అమెరికాలో అత్యంత లోతైన ల్యాబ్.. ఒకప్పటి బంగారు గనిలో అద్భుతం
- ఒకప్పుడు అతిపెద్ద బంగారు గనిగా హోమ్‌స్టేక్ మైన్
- ఇప్పుడు పరిశోధన కేంద్రంగా మారిన గని
- ప్రయోగాలను కాపాడేందుకు 1.5 కిలోమీటర్ల లోతున ల్యాబ్
- డార్క్ మ్యాటర్, న్యూట్రినోలపై కీలక ప్రయోగాలు
ఒకప్పుడు ఉత్తర అమెరికాలోనే అతిపెద్ద, అత్యంత లోతైన బంగారు గనిగా గుర్తింపు పొందిన 'హోమ్‌స్టేక్ గోల్డ్ మైన్' ఇప్పుడు సరికొత్త రూపం దాల్చింది. విలువైన లోహం కోసం తవ్విన ఈ గని, నేడు విశ్వంలోని అంతుచిక్కని రహస్యాలను ఛేదించే ప్రయోగశాలగా రూపాంతరం చెందింది. అమెరికాలోని సౌత్ డకోటాలో ఉన్న ఈ చారిత్రక గని, ప్రస్తుతం ఆ దేశంలోనే అత్యంత లోతైన భూగర్భ పరిశోధన కేంద్రంగా సేవలందిస్తోంది. శాస్త్రవేత్తలు భూమికి 4,850 అడుగుల (సుమారు 1.5 కిలోమీటర్లు) లోతున డార్క్ మ్యాటర్, న్యూట్రినోల వంటి అంశాలపై కీలక పరిశోధనలు నిర్వహిస్తున్నారు.
సుమారు 125 ఏళ్ల పాటు కార్యకలాపాలు సాగించిన ఈ గని నుంచి 41 మిలియన్ ఔన్సుల బంగారం, 9 మిలియన్ ఔన్సుల వెండిని వెలికితీశారు. 2001లో గనిని మూసివేసిన అనంతరం, దీనిని శాస్త్రీయ ప్రయోగశాలగా మార్చే ప్రయత్నాలు 2006లో ప్రారంభమయ్యాయి. దాతల సహకారంతో 2007లో ఇది అధికారికంగా పరిశోధన కేంద్రంగా ఆవిర్భవించింది.
ఎందుకంత లోతులో ప్రయోగాలు?
భూఉపరితలంపై ఉండే కాస్మిక్ కిరణాలు, ఇతర రేడియేషన్ ప్రభావం సున్నితమైన ప్రయోగాలపై పడకుండా ఉండేందుకు శాస్త్రవేత్తలు ఇంత లోతును ఎంచుకున్నారు. ఇక్కడి దట్టమైన రాతి పొరలు ఒక సహజ కవచంలా పనిచేయడం వల్ల డార్క్ మ్యాటర్ వంటి అరుదైన కణాలను గుర్తించడం సులభతరమవుతుంది.
గతంలో అంటే 1960వ దశకంలో ఇక్కడ నిర్వహించిన ప్రయోగాలకు గానూ రేమండ్ డేవిస్ జూనియర్ భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతిని అందుకున్నారు. ప్రస్తుతం ఇక్కడ కొనసాగుతున్న 'లక్స్-జెప్లిన్' ప్రయోగం, ప్రపంచంలోనే అత్యంత సున్నితమైన డార్క్ మ్యాటర్ డిటెక్టర్‌గా 2022లో గుర్తింపు పొందింది. కేవలం భౌతిక శాస్త్రమే కాకుండా, భూగర్భ జీవజాలం, భూఉష్ణ శక్తి వంటి పలు ఇతర అంశాలపై కూడా ఇక్కడ పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. ఒకప్పుడు బంగారం కోసం వెలికితీత సాగిన ఈ ప్రదేశం, నేడు విశ్వం గురించిన అమూల్యమైన జ్ఞానాన్ని అందిస్తూ ఒక శాస్త్రీయ అద్భుతంగా విరాజిల్లుతోంది.
సుమారు 125 ఏళ్ల పాటు కార్యకలాపాలు సాగించిన ఈ గని నుంచి 41 మిలియన్ ఔన్సుల బంగారం, 9 మిలియన్ ఔన్సుల వెండిని వెలికితీశారు. 2001లో గనిని మూసివేసిన అనంతరం, దీనిని శాస్త్రీయ ప్రయోగశాలగా మార్చే ప్రయత్నాలు 2006లో ప్రారంభమయ్యాయి. దాతల సహకారంతో 2007లో ఇది అధికారికంగా పరిశోధన కేంద్రంగా ఆవిర్భవించింది.
ఎందుకంత లోతులో ప్రయోగాలు?
భూఉపరితలంపై ఉండే కాస్మిక్ కిరణాలు, ఇతర రేడియేషన్ ప్రభావం సున్నితమైన ప్రయోగాలపై పడకుండా ఉండేందుకు శాస్త్రవేత్తలు ఇంత లోతును ఎంచుకున్నారు. ఇక్కడి దట్టమైన రాతి పొరలు ఒక సహజ కవచంలా పనిచేయడం వల్ల డార్క్ మ్యాటర్ వంటి అరుదైన కణాలను గుర్తించడం సులభతరమవుతుంది.
గతంలో అంటే 1960వ దశకంలో ఇక్కడ నిర్వహించిన ప్రయోగాలకు గానూ రేమండ్ డేవిస్ జూనియర్ భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతిని అందుకున్నారు. ప్రస్తుతం ఇక్కడ కొనసాగుతున్న 'లక్స్-జెప్లిన్' ప్రయోగం, ప్రపంచంలోనే అత్యంత సున్నితమైన డార్క్ మ్యాటర్ డిటెక్టర్‌గా 2022లో గుర్తింపు పొందింది. కేవలం భౌతిక శాస్త్రమే కాకుండా, భూగర్భ జీవజాలం, భూఉష్ణ శక్తి వంటి పలు ఇతర అంశాలపై కూడా ఇక్కడ పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. ఒకప్పుడు బంగారం కోసం వెలికితీత సాగిన ఈ ప్రదేశం, నేడు విశ్వం గురించిన అమూల్యమైన జ్ఞానాన్ని అందిస్తూ ఒక శాస్త్రీయ అద్భుతంగా విరాజిల్లుతోంది.
