చరిత్ర పునరావృతం.. నాడు ఇందిరాగాంధీకి ఎదురైన గండమే నేడు మమతకు!
- పార్టీ పేరు, రెండు పూల గుర్తును స్తంభింపజేసిన ఎన్నికల సంఘం
- 1969లో కాంగ్రెస్ చీలిక సమయంలో ఇందిరాగాంధీకి ఇదే అనుభవం
- నాటి సంక్షోభాన్ని గుర్తుకుతెస్తున్న ప్రస్తుత రాజకీయ పరిణామాలు
- ఈసీ నిర్ణయంపై న్యాయపోరాటానికి మమత
భారత రాజకీయ చరిత్రలో ఓ కీలక ఘట్టం పునరావృతమవుతోంది. సరిగ్గా యాభై ఐదేళ్ల క్రితం నాటి కాంగ్రెస్ పార్టీలో తలెత్తిన సంక్షోభం, నాటి ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ ఎదుర్కొన్న అగ్ని పరీక్ష ఇప్పుడు పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ ముందుకొచ్చింది. ఆమె ప్రాణం పోసి, దశాబ్దాలుగా నడిపిస్తున్న తృణమూల్ కాంగ్రెస్ (టీఎంసీ) పార్టీ ఇప్పుడు అస్తిత్వ సంక్షోభంలో చిక్కుకుంది. పార్టీలో ఏర్పడిన చీలికతో కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం (ఈసీ) రంగంలోకి దిగి, పార్టీ అధికారిక పేరును, 'జోరా ఘాస్ ఫూల్' (రెండు పూల గుర్తు) చిహ్నాన్ని స్తంభింపజేస్తూ మధ్యంతర ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.
ఏమిటీ వివాదం? ఎందుకీ పరిస్థితి?
తృణమూల్ కాంగ్రెస్లో మమతా బెనర్జీ నాయకత్వాన్ని సవాల్ చేస్తూ అరూప్ రాయ్, రితబ్రత బెనర్జీ నేతృత్వంలో మరో వర్గం తెరపైకి వచ్చింది. తమదే అసలైన టీఎంసీ అని, పార్టీ గుర్తు తమకే చెందాలని ఈ వర్గం ఎన్నికల సంఘాన్ని ఆశ్రయించింది. దీంతో, అక్టోబర్ 6న నందిగ్రామ్, రేజీనగర్ ఉప ఎన్నికలు సమీపిస్తున్న వేళ, ఈసీ కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇరు వర్గాల వాదనలు విని, తుది నిర్ణయం తీసుకునేందుకు సమయం పడుతుందని, ఆలోగా ఏ వర్గమూ అసలు పార్టీ పేరు, గుర్తును వాడరాదని స్పష్టం చేసింది.
తాత్కాలిక ఏర్పాటుగా, మమతా వర్గానికి ‘మమతా ఆల్ ఇండియా తృణమూల్ కాంగ్రెస్’ పేరుతో ‘ఫుట్బాల్ ప్లేయర్’ గుర్తును, రితబ్రత వర్గానికి ‘డెమొక్రాటిక్ తృణమూల్ కాంగ్రెస్’ పేరుతో ‘ఎన్వలప్’ గుర్తును కేటాయించింది.
ఇందిర నుంచి మమత వరకు
ఈ పరిణామం 1969 నాటి కాంగ్రెస్ చీలికను అచ్చుగుద్దినట్లు గుర్తుచేస్తోంది. అప్పుడు ఇందిరాగాంధీకి, పార్టీలోని సీనియర్ నేతల 'సిండికేట్' వర్గానికి మధ్య ఆధిపత్య పోరు నడిచింది. పార్టీ గుర్తు 'కాడితో ఉన్న రెండు ఎద్దుల జత' కోసం ఇరు వర్గాలు పోటీ పడ్డాయి. ఆ సమయంలో ఎన్నికల సంఘం 'మెజారిటీ సూత్రం' ఆధారంగా నిర్ణయం తీసుకుంది. పార్టీ రాజ్యాంగం, లక్ష్యాలతో పాటు అత్యధిక సంఖ్యలో ఎన్నికైన ఎంపీలు, ఎమ్మెల్యేలు, పార్టీ ప్రతినిధులు ఎవరివైపు ఉన్నారనే దాని ఆధారంగా ఇందిరా గాంధీ వర్గాన్నే అసలైన కాంగ్రెస్గా గుర్తించింది. ఆ నిర్ణయాన్ని సుప్రీంకోర్టు కూడా సమర్థించింది.
ఇటీవల శివసేన (2023), ఎన్సీపీ (2024) పార్టీల వివాదాల్లోనూ ఈసీ ఇదే 'సంఖ్యాబల పరీక్ష'ను అనుసరించింది. ఇప్పుడు టీఎంసీ విషయంలోనూ ఇదే సూత్రం వర్తించనుంది.
మమత ముందున్న అగ్నిపరీక్ష
1998లో కాంగ్రెస్ నుంచి బయటకు వచ్చి, సొంత పార్టీని స్థాపించినప్పుడు మమతా బెనర్జీ ఈ 'రెండు పూల గుర్తు'ను స్వయంగా గీశారు. అది కేవలం ఓ రాజకీయ చిహ్నం కాదు, ఆమెకు, పార్టీకి ఓ భావోద్వేగ బంధం. ఇప్పుడు అదే గుర్తు కోసం పోరాడాల్సిన పరిస్థితి ఆమెకు ఎదురైంది. రితబ్రత వర్గం వైపు సుమారు 60 మంది ఎమ్మెల్యేలు, 20 మంది ఎంపీలు ఉన్నట్లు ఊహాగానాలు వినిపిస్తున్న నేపథ్యంలో, తనకే మెజారిటీ ఉందని నిరూపించుకోవడం మమతకు కత్తి మీద సాము లాంటిదే.
ప్రస్తుతం ఈసీ ఆదేశాలను సవాల్ చేస్తూ మమత సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు. 'ఎలక్షన్ సింబల్స్ ఆర్డర్ 1968'లోని పేరా 15 ప్రకారం ఇరు వర్గాల బలాబలాలను, ఆధారాలను పరిశీలించాకే ఈసీ తుది తీర్పు వెలువరిస్తుంది. అప్పటివరకు బెంగాల్ రాజకీయాలు ఈ కొత్త పేర్లు, చిహ్నాల చుట్టూనే తిరగనున్నాయి. చరిత్రలో ఇందిరా గాంధీ గెలిచినట్లే, మమత ఈ రాజకీయ చదరంగంలో నిలుస్తారా? లేదా? అనేది కాలమే నిర్ణయించాలి.
ఏమిటీ వివాదం? ఎందుకీ పరిస్థితి?
తృణమూల్ కాంగ్రెస్లో మమతా బెనర్జీ నాయకత్వాన్ని సవాల్ చేస్తూ అరూప్ రాయ్, రితబ్రత బెనర్జీ నేతృత్వంలో మరో వర్గం తెరపైకి వచ్చింది. తమదే అసలైన టీఎంసీ అని, పార్టీ గుర్తు తమకే చెందాలని ఈ వర్గం ఎన్నికల సంఘాన్ని ఆశ్రయించింది. దీంతో, అక్టోబర్ 6న నందిగ్రామ్, రేజీనగర్ ఉప ఎన్నికలు సమీపిస్తున్న వేళ, ఈసీ కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇరు వర్గాల వాదనలు విని, తుది నిర్ణయం తీసుకునేందుకు సమయం పడుతుందని, ఆలోగా ఏ వర్గమూ అసలు పార్టీ పేరు, గుర్తును వాడరాదని స్పష్టం చేసింది.
తాత్కాలిక ఏర్పాటుగా, మమతా వర్గానికి ‘మమతా ఆల్ ఇండియా తృణమూల్ కాంగ్రెస్’ పేరుతో ‘ఫుట్బాల్ ప్లేయర్’ గుర్తును, రితబ్రత వర్గానికి ‘డెమొక్రాటిక్ తృణమూల్ కాంగ్రెస్’ పేరుతో ‘ఎన్వలప్’ గుర్తును కేటాయించింది.
ఇందిర నుంచి మమత వరకు
ఈ పరిణామం 1969 నాటి కాంగ్రెస్ చీలికను అచ్చుగుద్దినట్లు గుర్తుచేస్తోంది. అప్పుడు ఇందిరాగాంధీకి, పార్టీలోని సీనియర్ నేతల 'సిండికేట్' వర్గానికి మధ్య ఆధిపత్య పోరు నడిచింది. పార్టీ గుర్తు 'కాడితో ఉన్న రెండు ఎద్దుల జత' కోసం ఇరు వర్గాలు పోటీ పడ్డాయి. ఆ సమయంలో ఎన్నికల సంఘం 'మెజారిటీ సూత్రం' ఆధారంగా నిర్ణయం తీసుకుంది. పార్టీ రాజ్యాంగం, లక్ష్యాలతో పాటు అత్యధిక సంఖ్యలో ఎన్నికైన ఎంపీలు, ఎమ్మెల్యేలు, పార్టీ ప్రతినిధులు ఎవరివైపు ఉన్నారనే దాని ఆధారంగా ఇందిరా గాంధీ వర్గాన్నే అసలైన కాంగ్రెస్గా గుర్తించింది. ఆ నిర్ణయాన్ని సుప్రీంకోర్టు కూడా సమర్థించింది.
ఇటీవల శివసేన (2023), ఎన్సీపీ (2024) పార్టీల వివాదాల్లోనూ ఈసీ ఇదే 'సంఖ్యాబల పరీక్ష'ను అనుసరించింది. ఇప్పుడు టీఎంసీ విషయంలోనూ ఇదే సూత్రం వర్తించనుంది.
మమత ముందున్న అగ్నిపరీక్ష
1998లో కాంగ్రెస్ నుంచి బయటకు వచ్చి, సొంత పార్టీని స్థాపించినప్పుడు మమతా బెనర్జీ ఈ 'రెండు పూల గుర్తు'ను స్వయంగా గీశారు. అది కేవలం ఓ రాజకీయ చిహ్నం కాదు, ఆమెకు, పార్టీకి ఓ భావోద్వేగ బంధం. ఇప్పుడు అదే గుర్తు కోసం పోరాడాల్సిన పరిస్థితి ఆమెకు ఎదురైంది. రితబ్రత వర్గం వైపు సుమారు 60 మంది ఎమ్మెల్యేలు, 20 మంది ఎంపీలు ఉన్నట్లు ఊహాగానాలు వినిపిస్తున్న నేపథ్యంలో, తనకే మెజారిటీ ఉందని నిరూపించుకోవడం మమతకు కత్తి మీద సాము లాంటిదే.
ప్రస్తుతం ఈసీ ఆదేశాలను సవాల్ చేస్తూ మమత సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు. 'ఎలక్షన్ సింబల్స్ ఆర్డర్ 1968'లోని పేరా 15 ప్రకారం ఇరు వర్గాల బలాబలాలను, ఆధారాలను పరిశీలించాకే ఈసీ తుది తీర్పు వెలువరిస్తుంది. అప్పటివరకు బెంగాల్ రాజకీయాలు ఈ కొత్త పేర్లు, చిహ్నాల చుట్టూనే తిరగనున్నాయి. చరిత్రలో ఇందిరా గాంధీ గెలిచినట్లే, మమత ఈ రాజకీయ చదరంగంలో నిలుస్తారా? లేదా? అనేది కాలమే నిర్ణయించాలి.
