స్టార్టప్‌లకు ప్రభుత్వ పథకాలు.. వ్యవస్థాపకులు తెలుసుకోవాల్సిన వివరాలు ఇవే!

భారతదేశంలో స్టార్టప్‌లు, చిన్న వ్యాపారాలకు చేయూతనివ్వడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం అనేక రకాల పథకాలను అమలు చేస్తోంది. ఆలోచన దశ నుంచి ప్రోటోటైప్ తయారీ, వెంచర్ క్యాపిటల్, రుణాల సమీకరణ వరకు వివిధ దశల్లో ఈ పథకాలు అండగా నిలుస్తున్నాయి. అయితే, ప్రతి పథకం అందించే సహాయం, దాని స్వరూపం వేర్వేరుగా ఉంటాయి. అన్ని పథకాలు నేరుగా వ్యవస్థాపకుల చేతికి డబ్బును అందించవన్న విషయాన్ని గమనించాలి. సోషల్ మీడియాలో ప్రచారంలో ఉన్న అనేక గణాంకాలు పాతవి లేదా తప్పు అని అధికారిక సమాచారం స్పష్టం చేస్తోంది.

ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న కొన్ని ముఖ్యమైన పథకాలలో నిధి-ప్రయాస్, సమృద్ధి, టైడ్ 2.0, స్టార్టప్ ఇండియా ఫండ్ ఆఫ్ ఫండ్స్, క్రెడిట్ గ్యారెంటీ స్కీమ్ ఫర్ స్టార్టప్స్ (CGSS), క్రెడిట్ గ్యారెంటీ ఫండ్ ట్రస్ట్ ఫర్ మైక్రో అండ్ స్మాల్ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ (CGTMSE) ఉన్నాయి. ఈ పథకాలపై పూర్తి అవగాహనతో ముందడుగు వేయడం వ్యవస్థాపకులకు ఎంతో అవసరం.

ప్రోటోటైప్, ప్రారంభ దశ కోసం పథకాలు

నిధి-ప్రయాస్ 2.0: సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ విభాగం కింద పనిచేసే ఈ పథకం, వినూత్న ఆలోచనలను ప్రోటోటైప్‌లుగా మార్చడానికి సహాయపడుతుంది. నిధి-ప్రయాస్ 2.0 కింద, టెక్నాలజీ ఆధారిత ఆవిష్కరణలకు ఒక్కో స్టార్టప్‌కు గరిష్ఠంగా రూ. 20 లక్షల వరకు ప్రోటోటైప్ ఫండింగ్ లభిస్తుంది. డీప్‌టెక్ వంటి అధునాతన ప్రోటోటైప్‌ల కోసం 'అడ్వాన్స్ ప్రయాస్ సెంటర్లు' రూ. 40 లక్షల వరకు సాయం అందిస్తాయి. గతంలో ఈ పథకం కింద గరిష్ఠ పరిమితి రూ. 10 లక్షలు మాత్రమే. ఇది మహిళల స్టార్టప్‌లకు రూ. 10 కోట్ల ఈక్విటీ ఫండింగ్ ఇచ్చే పథకం అని జరుగుతున్న ప్రచారం పూర్తిగా అవాస్తవం.

సమృద్ధి (SAMRIDH): ఎలక్ట్రానిక్స్ అండ్ ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) ఆధ్వర్యంలోని ఈ పథకం, ఐటీ ఆధారిత స్టార్టప్‌లు వేగంగా ఎదిగేందుకు తోడ్పడుతుంది. ఎంపికైన స్టార్టప్‌లకు యాక్సిలరేటర్ల ద్వారా రూ. 40 లక్షల వరకు మ్యాచింగ్ ఫండింగ్ సపోర్ట్ అందిస్తుంది. కస్టమర్లు, ఇన్వెస్టర్లతో కనెక్ట్ అవ్వడానికి కూడా ఈ పథకం సహాయపడుతుంది.

టైడ్ (TIDE) 2.0: ఇది కూడా MeitY పరిధిలోనిదే. టెక్నాలజీ స్టార్టప్‌లకు ప్రారంభ దశలో నిధులు, ఇంక్యుబేషన్, మెంటరింగ్ అందిస్తుంది. ఆలోచనను ప్రాథమికంగా నిరూపించడానికి (ప్రూఫ్ ఆఫ్ కాన్సెప్ట్) రూ. 4 లక్షల వరకు, ప్రోటోటైప్ అభివృద్ధికి రూ. 7 లక్షల వరకు గ్రాంట్, ఉత్పత్తి అభివృద్ధి, మార్కెటింగ్ కోసం రూ. 40 లక్షల వరకు పెట్టుబడి రూపంలో సహాయం లభిస్తుంది.

పెట్టుబడులు, వెంచర్ క్యాపిటల్ కోసం

స్టార్టప్ ఇండియా ఫండ్ ఆఫ్ ఫండ్స్: ప్రభుత్వం నేరుగా స్టార్టప్‌లలో పెట్టుబడులు పెట్టకుండా, సెబీ గుర్తింపు పొందిన వెంచర్ ఫండ్స్ (AIFs) ద్వారా ఈ పథకాన్ని అమలు చేస్తోంది. రూ. 10,000 కోట్ల కార్పస్‌తో ప్రారంభమైన ఈ పథకం కింద, 2025 మార్చి 31 నాటికి 153 ఏఐఎఫ్‌లకు రూ. 11,808 కోట్లు కేటాయించినట్లు సిడ్బీ నివేదించింది.

ఫండ్ ఆఫ్ ఫండ్స్ 2.0: 2026 ఏప్రిల్‌లో రూ. 10,000 కోట్ల కార్పస్‌తో ఈ పథకాన్ని ప్రారంభించారు. ఇది కూడా ఏఐఎఫ్‌ల ద్వారానే స్టార్టప్‌లలో పెట్టుబడులు పెడుతుంది. ముఖ్యంగా డీప్‌టెక్, వినూత్న తయారీ రంగం, ప్రారంభ దశలోని స్టార్టప్‌లపై ఇది దృష్టి పెడుతుంది. స్టార్టప్‌లు నేరుగా ప్రభుత్వానికి కాకుండా, ఈ పథకం కింద ఎంపికైన ఏఐఎఫ్‌లను పెట్టుబడుల కోసం సంప్రదించాలి.

రుణాల కోసం ప్రభుత్వ హామీ పథకాలు

క్రెడిట్ గ్యారెంటీ స్కీమ్ ఫర్ స్టార్టప్స్ (CGSS): ఇది స్టార్టప్‌లకు నేరుగా రుణాలు ఇవ్వదు. డీపీఐఐటీ గుర్తింపు పొందిన స్టార్టప్‌లు బ్యాంకుల నుంచి రుణం తీసుకున్నప్పుడు, ఆ రుణానికి ఈ పథకం ద్వారా ప్రభుత్వం హామీ ఇస్తుంది. దీనివల్ల బ్యాంకులు ఎలాంటి పూచీకత్తు లేకుండా రుణాలు ఇవ్వడానికి ముందుకు వస్తాయి. సవరించిన నిబంధనల ప్రకారం, ఒక్కో స్టార్టప్‌కు రూ.20 కోట్ల వరకు తీసుకునే రుణాలకు ఈ హామీ వర్తిస్తుంది. రూ.10 కోట్ల వరకు రుణంలో 85 శాతం, ఆపైన రుణంలో 75 శాతం డిఫాల్ట్ మొత్తానికి ప్రభుత్వం హామీ ఇస్తుంది.

CGTMSE: సూక్ష్మ, చిన్న పరిశ్రమల కోసం ఉద్దేశించిన ఈ పథకం కూడా రుణ హామీని మాత్రమే అందిస్తుంది. సభ్యులుగా ఉన్న బ్యాంకులకు, వారు ఇచ్చే రుణాలకు ఇది హామీ ఇస్తుంది. ప్రస్తుతం ఒక్కో సంస్థకు రూ.10 కోట్ల వరకు తీసుకునే రుణాలకు ఈ గ్యారెంటీ వర్తిస్తుంది. 2025లో ఈ పరిమితిని రూ.5 కోట్ల నుంచి రూ. 10 కోట్లకు పెంచారు.

మొత్తం మీద, ప్రభుత్వ మద్దతు అనేది గ్రాంట్, పెట్టుబడి, మ్యాచింగ్ ఫండింగ్, రుణ హామీ వంటి పలు రూపాల్లో ఉంటుందని వ్యవస్థాపకులు గ్రహించాలి. ఒక పథకం కింద ప్రకటించిన గరిష్ఠ మొత్తం ప్రతి ఒక్కరికీ లభించే నగదు కాదని, అర్హత నిబంధనలు, ఎంపిక ప్రక్రియ, వ్యాపార దశ, సంబంధిత ఇంక్యుబేటర్ లేదా బ్యాంకు వంటి అనేక అంశాలపై అందే సహాయం ఆధారపడి ఉంటుందని గుర్తుంచుకోవాలి.