జానపద కథల్లో అందరినీ ఊరించే పేరు ఉజ్జయిని. అవంతి అనే పేరుతో కూడా అందరినీ ఆకట్టుకున్నఈ నగరంలోనే 'శ్రీ మహాకాళీ దేవి' శక్తి పీఠం విరాజిల్లుతోంది. సప్తమోక్ష పురాల్లో ఒకటిగా చెప్పుకునే ఈ క్షేత్రంలో సతీదేవి 'పై పెదవి'పడిందని చెప్పుకుంటారు. త్రిపురాసురులను సంహరించి విజయం సాధించిన పరమశివుడు ఇక్కడే మహాకాళేశ్వరుడిగా అవతరించాడు.
ఇక 'దూషణుడు' అనే రాక్షసుడు ప్రజల ప్రాణాలను హరిస్తూ వుండటం ముక్కంటి దృష్టికి వచ్చింది. ఆ రాక్షసుడి నెత్తురు కిందపడితే అలాంటి రాక్షసులే పుట్టుకొస్తారని తెలిసిన ఈశ్వరుడు, తెలివిగా పార్వతీదేవిని రంగంలోకి దింపాడు. మహాకాళిగా అవతరించిన అమ్మవారు ఆ రాక్షసుడుని సంహరిస్తూ వాడి నెత్తురు భూమి మీద పడకుండగా తన నాలుకను పరిచింది. ఈ సంఘటన అనంతరం అమ్మవారు కూడా మహాకాళిగా ఇక్కడ కొలువుదీరినట్లు స్థల పురాణం చెబుతోంది.
శ్రీ కృష్ణుడు ... మహాకవి కాళిదాసు ... విక్రమార్క మహారాజు ఈ అమ్మవారిని పూజించి ఆమె అనుగ్రహానికి పాత్రులైనట్టుగా చారిత్రక ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఇక ఇక్కడి బలరామకృష్ణులు ... కుచేలుడు విద్యాభ్యాసం చేసిన సాందీపని మహర్షి ఆశ్రమం ... భేతాళ విక్రమార్కుల సంవాదం జరిగిన ప్రదేశం ఆధ్యాత్మిక అనుభూతితో పాటు ఆనందాశ్చర్యాలను కలిగిస్తాయి.
ఇక 'దూషణుడు' అనే రాక్షసుడు ప్రజల ప్రాణాలను హరిస్తూ వుండటం ముక్కంటి దృష్టికి వచ్చింది. ఆ రాక్షసుడి నెత్తురు కిందపడితే అలాంటి రాక్షసులే పుట్టుకొస్తారని తెలిసిన ఈశ్వరుడు, తెలివిగా పార్వతీదేవిని రంగంలోకి దింపాడు. మహాకాళిగా అవతరించిన అమ్మవారు ఆ రాక్షసుడుని సంహరిస్తూ వాడి నెత్తురు భూమి మీద పడకుండగా తన నాలుకను పరిచింది. ఈ సంఘటన అనంతరం అమ్మవారు కూడా మహాకాళిగా ఇక్కడ కొలువుదీరినట్లు స్థల పురాణం చెబుతోంది.
శ్రీ కృష్ణుడు ... మహాకవి కాళిదాసు ... విక్రమార్క మహారాజు ఈ అమ్మవారిని పూజించి ఆమె అనుగ్రహానికి పాత్రులైనట్టుగా చారిత్రక ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఇక ఇక్కడి బలరామకృష్ణులు ... కుచేలుడు విద్యాభ్యాసం చేసిన సాందీపని మహర్షి ఆశ్రమం ... భేతాళ విక్రమార్కుల సంవాదం జరిగిన ప్రదేశం ఆధ్యాత్మిక అనుభూతితో పాటు ఆనందాశ్చర్యాలను కలిగిస్తాయి.
