గుజరాత్‌లో చారిత్రక ఘట్టం.. 144 ఏళ్ల తర్వాత బర్దాకు తిరిగివచ్చిన ఆసియా సింహాలు
- ప్రస్తుతం బర్దా అభయారణ్యంలో 17 ఆసియా సింహాలు నివాసం
- గిర్ తర్వాత సింహాలకు రెండో సురక్షిత ఆవాసంగా బర్దా గుర్తింపు
- బర్దాలో సింహాల జీవనానికి అనుకూల పరిస్థితులు ఉన్నాయని అధ్యయనంలో వెల్లడి
- సింహ జాతి దీర్ఘకాలిక మనుగడకు ఇది కీలకమన్న గుజరాత్ అటవీ శాఖ
గుజరాత్‌లోని సౌరాష్ట్ర ప్రాంతంలో ఉన్న బర్దా వన్యప్రాణుల అభయారణ్యంలో 144 ఏళ్ల సుదీర్ఘ విరామం తర్వాత ఆసియా సింహాలు మళ్లీ అడుగుపెట్టాయి. ఒకప్పుడు సింహాల జాడలేని ఈ ప్రాంతం ఇప్పుడు 17 సింహాలతో కళకళలాడుతోంది. ఆసియా సింహాల సంరక్షణలో ఇదొక చారిత్రక విజయంగా పర్యావరణవేత్తలు అభివర్ణిస్తున్నారు. గిర్ అడవులకు మాత్రమే పరిమితమైన సింహాలకు, బర్దా అభయారణ్యం రెండో సురక్షిత ఆవాసంగా మారనుంది.
'బియాండ్ గిర్: బర్దా వైల్డ్‌లైఫ్ శాంక్చురీ యాజ్ ఏ పొటెన్షియల్ స్ట్రాంగ్‌హోల్డ్ ఫర్ ఏషియాటిక్ లయన్స్' పేరుతో ప్రఖ్యాత ‘ప్లోస్ వన్’ జర్నల్‌లో ప్రచురితమైన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం, బర్దా అభయారణ్యం సింహాల దీర్ఘకాలిక మనుగడకు అత్యంత అనుకూలమైన ప్రాంతమని తేలింది. సుమారు 192.31 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఈ ప్రాంతంలో సింహాలకు అవసరమైన ఆహారం, సహజ ఆవాసం, పర్యావరణ పరిస్థితులు ఉన్నాయని ఈ అధ్యయనం నిర్ధారించింది.
కొన్నేళ్ల క్రితం గిర్ అడవుల నైరుతి ప్రాంతం నుంచి ఒక మగ సింహం సహజంగా వలస వచ్చి బర్దాకు చేరుకుంది. దీనిని ఒక అవకాశంగా తీసుకున్న గుజరాత్ అటవీ శాఖ, ఆ తర్వాత ఐదు ఆడ సింహాలను ఇక్కడికి ప్రవేశపెట్టింది. జనవరి 2023 నుంచి జూలై 2025 మధ్యకాలంలో ఒక మగ, ఐదు ఆడ సింహాలకు రేడియో కాలర్లు అమర్చిన పరిశోధకులు, వాటి కదలికలను నిశితంగా గమనించారు.
1,69,000 జీపీఎస్ లొకేషన్ల ద్వారా వాటి ప్రవర్తనను విశ్లేషించారు. ఈ సింహాలు బర్దాలోని అడవులు, గడ్డి భూములలో తమ నివాస పరిధులను ఏర్పరుచుకుని, స్థిరపడినట్లు పరిశోధకులు ధ్రువీకరించారు.
ఈ అభయారణ్యంలో సింహాల ప్రధాన ఆహారంగా అడవి పందులు (55 శాతం) ఉన్నాయని, ఆ తర్వాత పశువులు (17 శాతం) ఉన్నాయని తేలింది. సింహాల సంరక్షణ కోసం అటవీ శాఖ ప్రత్యేక చర్యలు చేపట్టింది. వాటికి ఆహారంగా ఉపయోగపడే జంతువుల సంఖ్యను పెంచడంతో పాటు ట్రాకర్లను నియమించి నిరంతర నిఘా ఏర్పాటు చేసింది.
ఈ పరిణామంపై గుజరాత్ అటవీ, పర్యావరణ శాఖ మంత్రి అర్జున్ మోద్వాడియా మాట్లాడుతూ.. "బర్దా అభయారణ్యం సింహాల జనాభాకు ఒక బఫర్‌గా పనిచేస్తుంది. సింహాలన్నీ ఒకే ప్రాంతంలో (గిర్) ఉండటం వల్ల కలిగే నష్టాలను నివారించడానికి ఇది దోహదపడుతుంది. ఈ జాతి దీర్ఘకాలిక మనుగడను సురక్షితం చేయడంలో బర్దా కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది" అని వివరించారు. ఈ విజయంతో ఆసియా సింహాల సంరక్షణలో ఒక కొత్త అధ్యాయం మొదలైంది.
'బియాండ్ గిర్: బర్దా వైల్డ్‌లైఫ్ శాంక్చురీ యాజ్ ఏ పొటెన్షియల్ స్ట్రాంగ్‌హోల్డ్ ఫర్ ఏషియాటిక్ లయన్స్' పేరుతో ప్రఖ్యాత ‘ప్లోస్ వన్’ జర్నల్‌లో ప్రచురితమైన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం, బర్దా అభయారణ్యం సింహాల దీర్ఘకాలిక మనుగడకు అత్యంత అనుకూలమైన ప్రాంతమని తేలింది. సుమారు 192.31 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఈ ప్రాంతంలో సింహాలకు అవసరమైన ఆహారం, సహజ ఆవాసం, పర్యావరణ పరిస్థితులు ఉన్నాయని ఈ అధ్యయనం నిర్ధారించింది.
కొన్నేళ్ల క్రితం గిర్ అడవుల నైరుతి ప్రాంతం నుంచి ఒక మగ సింహం సహజంగా వలస వచ్చి బర్దాకు చేరుకుంది. దీనిని ఒక అవకాశంగా తీసుకున్న గుజరాత్ అటవీ శాఖ, ఆ తర్వాత ఐదు ఆడ సింహాలను ఇక్కడికి ప్రవేశపెట్టింది. జనవరి 2023 నుంచి జూలై 2025 మధ్యకాలంలో ఒక మగ, ఐదు ఆడ సింహాలకు రేడియో కాలర్లు అమర్చిన పరిశోధకులు, వాటి కదలికలను నిశితంగా గమనించారు.
1,69,000 జీపీఎస్ లొకేషన్ల ద్వారా వాటి ప్రవర్తనను విశ్లేషించారు. ఈ సింహాలు బర్దాలోని అడవులు, గడ్డి భూములలో తమ నివాస పరిధులను ఏర్పరుచుకుని, స్థిరపడినట్లు పరిశోధకులు ధ్రువీకరించారు.
ఈ అభయారణ్యంలో సింహాల ప్రధాన ఆహారంగా అడవి పందులు (55 శాతం) ఉన్నాయని, ఆ తర్వాత పశువులు (17 శాతం) ఉన్నాయని తేలింది. సింహాల సంరక్షణ కోసం అటవీ శాఖ ప్రత్యేక చర్యలు చేపట్టింది. వాటికి ఆహారంగా ఉపయోగపడే జంతువుల సంఖ్యను పెంచడంతో పాటు ట్రాకర్లను నియమించి నిరంతర నిఘా ఏర్పాటు చేసింది.
ఈ పరిణామంపై గుజరాత్ అటవీ, పర్యావరణ శాఖ మంత్రి అర్జున్ మోద్వాడియా మాట్లాడుతూ.. "బర్దా అభయారణ్యం సింహాల జనాభాకు ఒక బఫర్‌గా పనిచేస్తుంది. సింహాలన్నీ ఒకే ప్రాంతంలో (గిర్) ఉండటం వల్ల కలిగే నష్టాలను నివారించడానికి ఇది దోహదపడుతుంది. ఈ జాతి దీర్ఘకాలిక మనుగడను సురక్షితం చేయడంలో బర్దా కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది" అని వివరించారు. ఈ విజయంతో ఆసియా సింహాల సంరక్షణలో ఒక కొత్త అధ్యాయం మొదలైంది.
