బ్యాంకులపై ఫిర్యాదులున్నాయా?.. ఆర్బీఐ ద్వారా రూ.33 లక్షల వరకు పరిహారం!

బ్యాంకులు లేదా ఇతర ఆర్థిక సంస్థల సేవల్లో లోపాల వల్ల నష్టపోయిన వినియోగదారులకు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఆర్బీఐ) ఒక కీలకమైన అవకాశాన్ని అందుబాటులోకి తెచ్చింది. సంబంధిత సంస్థ వద్ద తమ ఫిర్యాదు పరిష్కారం కానప్పుడు, నేరుగా ఆర్‌బీఐని ఆశ్రయించి రూ.33 లక్షల వరకు పరిహారం పొందేందుకు వీలు కల్పించింది. ఈ ఏడాది జులై నుంచి అమల్లోకి వచ్చిన 'రిజర్వ్ బ్యాంక్ - ఇంటిగ్రేటెడ్ అంబుడ్స్‌మన్ స్కీమ్ (ఆర్బీ-ఐఓఎస్‌)-2026' కింద ఈ కొత్త విధానం పనిచేస్తుంది.

బ్యాంకులు, కొన్ని నాన్-బ్యాంకింగ్ ఫైనాన్షియల్ కంపెనీలు (ఎన్‌బీఎఫ్‌సీలు), క్రెడిట్ ఇన్ఫర్మేషన్ కంపెనీలు, ప్రీపెయిడ్ పేమెంట్ సాధనాల జారీదారులు, ఇతర ఆర్‌బీఐ నియంత్రిత సంస్థలపై వినియోగదారులు తమ ఫిర్యాదులను పరిష్కరించుకోవడానికి ఈ పథకం ఒక ఉచిత, స్వతంత్ర వేదికగా ఉపయోగపడుతుంది. 

వినియోగదారుడు మొదట తన సమస్యపై సంబంధిత బ్యాంకు లేదా ఆర్థిక సంస్థకు ఫిర్యాదు చేయాలి. నిర్దేశిత గడువులోగా వారి నుంచి స్పందన రాకపోయినా, వారు ఇచ్చిన సమాధానంతో సంతృప్తి చెందకపోయినా లేదా ఫిర్యాదును తిరస్కరించినా, అప్పుడు మాత్రమే ఆర్‌బీఐ అంబుడ్స్‌మన్‌ను ఆశ్రయించాలి.

ఈ పథకం కింద సేవా లోపం వల్ల రుజువైన ఆర్థిక నష్టానికి గరిష్ఠంగా రూ.30 లక్షల వరకు పరిహారం లభించే అవకాశం ఉంది. దీనికి అదనంగా, ఫిర్యాదు చేయడానికి వెచ్చించిన సమయం, ఖర్చులు, ఎదుర్కొన్న మానసిక వేదనకు గాను మరో రూ.3 లక్షల వరకు పరిహారం మంజూరు చేసే అధికారం అంబుడ్స్‌మన్‌కు ఉంటుంది. దీంతో మొత్తం పరిహారం రూ.33 లక్షలకు చేరుతుంది.

అయితే, ఈ పరిహారం అనేది అన్ని కేసుల్లోనూ కచ్చితంగా లభిస్తుందని భావించరాదని ఆర్‌బీఐ స్పష్టం చేసింది. ప్రతి కేసులోని వాస్తవాలను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించిన తర్వాతే ఈ నిర్ణయం తీసుకుంటారు. బ్యాంకు లేదా ఆర్థిక సంస్థ సేవా లోపం వల్లే తనకు ప్రత్యక్షంగా నష్టం వాటిల్లిందని ఫిర్యాదుదారుడు పటిష్ఠ‌మైన ఆధారాలతో నిరూపించుకోవాల్సి ఉంటుంది.

అందువల్ల అంబుడ్స్‌మన్‌ను సంప్రదించే ముందు వినియోగదారులు కొన్ని ముఖ్యమైన పత్రాలను సిద్ధంగా ఉంచుకోవాలని ఆర్‌బీఐ సూచించింది. బ్యాంకుకు సమర్పించిన ఫిర్యాదు కాపీ, దానికి కేటాయించిన రిఫరెన్స్ నంబర్, లావాదేవీల రికార్డులు, ఈమెయిళ్లు, స్క్రీన్‌షాట్‌లు, బ్యాంకు నుంచి వచ్చిన ప్రతిస్పందన కాపీ వంటివి ఇందులో కీలకం. వీటితో పాటు తాము ఎంత నష్టపోయామో, ఎంత పరిహారం ఆశిస్తున్నామో స్పష్టంగా వివరించాల్సి ఉంటుంది. ఈ ఆధారాలు ఫిర్యాదుదారుడి వాదనకు బలం చేకూర్చుతాయి.