు. విచారణలో ప్రధానంగా ఒక అంశం బలంగా వినిపించింది. 1947-48లో భారత్-పాకిస్థాన్ మధ్య కశ్మీర్ కోసం జరిగిన యుద్ధం తర్వాత, 1949లో కుదిరిన కాల్పుల విరమణ ఒప్పందంపై కొందరు గిరిజన యోధులు, సైనిక వర్గాలు తీవ్ర అసంతృప్తితో ఉన్నాయని, ఆ కోపమే హత్యకు దారితీసి ఉండొచ్చని ఒక వాదన ఉంది.
హంతకుడు సయీద్ అక్బర్, కశ్మీర్‌లోకి చొరబడేందుకు తాను ఒక సైనిక దళాన్ని (లష్కర్) నడిపిస్తానని గతంలో ప్రతిపాదించినట్టు వార్తలు వచ్చాయి. అయితే, దీనికి ఆధారాలు లేవని దర్యాప్తు సంస్థలు కొట్టిపారేశాయి. సయీద్ అక్బర్, ఆఫ్ఘన్ రాచరికంతో విభేదించి పాకిస్థాన్‌లోని అబోట్టాబాద్‌లో ప్రభుత్వ భత్యంపై జీవించేవాడు.
అతను ఉపయోగించిన జర్మన్ 9ఎంఎం పిస్టల్‌ను కశ్మీర్ నుంచి తిరిగి వచ్చిన ఒక ముజాహిద్ నుంచి పొందినట్లు తేలింది. ఈ అంశం కశ్మీర్ అసంతృప్తి వాదనకు మరింత బలాన్నిచ్చింది. కాల్పుల విరమణ ఒప్పందంపై అసంతృప్తితో ఉన్న సైనికాధికారులు పన్నిన 'రావల్పిండి కుట్ర కేసుకు' ఈ హత్యకు ఏమైనా సంబంధం ఉందా? అనే కోణంలోనూ దర్యాప్తు జరిగినా, స్పష్టమైన ఆధారాలు లభించలేదు.
వీడని చిక్కుముడి
సంవత్సరాల తర్వాత హంతకుడు సయీద్ అక్బర్ కుమారుడు ఫరూఖ్ బబ్రాక్‌జాయ్ ఒక పుస్తకాన్ని ప్రచురించారు. తన తండ్రిని సజీవంగా పట్టుకునే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, పోలీసులు ఎందుకు వెంటనే చంపేశారని ఆయన ప్రశ్నించారు. దర్యాప్తు తీరుపై ఆయన అనేక సందేహాలను లేవనెత్తారు. 75 ఏళ్లు గడిచినా, లియాఖత్ అలీ ఖాన్ హత్య వెనుక ఉన్నది వ్యక్తిగత కక్షలా? కశ్మీర్ వివాదమా? లేక అంతర్జాతీయ శక్తుల కుట్రనా? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానం దొరకలేదు. ఈ ఘటన పాకిస్థాన్ చరిత్రలో ఒక చీకటి అధ్యాయంగా, వీడని మిస్టరీగా మిగిలిపోయింది.
ఏం జరిగింది?
1951 అక్టోబర్ 16న, రావల్పిండిలోని కంపెనీ బాగ్‌లో (ప్రస్తుతం లియాఖత్ బాగ్) జరిగిన బహిరంగ సభలో లియాఖత్ అలీ ఖాన్ ప్రసంగించేందుకు సిద్ధమయ్యారు. ఆయన 'బరాదరాన్-ఎ-మిల్లత్' (సోదర జనాంగమా) అని తన ప్రసంగాన్ని ప్రారంభించిన కొన్ని క్షణాల్లోనే, సభలో ఉన్న సయీద్ అక్బర్ అనే ఆఫ్ఘన్ జాతీయుడు తన వద్ద ఉన్న తుపాకీతో రెండు రౌండ్లు కాల్పులు జరిపాడు. తీవ్రంగా గాయపడిన 56 ఏళ్ల లియాఖత్ అలీ ఖాన్‌ను వెంటనే ఆసుపత్రికి తరలించినా ఫలితం లేకపోయింది. ఆయన మరణించినట్టు వైద్యులు ధ్రువీకరించారు.
ఆశ్చర్యకరంగా కాల్పులు జరిపిన వెంటనే పోలీసులు హంతకుడు సయీద్ అక్బర్‌ను అక్కడికక్కడే కాల్చి చంపారు. దీంతో హత్యకు గల కారణాలు తెలుసుకునేందుకు అతడిని విచారించే అవకాశం లేకుండా పోయింది. ఈ చర్యే తదనంతర కాలంలో అనేక అనుమానాలకు, కుట్ర సిద్ధాంతాలకు దారితీసింది.
దర్యాప్తు మరియు అనుమానాలు
ఈ హత్యపై 1951-52 మధ్య ఒక అధికారిక కమిషన్, ఆ తర్వాత స్కాట్లాండ్ యార్డ్ బృందం కూడా దర్యాప్తు చేశాయి. కానీ, ఎవరూ కచ్చితమైన ముగింపును ఇవ్వలేకపోయారు. విచారణలో ప్రధానంగా ఒక అంశం బలంగా వినిపించింది. 1947-48లో భారత్-పాకిస్థాన్ మధ్య కశ్మీర్ కోసం జరిగిన యుద్ధం తర్వాత, 1949లో కుదిరిన కాల్పుల విరమణ ఒప్పందంపై కొందరు గిరిజన యోధులు, సైనిక వర్గాలు తీవ్ర అసంతృప్తితో ఉన్నాయని, ఆ కోపమే హత్యకు దారితీసి ఉండొచ్చని ఒక వాదన ఉంది.
హంతకుడు సయీద్ అక్బర్, కశ్మీర్‌లోకి చొరబడేందుకు తాను ఒక సైనిక దళాన్ని (లష్కర్) నడిపిస్తానని గతంలో ప్రతిపాదించినట్టు వార్తలు వచ్చాయి. అయితే, దీనికి ఆధారాలు లేవని దర్యాప్తు సంస్థలు కొట్టిపారేశాయి. సయీద్ అక్బర్, ఆఫ్ఘన్ రాచరికంతో విభేదించి పాకిస్థాన్‌లోని అబోట్టాబాద్‌లో ప్రభుత్వ భత్యంపై జీవించేవాడు.
అతను ఉపయోగించిన జర్మన్ 9ఎంఎం పిస్టల్‌ను కశ్మీర్ నుంచి తిరిగి వచ్చిన ఒక ముజాహిద్ నుంచి పొందినట్లు తేలింది. ఈ అంశం కశ్మీర్ అసంతృప్తి వాదనకు మరింత బలాన్నిచ్చింది. కాల్పుల విరమణ ఒప్పందంపై అసంతృప్తితో ఉన్న సైనికాధికారులు పన్నిన 'రావల్పిండి కుట్ర కేసుకు' ఈ హత్యకు ఏమైనా సంబంధం ఉందా? అనే కోణంలోనూ దర్యాప్తు జరిగినా, స్పష్టమైన ఆధారాలు లభించలేదు.
వీడని చిక్కుముడి
సంవత్సరాల తర్వాత హంతకుడు సయీద్ అక్బర్ కుమారుడు ఫరూఖ్ బబ్రాక్‌జాయ్ ఒక పుస్తకాన్ని ప్రచురించారు. తన తండ్రిని సజీవంగా పట్టుకునే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, పోలీసులు ఎందుకు వెంటనే చంపేశారని ఆయన ప్రశ్నించారు. దర్యాప్తు తీరుపై ఆయన అనేక సందేహాలను లేవనెత్తారు. 75 ఏళ్లు గడిచినా, లియాఖత్ అలీ ఖాన్ హత్య వెనుక ఉన్నది వ్యక్తిగత కక్షలా? కశ్మీర్ వివాదమా? లేక అంతర్జాతీయ శక్తుల కుట్రనా? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానం దొరకలేదు. ఈ ఘటన పాకిస్థాన్ చరిత్రలో ఒక చీకటి అధ్యాయంగా, వీడని మిస్టరీగా మిగిలిపోయింది.
