బీమా పాలసీదారులకు, వారి కుటుంబ సభ్యులకు చెందిన దాదాపు రూ.9,000 కోట్ల రూపాయలు లైఫ్, జనరల్ ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీల వద్ద క్లెయిమ్ చేయకుండా పేరుకుపోయాయి. చాలా సందర్భాల్లో నామినీలకు పాలసీ ఉన్న విషయమే తెలియకపోవడం, పత్రాలు పోగొట్టుకోవడం లేదా పాలసీదారులు తమ వివరాలను అప్‌డేట్ చేయకపోవడం వంటి కారణాలతో ఈ భారీ మొత్తం ఎవరికీ చెందకుండా మిగిలిపోయింది.

ఈ ఏడాది మార్చిలో ప్రభుత్వం పార్లమెంటులో వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, 2026 ఫిబ్రవరి 28 నాటికి రూ.8,973.89 కోట్ల క్లెయిమ్ చేయని నిధులు బీమా సంస్థల వద్ద ఉన్నాయి. నిబంధనల ప్రకారం, పాలసీ డబ్బు చెల్లించాల్సిన గడువు ముగిసిన 12 నెలల వరకు ఎవరూ క్లెయిమ్ చేయకపోతే దానిని 'అన్‌క్లెయిమ్డ్' మొత్తంగా పరిగణిస్తారు. పదేళ్ల తర్వాత ఈ డబ్బును ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన సీనియర్ సిటిజన్స్ వెల్ఫేర్ ఫండ్‌కు బదిలీ చేసినప్పటికీ, పాలసీదారులు లేదా వారి వారసులు 25 ఏళ్ల వరకు క్లెయిమ్ చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.

డబ్బు ఎందుకు క్లెయిమ్ కావడం లేదు?
కుటుంబ సభ్యులకు పాలసీ ఉందనే విషయం తెలియకపోవడమే దీనికి అతిపెద్ద కారణంగా నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఇటీవల ఢిల్లీకి చెందిన ఓ మహిళ, తన తండ్రి మరణించిన కొన్ని నెలల తర్వాత ఆయన ఇన్సూరెన్స్ పాలసీ గురించి ఒక ఈమెయిల్ ద్వారా తెలుసుకున్నారు. ఆ తర్వాత అసలు పత్రాలను గుర్తించి, దాదాపు రూ.4 లక్షల మెచ్యూరిటీ మొత్తాన్ని పొందగలిగారు. ఇలాంటి ఘటనలు సర్వసాధారణమని నిపుణులు అంటున్నారు.

కవర్‌ష్యూర్ వ్యవస్థాపకుడు సౌరభ్ విజయ్‌వర్గియా ప్రకారం, ఎండోమెంట్, మనీ-బ్యాక్ వంటి సంప్రదాయ పాలసీలు 15 నుంచి 30 ఏళ్ల పాటు కొనసాగుతాయి. ఈ సుదీర్ఘ కాలంలో పాలసీదారులు చిరునామా, ఫోన్ నంబర్, నామినీ వివరాలను మార్చడం మర్చిపోతారు. ఇదే అన్‌క్లెయిమ్డ్ మొత్తాలు పెరగడానికి కారణమవుతోంది.

క్లెయిమ్ చేయని నిధుల్లో ఎక్కువ భాగం లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్‌కు సంబంధించినదే. ఇందులో మెచ్యూరిటీ డబ్బు, డెత్ క్లెయిమ్స్, సరెండర్ విలువలు, సర్వైవల్ బెనిఫిట్స్ వంటివి ఉన్నాయి. ఇక హెల్త్, జనరల్ ఇన్సూరెన్స్ విషయానికి వస్తే, అసంపూర్తిగా ఉన్న రీయింబర్స్‌మెంట్లు, ప్రీమియం రిఫండ్‌లు, పూర్తికాని క్లెయిమ్ ప్రాసెస్‌ల వల్ల డబ్బు మిగిలిపోతోంది.

మీ పేరు మీద డబ్బు ఉందో లేదో ఎలా చూడాలి?
ముందుగా మీకు లేదా మీ కుటుంబ సభ్యులకు సంబంధించిన పాత పాలసీ పత్రాలు, ఈమెయిళ్లు, ప్రీమియం రసీదులు, బ్యాంకు స్టేట్‌మెంట్లను పరిశీలించాలి. ఆ తర్వాత సంబంధిత ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీ వెబ్‌సైట్‌లోకి వెళ్లి, 'Unclaimed Amount' సెక్షన్‌లో పాలసీ నంబర్, పాలసీదారుని పేరు, పాన్ నంబర్, పుట్టిన తేదీ వంటి వివరాలు ఎంటర్ చేసి శోధించవచ్చు. దీనికి బదులుగా ఐఆర్‌డీఏఐ వారి 'బీమా భరోసా' పోర్టల్‌ను సందర్శిస్తే, అన్ని బీమా సంస్థల అన్‌క్లెయిమ్డ్ అమౌంట్ సెర్చ్ పేజీల లింకులు అక్కడే లభిస్తాయి. డబ్బు ఉన్నట్లు తేలితే, కేవైసీ పత్రాలు, బ్యాంకు ఖాతా వివరాలు సమర్పించి దాన్ని క్లెయిమ్ చేసుకోవచ్చు.

కుటుంబానికి ఇబ్బందులు రాకుండా ఉండాలంటే?
డబ్బు క్లెయిమ్ కాకుండా పోయిన తర్వాత తిరిగి పొందడం కంటే, అసలు ఆ పరిస్థితి రాకుండా చూసుకోవడం సులభమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. పాలసీదారులు తాము తీసుకున్న ప్రతి పాలసీ గురించి కుటుంబ సభ్యులకు తెలియజేయాలి. నామినీ వివరాలను ఎప్పటికప్పుడు అప్‌డేట్ చేయాలి. మొబైల్ నంబర్, చిరునామా, ఈమెయిల్ వంటివి మారినప్పుడు వెంటనే బీమా కంపెనీకి తెలియజేయాలి. అన్ని పాలసీ పత్రాలను ఒకేచోట భద్రపరచడం, పాన్, ఆధార్‌తో లింక్ చేయడం వల్ల నామినీలకు భవిష్యత్తులో పని సులభం అవుతుంది.

దాదాపు రూ.9,000 కోట్లు ఇంకా క్లెయిమ్ కోసం ఎదురుచూస్తున్న నేపథ్యంలో, పాలసీదారులు కొన్ని నిమిషాలు కేటాయించి తమ పాత పాలసీలను సమీక్షించుకోవడం, ఆ వివరాలను కుటుంబ సభ్యులకు తెలియజేయడం ఎంతో ముఖ్యం. ఇది వారి ఆత్మీయులకు చెందాల్సిన డబ్బు వృథా కాకుండా కాపాడుతుంది.