నానా పటేకర్‌ మరణం ఓ హెచ్చరిక.. కరోనరీ ఆర్టరీలో బ్లాకేజ్‌ ఎంత ప్రమాదం?
- గుండె కండరాలకు ఆక్సిజన్‌, పోషకాలను అందించే రక్తనాళాలే కరోనరీ ఆర్టరీలు
- ధమనుల గోడల్లో కొవ్వు, కొలెస్ట్రాల్‌ తదితర పదార్థాలు పేరుకుపోయి ప్లాక్‌
- ప్లాక్‌ పగిలినా, దాని ఉపరితలం దెబ్బతిన్నా అక్కడ రక్తం గడ్డకట్టే ప్రక్రియ ప్రారంభం
- గడ్డ పెరిగి రక్తప్రవాహాన్ని అడ్డుకుంటే గుండె కండరాలకు ఆక్సిజన్‌ బంద్‌
- ఫలితంగా గుండెపోటు సంభవించే ప్రమాదం
గుండెపోటు అంటే ఛాతీలో నొప్పి రావడమే కాదు.. కొన్నిసార్లు స్పష్టమైన ముందస్తు సంకేతాలు లేకుండానే ప్రాణాలకు ముప్పు ఏర్పడవచ్చు. గుండెకు ఆక్సిజన్‌తో కూడిన రక్తాన్ని సరఫరా చేసే ధమనిలో రక్తం గడ్డకట్టి ప్రవాహాన్ని అడ్డుకుంటే పరిస్థితి క్షణాల్లో విషమించవచ్చు. ప్రముఖ నటుడు నానా పటేకర్‌ మరణానికి కారణంగా ఇలాంటి సమస్యను పేర్కొన్న నేపథ్యంలో కరోనరీ ఆర్టరీ అంటే ఏమిటి? అందులో బ్లాకేజ్‌ ఎందుకు ఏర్పడుతుంది? దాన్ని ముందుగా గుర్తించడం ఎలా? గుండెపోటు ముప్పును తగ్గించుకోవడం ఎలా? తెలుసుకుందాం..
కరోనరీ ఆర్టరీ అంటే ఏంటి?
గుండె నిరంతరం పనిచేయడానికి ఆక్సిజన్‌, పోషకాలు అవసరం. వీటిని గుండె కండరాలకు అందించే రక్తనాళాలను కరోనరీ ఆర్టరీలు అంటారు. వీటిలో ఎడమ ప్రధాన కరోనరీ ధమని కీలకమైనది. ఇది రెండు పెద్ద శాఖలుగా విడిపోయి గుండెలోని విస్తృత ప్రాంతాలకు రక్తాన్ని సరఫరా చేస్తుంది. అందుకే ఈ ధమనిలో రక్తప్రవాహం ఒక్కసారిగా ఆగిపోతే గుండె కండరాల్లో పెద్ద భాగం దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంటుంది. గుండె రక్తాన్ని పంపించే సామర్థ్యం తగ్గి, తీవ్రమైన గుండె లయ సమస్యలు లేదా కార్డియాక్‌ అరెస్ట్‌ కూడా సంభవించవచ్చు.
బ్లాకేజ్‌ ఎందుకు ఏర్పడుతుంది?
కరోనరీ ఆర్టరీల్లో బ్లాకేజ్‌కు ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటి అథెరోస్క్లెరోసిస్‌. అంటే ధమనుల గోడల్లో కొవ్వు, కొలెస్ట్రాల్‌ తదితర పదార్థాలు పేరుకుపోయి ప్లాక్‌ అనే పొరలు ఏర్పడటం. ఇవి ధమనులను ఇరుకుగా మార్చి రక్తప్రసరణకు అడ్డంకిగా మారతాయి.
అయితే గుండెపోటు రావడానికి ధమని పూర్తిగా మూసుకుపోవాల్సిన అవసరం లేదు. అప్పటికే ఉన్న ప్లాక్‌ పగిలినా, దాని ఉపరితలం దెబ్బతిన్నా అక్కడ రక్తం గడ్డకట్టే ప్రక్రియ మొదలవుతుంది. గడ్డ పెరిగి రక్తప్రవాహాన్ని అడ్డుకుంటే గుండె కండరాలకు ఆక్సిజన్‌ అందదు. ఫలితంగా గుండెపోటు సంభవించవచ్చు. గతంలో గుండె సమస్య ఉన్నట్లు నిర్ధారణ కాకపోయినా ఈ ప్రమాదం ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది.
బ్లాకేజ్‌ను గుర్తించడం ఎలా?
గుండె ధమనుల్లో సమస్య ఉందో లేదో తెలుసుకోవడానికి వ్యక్తి ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి వైద్యులు పరీక్షలు సూచిస్తారు.
గుండెపోటు ముందస్తు సంకేతాలేంటి?
ఛాతీ మధ్యలో బిగుతు, ఒత్తిడి లేదా నొప్పి, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, చల్లని చెమటలు, వికారం, తలతిరగడం, అసాధారణ అలసట గుండెపోటు లక్షణాలు కావచ్చు. నొప్పి చేతులు, వీపు, మెడ లేదా దవడకు వ్యాపించవచ్చు. కొందరిలో ఛాతీ నొప్పి లేకుండానే ఇతర లక్షణాలు కనిపించవచ్చు.
ఈ లక్షణాలను ఎసిడిటీ లేదా అజీర్ణంగా భావించి నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. గుండెపోటు అనుమానం వచ్చిన వెంటనే అత్యవసర వైద్యసాయం పొందాలి. భారతదేశంలో 112కు ఫోన్‌ చేయవచ్చు. బాధితుడు స్పృహ కోల్పోయి, సాధారణంగా శ్వాస తీసుకోకపోతే అత్యవసర సిబ్బంది సూచనల మేరకు సీపీఆర్‌ ప్రారంభించాలి.
ముప్పును తగ్గించుకోవడం ఎలా?
అధిక రక్తపోటు, కొలెస్ట్రాల్‌, మధుమేహం, పొగతాగడం, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం, ఊబకాయం గుండెజబ్బుల ముప్పును పెంచుతాయి. కుటుంబంలో చిన్న వయసులోనే గుండెజబ్బులు వచ్చిన చరిత్ర ఉన్నవారు మరింత అప్రమత్తంగా ఉండాలి.
రక్తపోటు, కొలెస్ట్రాల్‌, చక్కెర స్థాయులను నియంత్రణలో ఉంచుకోవడం, పొగాకుకు దూరంగా ఉండటం, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం, పోషకాహారం తీసుకోవడం, ఆరోగ్యకరమైన బరువును కొనసాగించడం ద్వారా ముప్పును తగ్గించుకోవచ్చు. అవసరమైన ఆరోగ్య పరీక్షలను వైద్యుల సూచన మేరకు చేయించుకోవాలి.
కరోనరీ ఆర్టరీ అంటే ఏంటి?
గుండె నిరంతరం పనిచేయడానికి ఆక్సిజన్‌, పోషకాలు అవసరం. వీటిని గుండె కండరాలకు అందించే రక్తనాళాలను కరోనరీ ఆర్టరీలు అంటారు. వీటిలో ఎడమ ప్రధాన కరోనరీ ధమని కీలకమైనది. ఇది రెండు పెద్ద శాఖలుగా విడిపోయి గుండెలోని విస్తృత ప్రాంతాలకు రక్తాన్ని సరఫరా చేస్తుంది. అందుకే ఈ ధమనిలో రక్తప్రవాహం ఒక్కసారిగా ఆగిపోతే గుండె కండరాల్లో పెద్ద భాగం దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంటుంది. గుండె రక్తాన్ని పంపించే సామర్థ్యం తగ్గి, తీవ్రమైన గుండె లయ సమస్యలు లేదా కార్డియాక్‌ అరెస్ట్‌ కూడా సంభవించవచ్చు.
బ్లాకేజ్‌ ఎందుకు ఏర్పడుతుంది?
కరోనరీ ఆర్టరీల్లో బ్లాకేజ్‌కు ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటి అథెరోస్క్లెరోసిస్‌. అంటే ధమనుల గోడల్లో కొవ్వు, కొలెస్ట్రాల్‌ తదితర పదార్థాలు పేరుకుపోయి ప్లాక్‌ అనే పొరలు ఏర్పడటం. ఇవి ధమనులను ఇరుకుగా మార్చి రక్తప్రసరణకు అడ్డంకిగా మారతాయి.
అయితే గుండెపోటు రావడానికి ధమని పూర్తిగా మూసుకుపోవాల్సిన అవసరం లేదు. అప్పటికే ఉన్న ప్లాక్‌ పగిలినా, దాని ఉపరితలం దెబ్బతిన్నా అక్కడ రక్తం గడ్డకట్టే ప్రక్రియ మొదలవుతుంది. గడ్డ పెరిగి రక్తప్రవాహాన్ని అడ్డుకుంటే గుండె కండరాలకు ఆక్సిజన్‌ అందదు. ఫలితంగా గుండెపోటు సంభవించవచ్చు. గతంలో గుండె సమస్య ఉన్నట్లు నిర్ధారణ కాకపోయినా ఈ ప్రమాదం ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది.
బ్లాకేజ్‌ను గుర్తించడం ఎలా?
గుండె ధమనుల్లో సమస్య ఉందో లేదో తెలుసుకోవడానికి వ్యక్తి ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి వైద్యులు పరీక్షలు సూచిస్తారు.
- లిపిడ్‌ ప్రొఫైల్‌: కొలెస్ట్రాల్‌, ఇతర కొవ్వు పదార్థాల స్థాయులను తెలుసుకోవచ్చు.
- రక్తపోటు, మధుమేహ పరీక్షలు: గుండెజబ్బుల ముప్పును అంచనా వేయడానికి ఉపయోగపడతాయి.
- ఈసీజీ, ట్రోపోనిన్‌ పరీక్ష: గుండెపోటు అనుమానం ఉన్నప్పుడు గుండె విద్యుత్‌ సంకేతాలు, కండరాలకు జరిగిన నష్టాన్ని గుర్తించడంలో సహాయపడతాయి.
- సీటీ కరోనరీ యాంజియోగ్రఫీ, కరోనరీ యాంజియోగ్రఫీ: అవసరాన్ని బట్టి ధమనుల్లో అడ్డంకులను గుర్తించడానికి ఉపయోగిస్తారు.
గుండెపోటు ముందస్తు సంకేతాలేంటి?
ఛాతీ మధ్యలో బిగుతు, ఒత్తిడి లేదా నొప్పి, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, చల్లని చెమటలు, వికారం, తలతిరగడం, అసాధారణ అలసట గుండెపోటు లక్షణాలు కావచ్చు. నొప్పి చేతులు, వీపు, మెడ లేదా దవడకు వ్యాపించవచ్చు. కొందరిలో ఛాతీ నొప్పి లేకుండానే ఇతర లక్షణాలు కనిపించవచ్చు.
ఈ లక్షణాలను ఎసిడిటీ లేదా అజీర్ణంగా భావించి నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. గుండెపోటు అనుమానం వచ్చిన వెంటనే అత్యవసర వైద్యసాయం పొందాలి. భారతదేశంలో 112కు ఫోన్‌ చేయవచ్చు. బాధితుడు స్పృహ కోల్పోయి, సాధారణంగా శ్వాస తీసుకోకపోతే అత్యవసర సిబ్బంది సూచనల మేరకు సీపీఆర్‌ ప్రారంభించాలి.
ముప్పును తగ్గించుకోవడం ఎలా?
అధిక రక్తపోటు, కొలెస్ట్రాల్‌, మధుమేహం, పొగతాగడం, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం, ఊబకాయం గుండెజబ్బుల ముప్పును పెంచుతాయి. కుటుంబంలో చిన్న వయసులోనే గుండెజబ్బులు వచ్చిన చరిత్ర ఉన్నవారు మరింత అప్రమత్తంగా ఉండాలి.
రక్తపోటు, కొలెస్ట్రాల్‌, చక్కెర స్థాయులను నియంత్రణలో ఉంచుకోవడం, పొగాకుకు దూరంగా ఉండటం, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం, పోషకాహారం తీసుకోవడం, ఆరోగ్యకరమైన బరువును కొనసాగించడం ద్వారా ముప్పును తగ్గించుకోవచ్చు. అవసరమైన ఆరోగ్య పరీక్షలను వైద్యుల సూచన మేరకు చేయించుకోవాలి.
