అక్రమ మైనింగ్‌పై ఏపీ సర్కార్ ఉక్కుపాదం.. బకాయిల వసూలుకు రెవెన్యూ రికవరీ చట్టం!

రాష్ట్రంలో అక్రమ మైనింగ్, ఖనిజాల అక్రమ తవ్వకం, రవాణాను అరికట్టేందుకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం కఠిన చర్యలకు ఉపక్రమించింది. ఈ మేరకు నవంబర్ 6 న సమగ్ర మధ్యంతర మార్గదర్శకాలను జారీ చేసింది. అక్రమాలకు పాల్పడిన వారిపై చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకోవడంతో పాటు, వారు చెల్లించాల్సిన జరిమానాలను రెవెన్యూ రికవరీ చట్టం కింద వసూలు చేయాలని అధికారులను ఆదేశించింది. ఈ చర్యల ద్వారా మైనింగ్ మాఫియాకు గట్టి హెచ్చరికలు పంపింది.

గనులు, భూగర్భ వనరుల శాఖ, రెవెన్యూ, పోలీస్, అటవీ, జలవనరులు, పంచాయతీ రాజ్ శాఖల మధ్య సమన్వయంతో కూడిన పర్యవేక్షణ వ్యవస్థను ఈ కొత్త మార్గదర్శకాలు ఏర్పాటు చేస్తున్నాయి. ఫిర్యాదులపై నిర్ధిష్ట గడువులోగా విచారణ, సంయుక్త తనిఖీలు, క్రమం తప్పని సమీక్షలతో పాటు, విధి నిర్వహణలో విఫలమైన అధికారులపై జవాబుదారీతనాన్ని కూడా ఖరారు చేశాయి.

హైకోర్టు ఆదేశాలతో కదలిక

బాపట్ల జిల్లాలో ఇసుక అక్రమ తవ్వకాలపై ఒక  ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం విచారణ సందర్భంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు ఇచ్చిన ఆదేశాల మేరకు ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి జి. సాయి ప్రసాద్ జీవో ఎంఎస్ నెం. 278ను జారీ చేశారు. అక్టోబర్ 1న ఈ కేసును విచారించిన ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ లీసా గిల్, జస్టిస్ చల్లా గుణరంజన్‌లతో కూడిన ధర్మాసనం.. అక్రమ మైనింగ్‌ను నిరోధించేందుకు సమగ్ర మార్గదర్శకాలు రూపొందించాలని, శాఖల మధ్య సమన్వయం పెంచాలని, వైఫల్యాలకు బాధ్యులను గుర్తించాలని ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించింది.

గతంలో శాఖల మధ్య సమన్వయం లేకపోవడంపై హైకోర్టు అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసింది. బాపట్ల కేసులో జులై 1, 2026న సంయుక్త తనిఖీ చేసి ఒక ఎక్స్‌కవేటర్, టిప్పర్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నామని, కానీ తవ్వకాలు జరుగుతున్నట్లు గమనించలేదని అధికారులు కోర్టుకు తెలిపారు. అదే సమయంలో భూమి వర్గీకరణకు సంబంధించిన వివరాలను రెవెన్యూ అధికారులు అందించలేదని కోర్టు గుర్తించింది. ఇలా ఒకరిపై ఒకరు బాధ్యత నెట్టుకోవడం సరికాదని, కలిసి పనిచేయాలని స్పష్టం చేసింది.

గణాంకాలు ఏం చెబుతున్నాయి?

గనులు, భూగర్భ వనరుల శాఖ జులై 2024 నుంచి జూలై 2026 మధ్య ఇసుక సంబంధిత ఉల్లంఘనలపై 2,113 కేసులు నమోదు చేసి, రూ.6.24 కోట్ల జరిమానా విధించింది. ఇదే కాలంలో 117 వాహనాలను బ్లాక్‌లిస్ట్‌లో పెట్టడంతో పాటు 21 ఎఫ్ఐఆర్‌లు నమోదు చేసింది. ఇక, ఇతర చిన్న తరహా ఖనిజాల ఉల్లంఘనలకు సంబంధించి 2024-25 నుంచి సెప్టెంబర్ 30, 2026 వరకు 9,120 కేసులు నమోదు చేసి, రూ.340.90 కోట్ల జరిమానా విధించింది. మొత్తంగా 11,233 ఉల్లంఘనల కింద రూ.347.14 కోట్ల జరిమానాలు విధించినట్లు తేలింది.

కొత్త మార్గదర్శకాల ముఖ్యాంశాలు

కఠిన చర్యలు: అక్రమ మైనింగ్ జరుగుతున్నట్లు తేలితే వెంటనే కార్యకలాపాలను నిలిపివేయాలి. ఎంత ఖనిజాన్ని తవ్వారో అంచనా వేసి, ప్రభుత్వానికి వాటిల్లిన నష్టాన్ని లెక్కించి, జరిమానాలు విధించాలి. వాహనాలను స్వాధీనం చేసుకోవడం, బ్లాక్‌లిస్ట్‌లో పెట్టడం, క్రిమినల్ కేసులు నమోదు చేయడంతో పాటు మైనింగ్ లీజులు, పర్మిట్లను రద్దు చేయడం వంటి చర్యలు తీసుకోవాలి.

రెవెన్యూ రికవరీ చట్టం: విధించిన జరిమానాలను బకాయిదారులు చెల్లించకపోతే, రెవెన్యూ రికవరీ చట్టం కింద ఆ మొత్తాన్ని రాబట్టాలి. ఇది కేవలం ప్రాసిక్యూషన్‌పై ఆధారపడకుండా, బకాయిల వసూలుకు చట్టబద్ధమైన మార్గాన్ని సుగమం చేస్తుంది.

శాఖల బాధ్యతలు: ఫిర్యాదుల కోసం ఎదురుచూడకుండా సంబంధిత శాఖల అధికారులే స్వయంగా తనిఖీలు చేపట్టాలి. నదీ గర్భాలను జలవనరుల శాఖ, ప్రభుత్వ భూములను రెవెన్యూ, అటవీ ప్రాంతాలను అటవీ శాఖ, పంచాయతీ పరిధిలోని భూములను పంచాయతీ రాజ్ అధికారులు పర్యవేక్షించాలి.

పర్యవేక్షణ, జవాబుదారీతనం: ఫిర్యాదుల నమోదు, సంయుక్త తనిఖీలు, తీసుకున్న చర్యలన్నింటినీ ట్రాక్ చేసేందుకు 30 రోజుల్లోగా ఒక ప్రత్యేక ఐటీ పోర్టల్‌ను ఏర్పాటు చేయాలని గనుల శాఖ డైరెక్టర్‌ను ప్రభుత్వం ఆదేశించింది.

కలెక్టర్ల నేతృత్వంలో టాస్క్‌ఫోర్స్‌లు

జిల్లా కలెక్టర్ల అధ్యక్షతన జిల్లా స్థాయి టాస్క్‌ఫోర్స్‌లను బలోపేతం చేయాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది. ఈ కమిటీలో ఎస్పీ, జాయింట్ కలెక్టర్‌తో పాటు గనులు, రెవెన్యూ, అటవీ, జలవనరులు, రవాణా, భూగర్భ జలాలు, కాలుష్య నియంత్రణ మండలి అధికారులు సభ్యులుగా ఉంటారు. ప్రతి పదిహేను రోజులకు ఒకసారి ఈ టాస్క్‌ఫోర్స్ సమావేశమై కేసుల పురోగతిని సమీక్షించాలి. ఈ నివేదికలను గనుల శాఖ డైరెక్టర్‌కు పంపాల్సి ఉంటుంది.

గతంలో కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (కాగ్) నివేదికలు కూడా మైనింగ్ శాఖలో పర్యవేక్షణ లోపాలను, జరిమానాల వసూళ్లలో జాప్యాన్ని ఎత్తిచూపాయి. ఈ నేపథ్యంలో హైకోర్టు ఆదేశాలతో ప్రభుత్వం తీసుకువచ్చిన ఈ సమగ్ర మార్గదర్శకాలు క్షేత్రస్థాయిలో ఎంతవరకు సమర్థంగా అమలవుతాయో వేచిచూడాలి.