భారత్‌లో పెరుగుతున్న వృద్ధులు.. మారుతున్న ఉద్యోగ సమీకరణాలు

భారతదేశంలో జనాభా స్వరూపం వేగంగా మారుతోంది. దేశంలో వృద్ధుల సంఖ్య గణనీయంగా పెరుగుతుండటంతో, పదవీ విరమణ వయసు తర్వాత కూడా ఉపాధి అవకాశాలపై కొత్తగా చర్చ మొదలైంది. ఐక్యరాజ్యసమితి జనాభా నిధి (యూఎన్ఎఫ్‌పీఏ) విడుదల చేసిన 'ఇండియా ఏజింగ్ రిపోర్ట్' ప్రకారం 2022లో దేశ జనాభాలో 10.5 శాతంగా ఉన్న 60 ఏళ్లు పైబడిన వారి సంఖ్య, 2050 నాటికి 20 శాతానికి పైగా పెరుగుతుందని అంచనా. ఈ పరిణామం సంప్రదాయ పదవీ విరమణ భావనను పునఃసమీక్షించుకోవాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కి చెబుతోంది.

రిటైర్మెంట్ తర్వాత కూడా పనిచేయడానికి సీనియర్ సిటిజన్లు ఆసక్తి చూపుతున్నారని ప్రభుత్వ గణాంకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వానికి చెందిన 'నేషనల్ కెరీర్ సర్వీస్' పోర్టల్‌లో వృద్ధులకు అనువైనవిగా భావిస్తున్న సుమారు 1.68 లక్షల ఉద్యోగ ఖాళీలు నమోదయ్యాయి. అదే సమయంలో దాదాపు 1.89 లక్షల మంది సీనియర్ సిటిజన్లు ఉద్యోగాల కోసం ఈ పోర్టల్‌లో నమోదు చేసుకోవడం గమనార్హం. ఇది పని చేయడానికి వారిలో ఉన్న ఆసక్తిని, మార్కెట్లో ఉన్న అవకాశాలను సూచిస్తోంది.

ప్రభుత్వ వేదికలే కాకుండా 'విజ్డమ్‌సర్కిల్' వంటి ప్రైవేట్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లు కూడా అనుభవజ్ఞులైన ప్రొఫెషనల్స్‌ను, రిటైర్ అయిన వారిని కంపెనీలతో అనుసంధానిస్తున్నాయి. కన్సల్టింగ్, మెంటరింగ్, ప్రాజెక్ట్ ఆధారిత పనుల కోసం వీరి నైపుణ్యాలను సంస్థలు ఉపయోగించుకుంటున్నాయి. వయసును కాకుండా వారి అనుభవాన్ని, నైపుణ్యాన్ని గౌరవించే ఫ్లెక్సిబుల్ ఉద్యోగాలకు డిమాండ్ పెరుగుతోందనడానికి ఇది నిదర్శనం. ఇటీవల ముంబైకి చెందిన ఒక స్టార్టప్‌లో 64 ఏళ్ల వ్యక్తి ఇంటర్న్‌గా చేరడం వంటి సంఘటనలు ఈ మార్పును స్పష్టంగా చూపిస్తున్నాయి.

అయితే, ఈ మార్పు అంత సులభం కాదు. వయసు పెరిగిన వారు టెక్నాలజీకి అంత తొందరగా అలవాటుపడలేరని, వారికి ఎక్కువ జీతాలు ఇవ్వాల్సి వస్తుందనే కొన్ని అపోహలు నియామకాలకు అడ్డంకిగా మారుతున్నాయి. కానీ, వాస్తవానికి సీనియర్ ఉద్యోగులు తమతో పాటు అపారమైన సంస్థాగత పరిజ్ఞానం, బలమైన వృత్తిపరమైన నెట్‌వర్క్‌లు, సరైన నిర్ణయాలు తీసుకునే సామర్థ్యాన్ని తీసుకొస్తారని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.

పనిచేసే కాలాన్ని పొడిగించడం, శ్రామిక శక్తిలో వృద్ధుల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడం, ఫ్లెక్సిబుల్ రోల్స్ కల్పించడం వంటివి దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై సానుకూల ప్రభావం చూపుతాయని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. దీనివల్ల పెన్షన్లు, ఆరోగ్య సంరక్షణపై భారం తగ్గడమే కాకుండా, దేశ వృద్ధికి కూడా దోహదపడుతుంది. ఈ నేపథ్యంలో అనేక కంపెనీలు నిరంతర అభ్యాసం, దశలవారీ పదవీ విరమణ, తరం-తరం మధ్య సహకారంతో పనిచేసే బృందాలు వంటి నూతన విధానాలను అన్వేషిస్తున్నాయి. అంతిమంగా వయసును ఒక అడ్డంకిగా చూడకుండా, వారి సామర్థ్యం, అనుభవం ఆధారంగా అవకాశాలు కల్పించే పారదర్శకమైన వ్యవస్థను నిర్మించడమే అసలైన సవాలు.