దేశవ్యాప్తంగా ఓటరు జాబితాల ప్రక్షాళన... అసలేమిటీ 'ఎస్ఐఆర్' (SIR)?
- ఓటర్ల జాబితా ప్రక్షాళనకు ఈసీ చేపట్టిన స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (SIR)
- నకిలీ, వలస వెళ్లిన ఓటర్లను తొలగించి, అర్హులను చేర్చడమే లక్ష్యం
- ఇప్పటికే ముగిసిన రెండు దశలు
- ఏపీ, తెలంగాణ సహా 16 రాష్ట్రాల్లో మూడో దశ సర్వే
- ఏపీలో ఇంటింటి సర్వే గడువు జూలై 24 వరకు పొడిగింపు
- ఓటర్లు బీఎల్వోలకు సరైన వివరాలు ఇవ్వకపోతే ఓటు హక్కు కోల్పోయే ప్రమాదం
దేశంలో ఎన్నికలను మరింత పారదర్శకంగా, కచ్చితత్వంతో కూడిన ప్రక్రియగా మార్చే దిశగా భారత ఎన్నికల సంఘం (ECI) ఒక బృహత్తర కార్యక్రమానికి శ్రీకారం చుట్టింది. అదే ‘స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్’ (SIR). నకిలీ ఓట్లు, చనిపోయిన వారి పేర్లు, శాశ్వతంగా వలస వెళ్లిన వారి వివరాలను ఓటర్ల జాబితా నుంచి తొలగించి, అర్హులైన ప్రతి పౌరుడికి ఓటు హక్కు కల్పించడమే లక్ష్యంగా 'ప్రత్యేక ఓటరు జాబితాల సమగ్ర సవరణ' పేరిట ఈ దేశవ్యాప్త ప్రక్షాళన జరుగుతోంది. ఇప్పటికే రెండు దశల్లో విజయవంతమైన ఈ ప్రక్రియ, ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ సహా పలు రాష్ట్రాల్లో మూడో దశకు చేరుకుంది. ఈ నేపథ్యంలో SIR అంటే ఏమిటి, అది ఎలా జరుగుతుంది, ఓటర్లు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలేమిటో సమగ్రంగా పరిశీలిద్దాం.
SIR అంటే ఏమిటి? ఎందుకు చేపట్టారు?
స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (SIR) అనేది ఇంటింటి సర్వే ద్వారా ఓటర్ల జాబితాను సమూలంగా సవరించే ప్రక్రియ. బూత్ లెవల్ అధికారులు (BLOs) ప్రతి ఇంటికీ వెళ్లి, పాక్షికంగా నింపి ఉన్న ఎన్యుమరేషన్ ఫారాలను అందించి, ఓటర్ల వివరాలను క్షేత్రస్థాయిలో ధ్రువీకరిస్తారు. దీని ప్రధాన ఉద్దేశం ఓటర్ల జాబితాను పూర్తిస్థాయిలో శుద్ధి చేయడం. మరణించిన వారు, ఒకే వ్యక్తికి పలుచోట్ల ఓట్లు ఉండటం (నకిలీ ఓట్లు), శాశ్వతంగా ఇతర ప్రాంతాలకు వలస వెళ్లిన వారు, పౌరసత్వం లేని వారి పేర్లను జాబితా నుంచి తొలగించడం ఈ ప్రక్రియలో కీలకం. అదే సమయంలో, అర్హత ఉండి కూడా జాబితాలో పేరు లేని వారిని చేర్చడం ద్వారా స్వేచ్ఛాయుతమైన, నిష్పక్షపాతమైన ఎన్నికల నిర్వహణకు వీలు కల్పించడం ఎన్నికల సంఘం లక్ష్యం.
2025 అక్టోబర్ 27న ఢిల్లీ విజ్ఞాన్ భవన్లో ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్ ఈ కార్యక్రమాన్ని అధికారికంగా ప్రకటించారు. అయితే, ఈ ప్రక్రియపై కొన్ని రాజకీయ పక్షాలు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేయడంతో విషయం సుప్రీంకోర్టుకు చేరింది. 2026 మే నెలలో సర్వోన్నత న్యాయస్థానం దీనిపై స్పష్టతనిచ్చింది. ఈ ఎస్ఐఆర్ ప్రక్రియ ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టానికి అనుగుణంగానే ఉందని, నిష్పక్షపాత ఎన్నికలు నిర్వహించడం ఎన్నికల సంఘం రాజ్యాంగపరమైన బాధ్యత అని పేర్కొంటూ దాని చట్టబద్ధతను సమర్థించింది.
దశలవారీగా అమలు.. ఇప్పటివరకు జరిగిందిదే
దేశవ్యాప్తంగా ఈ కార్యక్రమాన్ని ఎన్నికల సంఘం దశలవారీగా అమలు చేస్తోంది.
మొదటి దశ (బీహార్): ప్రయోగాత్మకంగా తొలి దశను బీహార్లో 2025 జూన్-సెప్టెంబర్ మధ్య చేపట్టారు. ఈ పరిశీలన అనంతరం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సుమారు 47 లక్షల మంది పేర్లను ఓటర్ల జాబితా నుంచి తొలగించారు. ఇది అక్కడి మొత్తం ఓటర్లలో దాదాపు 5-6 శాతానికి సమానం.
రెండో దశ (9 రాష్ట్రాలు, 3 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు): బీహార్ ప్రయోగం విజయవంతం కావడంతో, రెండో దశను ఛత్తీస్గఢ్, గుజరాత్, కేరళ, మధ్యప్రదేశ్, తమిళనాడు, ఉత్తరప్రదేశ్, పశ్చిమ బెంగాల్ సహా మొత్తం 9 రాష్ట్రాలు, 3 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో విస్తరించారు. ఈ దశలో సుమారు 51 కోట్ల ఓటర్ల వివరాలను పరిశీలించారు. ఒక్క ఉత్తరప్రదేశ్లోనే 2.04 కోట్ల పేర్లు, పశ్చిమ బెంగాల్లో 91 లక్షల పేర్లు జాబితా నుంచి తొలగింపునకు గురయ్యాయి. ఈ ప్రక్రియ కోసం 5.3 లక్షల మంది బీఎల్వోలు, 7.64 లక్షల మంది బూత్ లెవెల్ ఏజెంట్లు (BLAలు) పనిచేశారు.
మూడో దశ (ఏపీ, తెలంగాణ సహా): 2026 మే 14న ఎన్నికల సంఘం మూడో దశను ప్రకటించింది. ఇందులో ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణతో పాటు మొత్తం 16 రాష్ట్రాలు, 3 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. హిమాచల్ ప్రదేశ్, జమ్మూ-కశ్మీర్, లడఖ్లలో వాతావరణ పరిస్థితులు, ఇతర కార్యక్రమాల దృష్ట్యా SIR షెడ్యూల్ను తర్వాత ప్రకటిస్తారు. ఈ దశలో 3.94 లక్షల మంది బీఎల్వోలు సుమారు 36.73 కోట్ల మంది ఓటర్ల వివరాలను ధ్రువీకరించనున్నారు.
SIR ప్రక్రియ ఎలా జరుగుతుంది? ఓటర్లు ఏం చేయాలి?
ఓటర్లు ఈ ప్రక్రియలో చురుగ్గా పాల్గొనడం చాలా ముఖ్యం. నిర్లక్ష్యం వహిస్తే ఓటు హక్కు కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది. ప్రక్రియ కింది విధంగా ఉంటుంది.
1.ఎన్యుమరేషన్ ఫారం పంపిణీ: బీఎల్వోలు మీ ఇంటికి వచ్చి, మీ వివరాలతో పాక్షికంగా నింపి ఉన్న ఎన్యుమరేషన్ ఫారం (EF) అందజేస్తారు.
2.వివరాలు నింపడం: ఆ ఫారంలో గతంలో ఏ ఓటర్ల జాబితాలో (ఉదా: ఏపీ/తెలంగాణలో 2002 నాటి జాబితా) మీ పేరు నమోదైందో ఆ వివరాలు అందించాలి.
3.సాక్ష్యాధారాల సమర్పణ: పౌరసత్వాన్ని నిరూపించేందుకు ప్రభుత్వం జారీ చేసిన గుర్తింపు కార్డులు, జనన ధ్రువీకరణ పత్రం, 1987 జులై 1 లోపు జారీ చేసిన ప్రభుత్వ/బ్యాంకు/పోస్టాఫీసు గుర్తింపు పత్రాలు వంటివి సాక్ష్యాలుగా చూపించవచ్చు.
4.రసీదు పొందడం: నింపిన ఫారం రెండు ప్రతులుగా ఉంటుంది. బీఎల్వో ఒక ప్రతిపై సంతకం చేసి రసీదుగా మీకు ఇస్తారు. భవిష్యత్ అవసరాల కోసం ఈ రసీదును తప్పనిసరిగా భద్రపరుచుకోవాలి.
5.గడువులోగా సమర్పణ: నిర్దేశిత గడువులోగా ఫారం తిరిగి ఇవ్వకపోతే, మీ పేరు ముసాయిదా జాబితాలో రాదు. తర్వాత ఫారం-6 ద్వారా కొత్తగా దరఖాస్తు చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
6.ఆన్లైన్ సదుపాయం: ఇంటికి దూరంగా లేదా ఇతర రాష్ట్రాల్లో ఉండే వారు ఎన్నికల సంఘం అధికారిక పోర్టల్ (voters.eci.gov.in) ద్వారా కూడా ఆన్లైన్లో ఫారం నింపవచ్చు.
ఏపీలో గడువు పొడిగింపు.. తాజా షెడ్యూల్
వాస్తవానికి ఆంధ్రప్రదేశ్లో SIR ఇంటింటి సర్వే గడువు జూలై 14తో ముగియాల్సి ఉంది. అయితే, రాష్ట్ర ఎన్నికల ప్రధాన అధికారి (CEO) వివేక్ యాదవ్ వివిధ పార్టీల అభ్యర్థనల మేరకు కేంద్ర ఎన్నికల సంఘానికి సిఫారసు చేయగా, కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం ఈ గడువును మరో 10 రోజులు పొడిగించింది. దీనితో సర్వే చివరి తేదీ జూలై 24కి మారింది. తాజా షెడ్యూల్ ప్రకారం, ఏపీలో ప్రక్రియ ఇలా కొనసాగుతుంది:
ముసాయిదా ఓటర్ల జాబితా విడుదల: జూలై 31
అభ్యంతరాలు, క్లెయిమ్ల స్వీకరణ: ఆగస్టు 30 వరకు
తుది ఓటర్ల జాబితా ప్రచురణ: అక్టోబర్ 3
కాగా, దేశవ్యాప్తంగా ఈ ప్రక్రియపై కాంగ్రెస్, తృణమూల్ కాంగ్రెస్, సమాజ్వాదీ పార్టీ వంటి విపక్షాలు రాజకీయ ఆరోపణలు చేసినప్పటికీ, సుప్రీంకోర్టు తీర్పుతో ఇది ముందుకు సాగుతోంది. కాబట్టి, ఓటర్లు అప్రమత్తంగా ఉండి, తమ ప్రాంత బీఎల్వోలను సంప్రదించి, సరైన వివరాలు అందించి ఓటు హక్కును పదిలపరుచుకోవడం అత్యవసరం.
అప్పీల్ చేసుకోవడం ఇలా...!
2004 నాటి జాబితాతో వివరాలు సరిపోలని వారికి ఎలక్టోరల్ రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫీసర్ (ERO) నోటీసులు జారీ చేసి, వారి అర్హతను నిర్ధారించుకోవడానికి విచారణ జరుపుతారు. ఈ విచారణలో ఓటర్లు తమ పౌరసత్వాన్ని, నివాసాన్ని ధ్రువీకరించేందుకు పాస్పోర్ట్, బర్త్ సర్టిఫికెట్, ప్రభుత్వ గుర్తింపు కార్డులు వంటి పత్రాలను సమర్పించవచ్చు.
ఈఆర్ఓ నిర్ణయంతో ఏకీభవించని వారు మొదటి అప్పీల్ను జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ (DM) వద్ద, రెండో అప్పీల్ను రాష్ట్ర ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి (CEO) వద్ద చేసుకోవచ్చు. ఈ ప్రక్రియలన్నీ ముగిసిన తర్వాత తుది ఓటర్ల జాబితాను ప్రకటిస్తారు.
ఈ మొత్తం ప్రక్రియలో రాజకీయ పార్టీల భాగస్వామ్యాన్ని కూడా ఈసీ ప్రోత్సహిస్తోంది. వారి బూత్ లెవల్ ఏజెంట్లు (BLA) కూడా ఫారాలను సేకరించి బీఎల్ఓలకు అందించవచ్చు. దీంతోపాటు, పోలింగ్ కేంద్రాల హేతుబద్ధీకరణ చేపట్టి, ప్రతి కేంద్రంలో గరిష్ఠంగా 1200 మంది ఓటర్లు ఉండేలా చర్యలు తీసుకుంటారు. అర్హత ఉన్న ప్రతి పౌరుడికి ఓటు హక్కు కల్పించడం, అనర్హులను జాబితా నుంచి తొలగించడం ద్వారా ఎన్నికల ప్రక్రియ పవిత్రతను కాపాడటమే ఈ భారీ కసరత్తు ముఖ్య ఉద్దేశం.
SIR అంటే ఏమిటి? ఎందుకు చేపట్టారు?
స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (SIR) అనేది ఇంటింటి సర్వే ద్వారా ఓటర్ల జాబితాను సమూలంగా సవరించే ప్రక్రియ. బూత్ లెవల్ అధికారులు (BLOs) ప్రతి ఇంటికీ వెళ్లి, పాక్షికంగా నింపి ఉన్న ఎన్యుమరేషన్ ఫారాలను అందించి, ఓటర్ల వివరాలను క్షేత్రస్థాయిలో ధ్రువీకరిస్తారు. దీని ప్రధాన ఉద్దేశం ఓటర్ల జాబితాను పూర్తిస్థాయిలో శుద్ధి చేయడం. మరణించిన వారు, ఒకే వ్యక్తికి పలుచోట్ల ఓట్లు ఉండటం (నకిలీ ఓట్లు), శాశ్వతంగా ఇతర ప్రాంతాలకు వలస వెళ్లిన వారు, పౌరసత్వం లేని వారి పేర్లను జాబితా నుంచి తొలగించడం ఈ ప్రక్రియలో కీలకం. అదే సమయంలో, అర్హత ఉండి కూడా జాబితాలో పేరు లేని వారిని చేర్చడం ద్వారా స్వేచ్ఛాయుతమైన, నిష్పక్షపాతమైన ఎన్నికల నిర్వహణకు వీలు కల్పించడం ఎన్నికల సంఘం లక్ష్యం.
2025 అక్టోబర్ 27న ఢిల్లీ విజ్ఞాన్ భవన్లో ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్ ఈ కార్యక్రమాన్ని అధికారికంగా ప్రకటించారు. అయితే, ఈ ప్రక్రియపై కొన్ని రాజకీయ పక్షాలు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేయడంతో విషయం సుప్రీంకోర్టుకు చేరింది. 2026 మే నెలలో సర్వోన్నత న్యాయస్థానం దీనిపై స్పష్టతనిచ్చింది. ఈ ఎస్ఐఆర్ ప్రక్రియ ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టానికి అనుగుణంగానే ఉందని, నిష్పక్షపాత ఎన్నికలు నిర్వహించడం ఎన్నికల సంఘం రాజ్యాంగపరమైన బాధ్యత అని పేర్కొంటూ దాని చట్టబద్ధతను సమర్థించింది.
దశలవారీగా అమలు.. ఇప్పటివరకు జరిగిందిదే
దేశవ్యాప్తంగా ఈ కార్యక్రమాన్ని ఎన్నికల సంఘం దశలవారీగా అమలు చేస్తోంది.
మొదటి దశ (బీహార్): ప్రయోగాత్మకంగా తొలి దశను బీహార్లో 2025 జూన్-సెప్టెంబర్ మధ్య చేపట్టారు. ఈ పరిశీలన అనంతరం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సుమారు 47 లక్షల మంది పేర్లను ఓటర్ల జాబితా నుంచి తొలగించారు. ఇది అక్కడి మొత్తం ఓటర్లలో దాదాపు 5-6 శాతానికి సమానం.
రెండో దశ (9 రాష్ట్రాలు, 3 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు): బీహార్ ప్రయోగం విజయవంతం కావడంతో, రెండో దశను ఛత్తీస్గఢ్, గుజరాత్, కేరళ, మధ్యప్రదేశ్, తమిళనాడు, ఉత్తరప్రదేశ్, పశ్చిమ బెంగాల్ సహా మొత్తం 9 రాష్ట్రాలు, 3 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో విస్తరించారు. ఈ దశలో సుమారు 51 కోట్ల ఓటర్ల వివరాలను పరిశీలించారు. ఒక్క ఉత్తరప్రదేశ్లోనే 2.04 కోట్ల పేర్లు, పశ్చిమ బెంగాల్లో 91 లక్షల పేర్లు జాబితా నుంచి తొలగింపునకు గురయ్యాయి. ఈ ప్రక్రియ కోసం 5.3 లక్షల మంది బీఎల్వోలు, 7.64 లక్షల మంది బూత్ లెవెల్ ఏజెంట్లు (BLAలు) పనిచేశారు.
మూడో దశ (ఏపీ, తెలంగాణ సహా): 2026 మే 14న ఎన్నికల సంఘం మూడో దశను ప్రకటించింది. ఇందులో ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణతో పాటు మొత్తం 16 రాష్ట్రాలు, 3 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. హిమాచల్ ప్రదేశ్, జమ్మూ-కశ్మీర్, లడఖ్లలో వాతావరణ పరిస్థితులు, ఇతర కార్యక్రమాల దృష్ట్యా SIR షెడ్యూల్ను తర్వాత ప్రకటిస్తారు. ఈ దశలో 3.94 లక్షల మంది బీఎల్వోలు సుమారు 36.73 కోట్ల మంది ఓటర్ల వివరాలను ధ్రువీకరించనున్నారు.
SIR ప్రక్రియ ఎలా జరుగుతుంది? ఓటర్లు ఏం చేయాలి?
ఓటర్లు ఈ ప్రక్రియలో చురుగ్గా పాల్గొనడం చాలా ముఖ్యం. నిర్లక్ష్యం వహిస్తే ఓటు హక్కు కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది. ప్రక్రియ కింది విధంగా ఉంటుంది.
1.ఎన్యుమరేషన్ ఫారం పంపిణీ: బీఎల్వోలు మీ ఇంటికి వచ్చి, మీ వివరాలతో పాక్షికంగా నింపి ఉన్న ఎన్యుమరేషన్ ఫారం (EF) అందజేస్తారు.
2.వివరాలు నింపడం: ఆ ఫారంలో గతంలో ఏ ఓటర్ల జాబితాలో (ఉదా: ఏపీ/తెలంగాణలో 2002 నాటి జాబితా) మీ పేరు నమోదైందో ఆ వివరాలు అందించాలి.
3.సాక్ష్యాధారాల సమర్పణ: పౌరసత్వాన్ని నిరూపించేందుకు ప్రభుత్వం జారీ చేసిన గుర్తింపు కార్డులు, జనన ధ్రువీకరణ పత్రం, 1987 జులై 1 లోపు జారీ చేసిన ప్రభుత్వ/బ్యాంకు/పోస్టాఫీసు గుర్తింపు పత్రాలు వంటివి సాక్ష్యాలుగా చూపించవచ్చు.
4.రసీదు పొందడం: నింపిన ఫారం రెండు ప్రతులుగా ఉంటుంది. బీఎల్వో ఒక ప్రతిపై సంతకం చేసి రసీదుగా మీకు ఇస్తారు. భవిష్యత్ అవసరాల కోసం ఈ రసీదును తప్పనిసరిగా భద్రపరుచుకోవాలి.
5.గడువులోగా సమర్పణ: నిర్దేశిత గడువులోగా ఫారం తిరిగి ఇవ్వకపోతే, మీ పేరు ముసాయిదా జాబితాలో రాదు. తర్వాత ఫారం-6 ద్వారా కొత్తగా దరఖాస్తు చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
6.ఆన్లైన్ సదుపాయం: ఇంటికి దూరంగా లేదా ఇతర రాష్ట్రాల్లో ఉండే వారు ఎన్నికల సంఘం అధికారిక పోర్టల్ (voters.eci.gov.in) ద్వారా కూడా ఆన్లైన్లో ఫారం నింపవచ్చు.
ఏపీలో గడువు పొడిగింపు.. తాజా షెడ్యూల్
వాస్తవానికి ఆంధ్రప్రదేశ్లో SIR ఇంటింటి సర్వే గడువు జూలై 14తో ముగియాల్సి ఉంది. అయితే, రాష్ట్ర ఎన్నికల ప్రధాన అధికారి (CEO) వివేక్ యాదవ్ వివిధ పార్టీల అభ్యర్థనల మేరకు కేంద్ర ఎన్నికల సంఘానికి సిఫారసు చేయగా, కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం ఈ గడువును మరో 10 రోజులు పొడిగించింది. దీనితో సర్వే చివరి తేదీ జూలై 24కి మారింది. తాజా షెడ్యూల్ ప్రకారం, ఏపీలో ప్రక్రియ ఇలా కొనసాగుతుంది:
ముసాయిదా ఓటర్ల జాబితా విడుదల: జూలై 31
అభ్యంతరాలు, క్లెయిమ్ల స్వీకరణ: ఆగస్టు 30 వరకు
తుది ఓటర్ల జాబితా ప్రచురణ: అక్టోబర్ 3
కాగా, దేశవ్యాప్తంగా ఈ ప్రక్రియపై కాంగ్రెస్, తృణమూల్ కాంగ్రెస్, సమాజ్వాదీ పార్టీ వంటి విపక్షాలు రాజకీయ ఆరోపణలు చేసినప్పటికీ, సుప్రీంకోర్టు తీర్పుతో ఇది ముందుకు సాగుతోంది. కాబట్టి, ఓటర్లు అప్రమత్తంగా ఉండి, తమ ప్రాంత బీఎల్వోలను సంప్రదించి, సరైన వివరాలు అందించి ఓటు హక్కును పదిలపరుచుకోవడం అత్యవసరం.
అప్పీల్ చేసుకోవడం ఇలా...!
2004 నాటి జాబితాతో వివరాలు సరిపోలని వారికి ఎలక్టోరల్ రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫీసర్ (ERO) నోటీసులు జారీ చేసి, వారి అర్హతను నిర్ధారించుకోవడానికి విచారణ జరుపుతారు. ఈ విచారణలో ఓటర్లు తమ పౌరసత్వాన్ని, నివాసాన్ని ధ్రువీకరించేందుకు పాస్పోర్ట్, బర్త్ సర్టిఫికెట్, ప్రభుత్వ గుర్తింపు కార్డులు వంటి పత్రాలను సమర్పించవచ్చు.
ఈఆర్ఓ నిర్ణయంతో ఏకీభవించని వారు మొదటి అప్పీల్ను జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ (DM) వద్ద, రెండో అప్పీల్ను రాష్ట్ర ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి (CEO) వద్ద చేసుకోవచ్చు. ఈ ప్రక్రియలన్నీ ముగిసిన తర్వాత తుది ఓటర్ల జాబితాను ప్రకటిస్తారు.
ఈ మొత్తం ప్రక్రియలో రాజకీయ పార్టీల భాగస్వామ్యాన్ని కూడా ఈసీ ప్రోత్సహిస్తోంది. వారి బూత్ లెవల్ ఏజెంట్లు (BLA) కూడా ఫారాలను సేకరించి బీఎల్ఓలకు అందించవచ్చు. దీంతోపాటు, పోలింగ్ కేంద్రాల హేతుబద్ధీకరణ చేపట్టి, ప్రతి కేంద్రంలో గరిష్ఠంగా 1200 మంది ఓటర్లు ఉండేలా చర్యలు తీసుకుంటారు. అర్హత ఉన్న ప్రతి పౌరుడికి ఓటు హక్కు కల్పించడం, అనర్హులను జాబితా నుంచి తొలగించడం ద్వారా ఎన్నికల ప్రక్రియ పవిత్రతను కాపాడటమే ఈ భారీ కసరత్తు ముఖ్య ఉద్దేశం.
