ఒకప్పుడు ప్రపంచంలో ఇన్ని భాషలు ఉండేవా?
- వేల ఏళ్ల క్రితమే ప్రపంచంలో భాషల స్వర్ణయుగం
- ఒకప్పుడు 75,000 వరకు భాషలు ఉండేవని పరిశోధనలో అంచనా
- సామ్రాజ్యాల విస్తరణతోనే భాషల క్షీణత మొదలు
- వలసవాదం ఈ క్షీణతను వేగవంతం చేసిందే తప్ప, ప్రారంభించలేదు
- ప్రస్తుతం ఉన్న భాషల్లో సగం అంతరించిపోయే ప్రమాదం
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఒకప్పుడు 75 వేలకు పైగా ఉన్న భాషలు, గడిచిన కొన్ని వేల ఏళ్లలో భారీగా క్షీణించాయని ఓ నూతన అధ్యయనం వెల్లడించింది. మానవ చరిత్రలో భాషా వైవిధ్యం కొన్ని వేల సంవత్సరాల క్రితమే గరిష్ఠ స్థాయికి చేరుకుని, ఆ తర్వాత వేగంగా పతనమైందని ఈ పరిశోధన తేల్చింది. ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 7,500 భాషలు వాడుకలో ఉండగా, ఇది చారిత్రక గరిష్ఠంతో పోలిస్తే చాలా తక్కువ అని పరిశోధకులు పేర్కొన్నారు. ఈ అధ్యయన వివరాలు ప్రఖ్యాత 'సైన్స్' జర్నల్లో ప్రచురితమయ్యాయి.
పరిశోధకులు డేమియన్ బ్లాసి, క్లెయిర్ బోవెర్న్ నేతృత్వంలోని బృందం గత 12,000 సంవత్సరాల మానవ చరిత్రలో భాషల సంఖ్య ఎలా మారుతూ వచ్చిందో గణిత నమూనాల ద్వారా అంచనా వేసింది. సుమారు 12,000 ఏళ్ల క్రితం, మానవులు వేట, సేకరణ జీవన విధానంలో ఉన్నప్పుడు 4,500 నుంచి 6,200 భాషలు వాడుకలో ఉండేవని అంచనా. వ్యవసాయం ప్రారంభమై, జనాభా పెరిగి, స్థిర నివాసాలు ఏర్పడ్డాక భాషల సంఖ్య కూడా గణనీయంగా పెరిగింది. సుమారు 1,000 నుంచి 3,000 ఏళ్ల క్రితం భాషల స్వర్ణయుగం నడిచిందని, ఆ సమయంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 30,000 నుంచి 75,000కు పైగా భాషలు వాడుకలో ఉండేవని ఈ నమూనాలు సూచిస్తున్నాయి.
అయితే, ఈ స్వర్ణయుగం తర్వాత భాషల సంఖ్య గణనీయంగా క్షీణించడం మొదలైంది. ప్రాచీన కాలంలో పెద్ద రాష్ట్రాలు, బహుళజాతి సామ్రాజ్యాల విస్తరణే దీనికి ప్రధాన కారణమని పరిశోధకులు గుర్తించారు. ఆయా సామ్రాజ్యాలు తమ భాషలను రుద్దడంతో స్థానిక భాషలు కనుమరుగయ్యాయి. సుమారు 500 ఏళ్ల క్రితం మొదలైన యూరోపియన్ వలసవాదం ఈ క్షీణతను మరింత వేగవంతం చేసిందే తప్ప, దానికి ఆద్యం పోయలేదని పరిశోధకులు స్పష్టం చేశారు. చాలామంది భావిస్తున్నట్టుగా వలసవాదంతోనే భాషల వినాశనం మొదలవలేదని ఈ అధ్యయనం తేల్చింది.
ప్రాచీన కాలానికి సంబంధించిన రాతపూర్వక ఆధారాలు లేకపోవడంతో, పరిశోధకులు ఆఫ్రికా, దక్షిణ అమెరికా, ఆగ్నేయాసియాలోని 171 ఆదిమ సమాజాల డేటాను విశ్లేషించి ఈ అంచనాలకు వచ్చారు. "కొన్ని వేల సంవత్సరాల క్రితం వరకు మానవత్వం చాలా విభిన్నమైన సాంస్కృతిక ప్రపంచంలో నివసించిందనే విషయాన్ని మనం అంగీకరించాలి" అని ప్రధాన పరిశోధకుడు డేమియన్ బ్లాసి అన్నారు.
ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉన్న భాషల్లో సగం అంతరించిపోయే ప్రమాదంలో ఉన్నాయని, ప్రపంచ జనాభాలో 90 శాతం మంది కేవలం 10 శాతం భాషలనే మాట్లాడుతున్నారని ఈ నివేదిక ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. "నేడు మనం చూస్తున్న భాషలు చరిత్రలో జరిగిన అతిపెద్ద వినాశనం నుంచి బయటపడినవి మాత్రమే. భాషల అంతర్థానం మనం ఊహించిన దానికంటే చాలా తీవ్రంగా జరిగింది" అని సహ పరిశోధకుడు రస్సెల్ గ్రే పేర్కొన్నారు. భాషలు కేవలం సంభాషణకే కాదని, అవి సమాజాల జ్ఞానాన్ని, జ్ఞాపకాలను, సంస్కృతిని మోస్తాయని పరిశోధకులు గుర్తుచేశారు.
పరిశోధకులు డేమియన్ బ్లాసి, క్లెయిర్ బోవెర్న్ నేతృత్వంలోని బృందం గత 12,000 సంవత్సరాల మానవ చరిత్రలో భాషల సంఖ్య ఎలా మారుతూ వచ్చిందో గణిత నమూనాల ద్వారా అంచనా వేసింది. సుమారు 12,000 ఏళ్ల క్రితం, మానవులు వేట, సేకరణ జీవన విధానంలో ఉన్నప్పుడు 4,500 నుంచి 6,200 భాషలు వాడుకలో ఉండేవని అంచనా. వ్యవసాయం ప్రారంభమై, జనాభా పెరిగి, స్థిర నివాసాలు ఏర్పడ్డాక భాషల సంఖ్య కూడా గణనీయంగా పెరిగింది. సుమారు 1,000 నుంచి 3,000 ఏళ్ల క్రితం భాషల స్వర్ణయుగం నడిచిందని, ఆ సమయంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 30,000 నుంచి 75,000కు పైగా భాషలు వాడుకలో ఉండేవని ఈ నమూనాలు సూచిస్తున్నాయి.
అయితే, ఈ స్వర్ణయుగం తర్వాత భాషల సంఖ్య గణనీయంగా క్షీణించడం మొదలైంది. ప్రాచీన కాలంలో పెద్ద రాష్ట్రాలు, బహుళజాతి సామ్రాజ్యాల విస్తరణే దీనికి ప్రధాన కారణమని పరిశోధకులు గుర్తించారు. ఆయా సామ్రాజ్యాలు తమ భాషలను రుద్దడంతో స్థానిక భాషలు కనుమరుగయ్యాయి. సుమారు 500 ఏళ్ల క్రితం మొదలైన యూరోపియన్ వలసవాదం ఈ క్షీణతను మరింత వేగవంతం చేసిందే తప్ప, దానికి ఆద్యం పోయలేదని పరిశోధకులు స్పష్టం చేశారు. చాలామంది భావిస్తున్నట్టుగా వలసవాదంతోనే భాషల వినాశనం మొదలవలేదని ఈ అధ్యయనం తేల్చింది.
ప్రాచీన కాలానికి సంబంధించిన రాతపూర్వక ఆధారాలు లేకపోవడంతో, పరిశోధకులు ఆఫ్రికా, దక్షిణ అమెరికా, ఆగ్నేయాసియాలోని 171 ఆదిమ సమాజాల డేటాను విశ్లేషించి ఈ అంచనాలకు వచ్చారు. "కొన్ని వేల సంవత్సరాల క్రితం వరకు మానవత్వం చాలా విభిన్నమైన సాంస్కృతిక ప్రపంచంలో నివసించిందనే విషయాన్ని మనం అంగీకరించాలి" అని ప్రధాన పరిశోధకుడు డేమియన్ బ్లాసి అన్నారు.
ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉన్న భాషల్లో సగం అంతరించిపోయే ప్రమాదంలో ఉన్నాయని, ప్రపంచ జనాభాలో 90 శాతం మంది కేవలం 10 శాతం భాషలనే మాట్లాడుతున్నారని ఈ నివేదిక ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. "నేడు మనం చూస్తున్న భాషలు చరిత్రలో జరిగిన అతిపెద్ద వినాశనం నుంచి బయటపడినవి మాత్రమే. భాషల అంతర్థానం మనం ఊహించిన దానికంటే చాలా తీవ్రంగా జరిగింది" అని సహ పరిశోధకుడు రస్సెల్ గ్రే పేర్కొన్నారు. భాషలు కేవలం సంభాషణకే కాదని, అవి సమాజాల జ్ఞానాన్ని, జ్ఞాపకాలను, సంస్కృతిని మోస్తాయని పరిశోధకులు గుర్తుచేశారు.
