2,000 నౌకలతో ఎల్ నినోపై యుద్ధం.. భారత్కు మేలు, కానీ ప్రపంచానికి ప్రమాదమా?
- భారీ ఎల్ నినోను బలహీనపరిచేందుకు శాస్త్రవేత్తల కొత్త ప్రతిపాదన
- పెరూ, చిలీ తీరంలో సముద్రపు నీటిని స్ప్రే చేసి మేఘాలను ప్రకాశవంతం చేయాలని సూచన
- ఈ ప్రయోగం విజయవంతమైతే భారత రుతుపవనాలకు మేలు జరుగుతుందని అంచనా
- అయితే ఇది కేవలం సైద్ధాంతికమేనని, సాంకేతికత అందుబాటులో లేదని నిపుణుల అభిప్రాయం
- ప్రయోగం వికటిస్తే తీవ్ర పరిణామాలు ఉంటాయని ఆందోళనలు
ప్రపంచ వాతావరణాన్ని, ముఖ్యంగా భారత రుతుపవనాలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసే 'గాడ్జిల్లా' (అతి తీవ్రమైన) ఎల్ నినోను అడ్డుకునేందుకు శాస్త్రవేత్తలు ఒక సాహసోపేతమైన, అదే సమయంలో వివాదాస్పదమైన ప్రతిపాదనను ముందుకు తెచ్చారు. దక్షిణ అమెరికాలోని పెరూ, చిలీ తీర ప్రాంతాల్లో సుమారు 2,000 నౌకల ద్వారా సముద్రపు నీటిని స్ప్రే చేసి, మేఘాల ప్రకాశాన్ని పెంచడం ద్వారా ఎల్ నినో తీవ్రతను తగ్గించవచ్చని వారు సూచిస్తున్నారు.
ఈ ప్రక్రియ విజయవంతమైతే, భారత్లో రుతుపవనాలు సాధారణ స్థితికి వచ్చి, వ్యవసాయ రంగానికి మేలు జరుగుతుందని అంచనా వేస్తున్నారు. అయితే, ఇది కేవలం సైద్ధాంతిక నమూనాలపై ఆధారపడిన ప్రతిపాదనే కావడం, వాస్తవిక ప్రపంచంలో దీనిని పరీక్షించకపోవడంతో దీనిపై తీవ్ర చర్చ జరుగుతోంది.
అసలేమిటీ మెరైన్ క్లౌడ్ బ్రైటెనింగ్?
స్క్రిప్స్ ఇన్స్టిట్యూషన్ ఆఫ్ ఓషనోగ్రఫీకి చెందిన జెస్సికా ఎస్. వాన్ నేతృత్వంలోని శాస్త్రవేత్తల బృందం 'సైన్స్ అడ్వాన్సెస్' జర్నల్లో ఈ అధ్యయనాన్ని ప్రచురించింది. వారి ప్రతిపాదన ప్రకారం, ఎల్ నినో ప్రభావం మొదలయ్యే జూన్ నుంచి ఫిబ్రవరి మధ్య దాదాపు తొమ్మిది నెలల పాటు పెరూ, చిలీ తీరంలో ఈ ప్రయోగం చేపట్టాలి.
ఇందుకు భారతదేశ విస్తీర్ణమంత సముద్ర ప్రాంతాన్ని ఎంచుకోవాలి. ఎంపిక చేసిన నౌకలు సముద్రపు నీటిని అత్యంత సూక్ష్మమైన తుంపరల రూపంలో గాలిలోకి స్ప్రే చేస్తాయి. నీరు ఆవిరైపోగా, అందులోని ఉప్పు కణాలు మేఘాలు ఏర్పడటానికి కేంద్రకాలుగా (క్లౌడ్ కండెన్సేషన్ న్యూక్లియై) పనిచేస్తాయి. ఫలితంగా, మేఘాలలో నీటి బిందువులు చిన్నవిగా, అధిక సంఖ్యలో ఏర్పడి, మేఘాలు మరింత ప్రకాశవంతంగా, తెల్లగా మారతాయి. ఈ తెల్లటి మేఘాలు సూర్యరశ్మిని అధికంగా అంతరిక్షంలోకి పరావర్తనం చెందిస్తాయి. తత్ఫలితంగా వాటి కింద ఉన్న సముద్ర ఉపరితలం చల్లబడుతుంది.
సముద్రం చల్లబడటం వల్ల ఆ ప్రాంతంలో గాలి పీడనం పెరిగి, తూర్పు నుంచి పశ్చిమ దిశగా వీచే పసిఫిక్ వాణిజ్య పవనాలు బలపడతాయి. ఇది ఎల్ నినోను మరింత ఉద్ధృతం చేసే 'బ్జెర్క్నెస్ ఫీడ్బ్యాక్' అనే విష వలయాన్ని ఛేదిస్తుంది. 1997, 2015 నాటి తీవ్రమైన ఎల్ నినోలను తమ నమూనాల్లో పునఃసృష్టించి ఈ ప్రయోగాన్ని పరీక్షించగా, ఉష్ణోగ్రతలు సుమారు 1.5 డిగ్రీల సెల్సియస్ మేర తగ్గినట్లు తేలింది.
భారత్కు ఎలా మేలు చేస్తుంది?
సాధారణంగా, తీవ్రమైన ఎల్ నినో సంవత్సరాల్లో భారత నైరుతి రుతుపవనాలు బలహీనపడి, వర్షపాతం తగ్గుతుంది. ఇది దేశంలోని సగం వ్యవసాయ భూమిపై ఆధారపడిన రైతులకు తీవ్ర నష్టం కలిగిస్తుంది. ఒకవేళ ఈ క్లౌడ్ బ్రైటెనింగ్ ప్రయోగం ద్వారా ఎల్ నినో తీవ్రతను తగ్గించగలిగితే, దక్షిణాసియాలో వేడిమి తగ్గి, రుతుపవనాలు మెరుగుపడతాయని ఈ అధ్యయనం పేర్కొంది. ఎల్ నినో ప్రభావిత 14 ప్రాంతాలను పరిశీలించగా, ఈ ప్రయోగం వల్ల దక్షిణాసియాలో సానుకూల ప్రభావం ఉంటుందని తేలింది.
ఆందోళనలు, అడ్డంకులు ఎన్నో..
ఈ ప్రతిపాదన వినడానికి ఆశాజనకంగా ఉన్నప్పటికీ, దీని అమలులో ఎన్నో ఆచరణాత్మక, నైతిక సమస్యలు ఉన్నాయి.
సాంకేతికత లేమి: ఇంత భారీ స్థాయిలో సముద్రపు నీటిని స్ప్రే చేసే సాంకేతికత ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేదు. ఉన్న స్ప్రేయర్లు అవసరమైన దానికంటే 100 రెట్లు బలహీనమైనవి.
విపరీత పరిణామాలు: ఈ ప్రయోగం వికటిస్తే, పెను ప్రమాదాలు పొంచి ఉన్నాయి. మరో మోడల్ అధ్యయనం ప్రకారం, ఈ ప్రక్రియ 'మెగా లా నినా'కు దారితీసే అవకాశం ఉంది. ఇది ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాల్లో తీవ్ర వరదలకు కారణం కావచ్చు.
అంతర్జాతీయ చట్టాలు లేవు: ఒక దేశం ఇలాంటి ప్రయోగం చేసే ముందు, దాని వల్ల ప్రభావితమయ్యే భారత్ వంటి దేశాలతో సంప్రదింపులు జరపడానికి ఎలాంటి అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు లేవు.
ఇప్పట్లో అసాధ్యం: శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం, 2026లో భారీ ఎల్ నినో అంచనాలు ఉన్నప్పటికీ, దానిని ఎదుర్కోవడానికి ఈ ప్రయోగాన్ని అమలు చేయడం అసాధ్యం. ఎందుకంటే అవసరమైన నౌకలు, చట్టపరమైన ఫ్రేమ్వర్క్ ఏవీ సిద్ధంగా లేవు.
మొత్తం మీద, శాస్త్రవేత్తల ఈ ప్రతిపాదన ప్రస్తుతం ఒక శాస్త్రీయ చర్చకు మాత్రమే పరిమితం. ఇది ప్రకృతి వైపరీత్యాలను ఎదుర్కోవడానికి మానవుడు అన్వేషిస్తున్న మార్గాలలో ఒకటిగా నిలుస్తుంది తప్ప, తక్షణ పరిష్కారం కాదు. ప్రస్తుతానికి, ప్రకృతి సిద్ధంగా సాగే వాతావరణ మార్పులను ఎలాంటి మానవ ప్రమేయం లేకుండానే ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది.
ఈ ప్రక్రియ విజయవంతమైతే, భారత్లో రుతుపవనాలు సాధారణ స్థితికి వచ్చి, వ్యవసాయ రంగానికి మేలు జరుగుతుందని అంచనా వేస్తున్నారు. అయితే, ఇది కేవలం సైద్ధాంతిక నమూనాలపై ఆధారపడిన ప్రతిపాదనే కావడం, వాస్తవిక ప్రపంచంలో దీనిని పరీక్షించకపోవడంతో దీనిపై తీవ్ర చర్చ జరుగుతోంది.
అసలేమిటీ మెరైన్ క్లౌడ్ బ్రైటెనింగ్?
స్క్రిప్స్ ఇన్స్టిట్యూషన్ ఆఫ్ ఓషనోగ్రఫీకి చెందిన జెస్సికా ఎస్. వాన్ నేతృత్వంలోని శాస్త్రవేత్తల బృందం 'సైన్స్ అడ్వాన్సెస్' జర్నల్లో ఈ అధ్యయనాన్ని ప్రచురించింది. వారి ప్రతిపాదన ప్రకారం, ఎల్ నినో ప్రభావం మొదలయ్యే జూన్ నుంచి ఫిబ్రవరి మధ్య దాదాపు తొమ్మిది నెలల పాటు పెరూ, చిలీ తీరంలో ఈ ప్రయోగం చేపట్టాలి.
ఇందుకు భారతదేశ విస్తీర్ణమంత సముద్ర ప్రాంతాన్ని ఎంచుకోవాలి. ఎంపిక చేసిన నౌకలు సముద్రపు నీటిని అత్యంత సూక్ష్మమైన తుంపరల రూపంలో గాలిలోకి స్ప్రే చేస్తాయి. నీరు ఆవిరైపోగా, అందులోని ఉప్పు కణాలు మేఘాలు ఏర్పడటానికి కేంద్రకాలుగా (క్లౌడ్ కండెన్సేషన్ న్యూక్లియై) పనిచేస్తాయి. ఫలితంగా, మేఘాలలో నీటి బిందువులు చిన్నవిగా, అధిక సంఖ్యలో ఏర్పడి, మేఘాలు మరింత ప్రకాశవంతంగా, తెల్లగా మారతాయి. ఈ తెల్లటి మేఘాలు సూర్యరశ్మిని అధికంగా అంతరిక్షంలోకి పరావర్తనం చెందిస్తాయి. తత్ఫలితంగా వాటి కింద ఉన్న సముద్ర ఉపరితలం చల్లబడుతుంది.
సముద్రం చల్లబడటం వల్ల ఆ ప్రాంతంలో గాలి పీడనం పెరిగి, తూర్పు నుంచి పశ్చిమ దిశగా వీచే పసిఫిక్ వాణిజ్య పవనాలు బలపడతాయి. ఇది ఎల్ నినోను మరింత ఉద్ధృతం చేసే 'బ్జెర్క్నెస్ ఫీడ్బ్యాక్' అనే విష వలయాన్ని ఛేదిస్తుంది. 1997, 2015 నాటి తీవ్రమైన ఎల్ నినోలను తమ నమూనాల్లో పునఃసృష్టించి ఈ ప్రయోగాన్ని పరీక్షించగా, ఉష్ణోగ్రతలు సుమారు 1.5 డిగ్రీల సెల్సియస్ మేర తగ్గినట్లు తేలింది.
భారత్కు ఎలా మేలు చేస్తుంది?
సాధారణంగా, తీవ్రమైన ఎల్ నినో సంవత్సరాల్లో భారత నైరుతి రుతుపవనాలు బలహీనపడి, వర్షపాతం తగ్గుతుంది. ఇది దేశంలోని సగం వ్యవసాయ భూమిపై ఆధారపడిన రైతులకు తీవ్ర నష్టం కలిగిస్తుంది. ఒకవేళ ఈ క్లౌడ్ బ్రైటెనింగ్ ప్రయోగం ద్వారా ఎల్ నినో తీవ్రతను తగ్గించగలిగితే, దక్షిణాసియాలో వేడిమి తగ్గి, రుతుపవనాలు మెరుగుపడతాయని ఈ అధ్యయనం పేర్కొంది. ఎల్ నినో ప్రభావిత 14 ప్రాంతాలను పరిశీలించగా, ఈ ప్రయోగం వల్ల దక్షిణాసియాలో సానుకూల ప్రభావం ఉంటుందని తేలింది.
ఆందోళనలు, అడ్డంకులు ఎన్నో..
ఈ ప్రతిపాదన వినడానికి ఆశాజనకంగా ఉన్నప్పటికీ, దీని అమలులో ఎన్నో ఆచరణాత్మక, నైతిక సమస్యలు ఉన్నాయి.
సాంకేతికత లేమి: ఇంత భారీ స్థాయిలో సముద్రపు నీటిని స్ప్రే చేసే సాంకేతికత ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేదు. ఉన్న స్ప్రేయర్లు అవసరమైన దానికంటే 100 రెట్లు బలహీనమైనవి.
విపరీత పరిణామాలు: ఈ ప్రయోగం వికటిస్తే, పెను ప్రమాదాలు పొంచి ఉన్నాయి. మరో మోడల్ అధ్యయనం ప్రకారం, ఈ ప్రక్రియ 'మెగా లా నినా'కు దారితీసే అవకాశం ఉంది. ఇది ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాల్లో తీవ్ర వరదలకు కారణం కావచ్చు.
అంతర్జాతీయ చట్టాలు లేవు: ఒక దేశం ఇలాంటి ప్రయోగం చేసే ముందు, దాని వల్ల ప్రభావితమయ్యే భారత్ వంటి దేశాలతో సంప్రదింపులు జరపడానికి ఎలాంటి అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు లేవు.
ఇప్పట్లో అసాధ్యం: శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం, 2026లో భారీ ఎల్ నినో అంచనాలు ఉన్నప్పటికీ, దానిని ఎదుర్కోవడానికి ఈ ప్రయోగాన్ని అమలు చేయడం అసాధ్యం. ఎందుకంటే అవసరమైన నౌకలు, చట్టపరమైన ఫ్రేమ్వర్క్ ఏవీ సిద్ధంగా లేవు.
మొత్తం మీద, శాస్త్రవేత్తల ఈ ప్రతిపాదన ప్రస్తుతం ఒక శాస్త్రీయ చర్చకు మాత్రమే పరిమితం. ఇది ప్రకృతి వైపరీత్యాలను ఎదుర్కోవడానికి మానవుడు అన్వేషిస్తున్న మార్గాలలో ఒకటిగా నిలుస్తుంది తప్ప, తక్షణ పరిష్కారం కాదు. ప్రస్తుతానికి, ప్రకృతి సిద్ధంగా సాగే వాతావరణ మార్పులను ఎలాంటి మానవ ప్రమేయం లేకుండానే ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది.
