డీలిమిటేషన్పై బిగ్ ఫైట్.. పార్లమెంటులో అధికార, ప్రతిపక్షాల బలాబలాలు
- బిల్లు ఆమోదానికి రాజ్యసభలో ప్రభుత్వానికి కీలకంగా మారిన మద్దతు
- జనాభా ప్రాతిపదికన చేస్తే సీట్లు తగ్గుతాయని దక్షిణాది రాష్ట్రాల ఆందోళన
- డీలిమిటేషన్ పూర్తయితేనే మహిళా రిజర్వేషన్ల అమలు
పార్లమెంటులో నియోజకవర్గాల పునర్విభజన(డీలిమిటేషన్) బిల్లును ప్రవేశపెట్టిన మోదీ సర్కార్కు ప్రతిపక్షాల నుంచి గట్టి సవాల్ ఎదురుకానుంది. ఈ బిల్లు ఆమోదం పొందాలంటే అధికార, విపక్షాల మధ్య బలాబలాల ప్రదర్శన అనివార్యంగా కనిపిస్తోంది. ముఖ్యంగా రాజ్యసభలో ప్రభుత్వానికి ఉన్న సంఖ్యాబలం, మిత్రపక్షాల మద్దతు ఇప్పుడు కీలకంగా మారాయి.
జనాభాను ప్రాతిపదికగా తీసుకుని నియోజకవర్గాల పునర్విభజన చేపడితే, జనాభా నియంత్రణను సమర్థంగా అమలు చేసిన దక్షిణాది రాష్ట్రాలు నష్టపోతాయని ఇండియా కూటమి సహా విపక్షాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. దీనివల్ల ఉత్తరాది రాష్ట్రాల లోక్సభ స్థానాలు పెరిగి, దక్షిణాది సీట్లు తగ్గుతాయని, ఇది సమాఖ్య స్ఫూర్తికి విఘాతమని వారు వాదిస్తున్నారు.
అయితే, దేశవ్యాప్తంగా ఓటర్ల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగినందున, ప్రజలకు మెరుగైన ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలంటే లోక్సభ స్థానాల సంఖ్యను పెంచడం తప్పనిసరి అని కేంద్ర ప్రభుత్వం చెబుతోంది. అంతేకాకుండా, 2023లో పార్లమెంటు ఆమోదించిన 'నారీ శక్తి వందన్ అధినియం' (మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టం) అమలు కావాలంటే, ముందుగా డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియ పూర్తికావాల్సి ఉంది. ఈ ప్రక్రియ జరగకుండా మహిళలకు 33% రిజర్వేషన్లు కేటాయించడం సాధ్యం కాదు.
ఈ నేపథ్యంలో, ఈ రోజు నుంచి ప్రారంభమైన పార్లమెంట్ ప్రత్యేక సమావేశాలు వాడివేడిగా జరగడం ఖాయంగా కనిపిస్తోంది. ఈ బిల్లును అడ్డుకునేందుకు విపక్షాలు వ్యూహాలు రచిస్తుండగా, ఎలాగైనా ఆమోదింపజేసుకోవాలని ప్రభుత్వం పట్టుదలగా ఉంది. ఇది కేవలం సీట్ల పెంపు వ్యవహారం మాత్రమే కాదని, దేశ రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని, అధికార సమతుల్యతను మార్చే కీలక అంశమని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
లోక్సభలో..
ఎన్డీయే కూటమికి 292 మంది సభ్యులు ఉండగా, ప్రతిపక్ష పార్టీలన్నీ కలిపి సుమారు 233 మంది ఎంపీలను కలిగి ఉన్నాయి. రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు ఆమోదం పొందాలంటే ‘ప్రత్యేక మెజారిటీ’ అవసరం - అంటే సభ మొత్తం సభ్యుల సంఖ్యలో 50% కంటే ఎక్కువ మరియు ఓటింగ్లో పాల్గొన్న సభ్యులలో కనీసం మూడింట రెండొంతుల (2/3) మద్దతు ఉండాలి. ఒకవేళ మొత్తం 540 మంది సభ్యులు పాల్గొంటే, కనీసం 360 ఓట్లు అవసరమవుతాయి.
రాజ్యసభలో..
244 మంది సభ్యులు ఉన్న రాజ్య సభలో ఎన్డీయేకు 141 సీట్లు ఉన్నాయి. సభ్యులందరూ హాజరైతే, మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీ కోసం 163 ఓట్లు అవసరమవుతాయి, అయితే హాజరైన సభ్యుల సంఖ్యను బట్టి ఈ సంఖ్య మారవచ్చు.
జనాభాను ప్రాతిపదికగా తీసుకుని నియోజకవర్గాల పునర్విభజన చేపడితే, జనాభా నియంత్రణను సమర్థంగా అమలు చేసిన దక్షిణాది రాష్ట్రాలు నష్టపోతాయని ఇండియా కూటమి సహా విపక్షాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. దీనివల్ల ఉత్తరాది రాష్ట్రాల లోక్సభ స్థానాలు పెరిగి, దక్షిణాది సీట్లు తగ్గుతాయని, ఇది సమాఖ్య స్ఫూర్తికి విఘాతమని వారు వాదిస్తున్నారు.
అయితే, దేశవ్యాప్తంగా ఓటర్ల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగినందున, ప్రజలకు మెరుగైన ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలంటే లోక్సభ స్థానాల సంఖ్యను పెంచడం తప్పనిసరి అని కేంద్ర ప్రభుత్వం చెబుతోంది. అంతేకాకుండా, 2023లో పార్లమెంటు ఆమోదించిన 'నారీ శక్తి వందన్ అధినియం' (మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టం) అమలు కావాలంటే, ముందుగా డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియ పూర్తికావాల్సి ఉంది. ఈ ప్రక్రియ జరగకుండా మహిళలకు 33% రిజర్వేషన్లు కేటాయించడం సాధ్యం కాదు.
ఈ నేపథ్యంలో, ఈ రోజు నుంచి ప్రారంభమైన పార్లమెంట్ ప్రత్యేక సమావేశాలు వాడివేడిగా జరగడం ఖాయంగా కనిపిస్తోంది. ఈ బిల్లును అడ్డుకునేందుకు విపక్షాలు వ్యూహాలు రచిస్తుండగా, ఎలాగైనా ఆమోదింపజేసుకోవాలని ప్రభుత్వం పట్టుదలగా ఉంది. ఇది కేవలం సీట్ల పెంపు వ్యవహారం మాత్రమే కాదని, దేశ రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని, అధికార సమతుల్యతను మార్చే కీలక అంశమని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
లోక్సభలో..
ఎన్డీయే కూటమికి 292 మంది సభ్యులు ఉండగా, ప్రతిపక్ష పార్టీలన్నీ కలిపి సుమారు 233 మంది ఎంపీలను కలిగి ఉన్నాయి. రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు ఆమోదం పొందాలంటే ‘ప్రత్యేక మెజారిటీ’ అవసరం - అంటే సభ మొత్తం సభ్యుల సంఖ్యలో 50% కంటే ఎక్కువ మరియు ఓటింగ్లో పాల్గొన్న సభ్యులలో కనీసం మూడింట రెండొంతుల (2/3) మద్దతు ఉండాలి. ఒకవేళ మొత్తం 540 మంది సభ్యులు పాల్గొంటే, కనీసం 360 ఓట్లు అవసరమవుతాయి.
రాజ్యసభలో..
244 మంది సభ్యులు ఉన్న రాజ్య సభలో ఎన్డీయేకు 141 సీట్లు ఉన్నాయి. సభ్యులందరూ హాజరైతే, మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీ కోసం 163 ఓట్లు అవసరమవుతాయి, అయితే హాజరైన సభ్యుల సంఖ్యను బట్టి ఈ సంఖ్య మారవచ్చు.
