ఇంట్లో ఉన్నా డెంగీ ముప్పు.. పట్టణవాసులకు నిపుణుల హెచ్చరిక!

డెంగీ జ్వరం అనగానే మనకు బయట మురుగునీటి కాలువలు, వర్షాకాలంలో నిలిచే నీరు, పారిశుద్ధ్య లోపం వంటివే గుర్తుకొస్తాయి. కేవలం బయట తిరిగే వారికే ఈ ముప్పు ఎక్కువని చాలామంది భావిస్తుంటారు. కానీ, ఇప్పుడు పరిస్థితి పూర్తిగా మారింది. ఎక్కువ సమయం ఇంటి లోపల, శుభ్రమైన వాతావరణంలో గడిపేవారిలో కూడా డెంగీ కేసులు గణనీయంగా పెరుగుతున్నాయని, పట్టణ జీవన విధానానికి ఈ వ్యాధి పూర్తిగా అలవాటు పడిందని వైద్య నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

గ్రేటర్ నోయిడాలోని ఫోర్టిస్ హాస్పిటల్ ఇంటర్నల్ మెడిసిన్ డైరెక్టర్ డాక్టర్ దినేశ్‌ కుమార్ ఈ విషయంపై మాట్లాడుతూ... డెంగీకి సంబంధించిన పాత అంచనాలను మార్చుకోవాల్సిన సమయం వచ్చిందన్నారు. డెంగీ వైరస్‌ను వ్యాపింపజేసే 'ఏడెస్ ఈజిప్టి' అనే దోమ ఆధునిక నగర జీవనానికి బాగా అలవాటు పడింది. ఇతర దోమల్లా కాకుండా ఇది మురికి నీటిలో కాకుండా, శుభ్రంగా నిల్వ ఉన్న నీటిలో గుడ్లు పెడుతుంది. ముఖ్యంగా పగటిపూట, ఉదయం, సాయంత్రం వేళల్లో చురుకుగా ఉండి మనుషులను కుడుతుంది. ఈ లక్షణాల వల్లే ఇంటి లోపల కూడా డెంగీ ముప్పు పెరిగింది.

ఇంట్లోనే దోమల ఉత్పత్తి కేంద్రాలు
పట్టణాల్లోని ఇళ్లు, ముఖ్యంగా అపార్ట్‌మెంట్లు, బహుళ అంతస్తుల భవనాలలో మనకు తెలియకుండానే దోమల ఉత్పత్తికి అనువైన ప్రదేశాలు ఏర్పడుతున్నాయి. అత్యంత శుభ్రంగా ఉంచే ఇళ్లలో కూడా చిన్న చిన్న ప్రదేశాల్లో నిలిచే కొద్దిపాటి నీరు దోమల పెంపకానికి కారణమవుతోంది. 

వీటిలో ముఖ్యమైనవి:
పూల కుండీలు, మొక్కల కింద ఉండే ట్రేలు
ఎయిర్ కూలర్ ట్యాంకులు, ట్రేలు
ఫ్రిజ్ వెనుక ఉండే డ్రిప్ ప్యాన్‌లు
వాడకుండా పక్కన పెట్టిన బకెట్లు, మగ్గులు
ఎయిర్ కండిషనర్ (ఏసీ) అవుట్‌డోర్ యూనిట్ ట్రేలు
పడేసిన పాత టైర్లు, మూతలు, చిన్న ప్లాస్టిక్ కంటైనర్లు

ఈ ప్రదేశాలలో ఐదు నుంచి ఏడు రోజులు నీరు కదలకుండా నిల్వ ఉంటే చాలు, దోమ లార్వాలు పూర్తిస్థాయి దోమలుగా అభివృద్ధి చెందుతాయి. ఇవి మన నివాస స్థలాల్లోనే ఉండటంతో పగటిపూట మనల్ని కుట్టే అవకాశం ఎక్కువ.

అపార్ట్‌మెంట్లకూ తప్పని ముప్పు
ఎత్తైన భవనాల్లో ఉంటే దోమల బెడద ఉండదనుకోవడం కూడా ఒక అపోహే. ఏడెస్ దోమలు లిఫ్టులు, మెట్ల మార్గాలు, కారిడార్ల ద్వారా సులభంగా పై అంతస్తులకు కూడా ప్రయాణించగలవు. దీంతో అన్ని అంతస్తుల వారికీ డెంగీ ముప్పు పొంచి ఉంటుంది. నగరాల్లో పెరిగిన జనసాంద్రత, నిరంతర నిర్మాణ పనులు కూడా దోమల వ్యాప్తికి కారణమవుతున్నాయి. నిర్మాణ ప్రదేశాల్లోని నీటి ట్యాంకులు, వర్షపు నీరు నిలిచే శిధిలాలు దోమల ఉత్పత్తి కేంద్రాలుగా మారుతున్నాయి.

నివారణే ఉత్తమ మార్గం
డెంగీ బారిన పడకుండా ఉండటానికి నివారణ చర్యలు తీసుకోవడమే అత్యంత ప్రభావవంతమైన మార్గం. ముఖ్యంగా ఇంటి లోపల దోమలు పెరగకుండా జాగ్రత్తపడాలి.

• ప్రతి రెండు, మూడు రోజులకు ఒకసారి ఇంట్లోని నీటి కంటైనర్లను, పూల కుండీల ట్రేలను శుభ్రం చేయాలి.
• ఎయిర్ కూలర్లు, ఫ్రిజ్ ట్రేలలో నీరు నిల్వ ఉండకుండా ఎప్పటికప్పుడు శుభ్రపరచాలి. నీ
• టి నిల్వ ట్యాంకులకు ఎప్పుడూ మూతలు ఉండేలా చూసుకోవాలి. 
• కిటికీలకు దోమతెరలు (మెష్) అమర్చుకోవడం మంచిది.
• పగటిపూట కూడా అవసరమైతే మస్కిటో రిపెల్లెంట్స్ వాడాలి.

జ్వరం, తీవ్రమైన తలనొప్పి, ఒళ్లు నొప్పులు వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలి. గతంలోలా బయట మాత్రమే కాకుండా, ఇప్పుడు ఇంటి లోపల కూడా డెంగీ నివారణపై దృష్టి సారించడం అత్యవసరమని డాక్టర్ దినేశ్‌ కుమార్ స్పష్టం చేశారు.