మీ దగ్గర ఈ పాత రూ.10 నోటు ఉందా?.. దానిపై ఉండే ఆ జంతువుల బొమ్మల అర్థం ఇదే!

చాలా మందికి పాత పది రూపాయల నోటు గుర్తుండే ఉంటుంది. మహాత్మా గాంధీ సిరీస్‌లో భాగంగా విడుదలైన ఈ నోటు వెనుక భాగంలో ఏనుగు, ఖడ్గమృగం, పులి బొమ్మలు ముద్రించి ఉంటాయి. అయితే, కేవలం ఆ జంతువుల చిత్రాలనే ఎందుకు ఎంచుకున్నారనే సందేహం చాలా మందికి కలుగుతుంది. దీని వెనుక ఒక ముఖ్యమైన కారణం ఉంది. భారతదేశ గొప్ప జీవవైవిధ్యం, అపారమైన సహజ వారసత్వాన్ని ప్రపంచానికి తెలియజేయడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.

ఈ నోటుపై కనిపించే ఒంటి కొమ్ము ఖడ్గమృగం ప్రధానంగా అసోంలోని కజిరంగా నేషనల్ పార్కుకు ప్రతీక. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అంతరించిపోతున్న ఈ జాతి పరిరక్షణకు కజిరంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ జంతువు చిత్రాన్ని చేర్చడం ద్వారా, దేశంలోని వన్యప్రాణుల సంరక్షణ ప్రయత్నాలకు ఒకరకమైన గుర్తింపు లభించింది.

ఇక ఏనుగు విషయానికొస్తే, దీనికి మన దేశంలో సాంస్కృతికంగా, పర్యావరణపరంగా ఎంతో ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఏనుగును భారత ప్రభుత్వం 'జాతీయ వారసత్వ జంతువు'గా కూడా ప్రకటించింది. అటవీ పర్యావరణ వ్యవస్థలో ఏనుగులది కీలక పాత్ర. అందువల్ల ఈ గంభీరమైన జంతువును నోటుపై ముద్రించడం ద్వారా దేశ సహజ సంపదకు గౌరవం ఇచ్చినట్లు అయింది. 

ఈ రెండింటితో పాటు కనిపించే పులి దేశవ్యాప్తంగా అడవులు, రక్షిత ప్రాంతాలలో సాధారణంగా కనిపించే వన్యప్రాణులకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది.

సాధారణంగా ఏ దేశమైనా తమ కరెన్సీ నోట్లపై జాతీయ చరిత్ర, సంస్కృతి, వాస్తుశిల్పం లేదా సహజ పర్యావరణానికి సంబంధించిన అంశాలను ముద్రిస్తుంది. ఇందులో భాగంగానే భారత్ తన జీవవైవిధ్యానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది. 

అయితే, 2018లో రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా కొత్త మహాత్మా గాంధీ సిరీస్‌లో భాగంగా రూ.10 నోటును విడుదల చేసింది. ఈ కొత్త నోటు వెనుక భాగంలో ఒడిశాలోని కోణార్క్ సూర్య దేవాలయం చక్రాన్ని ముద్రించారు. దీంతో జంతువుల బొమ్మల స్థానంలో చారిత్రక కట్టడానికి ప్రాధాన్యత కల్పించారు.

అయితే, ఒక ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే.. జంతువుల బొమ్మలతో ఉన్న పాత రూ.10 నోట్లు ఇప్పటికీ చెల్లుబాటులోనే ఉన్నాయి. అవి చట్టబద్ధమైన టెండర్‌గా కొనసాగుతున్నాయి. కాబట్టి ఆ నోట్లు ఇప్పటికీ ప్రజల మధ్య చలామణిలో కనిపిస్తూ, మన దేశ సహజ వారసత్వాన్ని గుర్తుచేస్తూనే ఉన్నాయి.