మాంసాహారం తిన్నా విటమిన్ బీ12 లోపమా?.. కారణాలు తెలిస్తే ఆశ్చర్యపోతారు!
- మాంసాహారం తీసుకున్నప్పటికీ బీ12 లోపం వచ్చే అవకాశం
- ఆహారం కన్నా జీర్ణవ్యవస్థలో సమస్యలే లోపానికి ప్రధాన కారణం
- దీర్ఘకాలిక మందులు, వయసు పైబడటం, గట్ సమస్యలు కూడా ఓ కారణమే
- అలసట, నరాల బలహీనత, జ్ఞాపకశక్తి తగ్గడం వంటివి ప్రధాన లక్షణాలు
విటమిన్ బీ12 లోపం అనగానే చాలామంది అది కేవలం శాకాహారులకు మాత్రమే వచ్చే సమస్యగా భావిస్తారు. కానీ అది పూర్తిగా వాస్తవం కాదు. రోజూ మాంసం, చేపలు, గుడ్లు, పాలు వంటివి తీసుకునే వారిలోనూ బీ12 లోపం తీవ్రంగా కనిపించవచ్చు. దీనికి ప్రధాన కారణం ఆహారం తీసుకోకపోవడం కాదు, తీసుకున్న ఆహారాన్ని శరీరం సరిగ్గా గ్రహించలేకపోవడమేనని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
విటమిన్ బీ12 ఎక్కువగా జంతు సంబంధిత ఆహారంలో లభిస్తుంది. శరీరం దీన్ని పెద్ద మొత్తంలో నిల్వ చేసుకుంటుంది కాబట్టి, లోపం బయటపడటానికి కొన్నిసార్లు ఏళ్లు పట్టవచ్చు. శరీరంలో బీ12 జీర్ణమయ్యే ప్రక్రియ చాలా క్లిష్టమైనది. మనం తిన్న ఆహారం నుంచి బీ12ను కడుపులోని యాసిడ్ వేరు చేస్తుంది. ఆ తర్వాత అది 'ఇంట్రిన్సిక్ ఫ్యాక్టర్' అనే ప్రొటీన్తో కలిసి చిన్నపేగు చివరి భాగంలో శోషించబడుతుంది. ఈ ప్రక్రియలో ఎక్కడ ఆటంకం కలిగినా లోపం తలెత్తుతుంది.
లోపానికి దారితీసే ఇతర కారణాలు
పెర్నిషియస్ అనీమియా: ఇదొక ఆటో ఇమ్యూన్ వ్యాధి. దీనివల్ల మన రోగనిరోధక వ్యవస్థ పొరపాటున 'ఇంట్రిన్సిక్ ఫ్యాక్టర్'ను ఉత్పత్తి చేసే కడుపులోని కణాలపై దాడి చేస్తుంది. దీంతో బీ12 విటమిన్ శోషణ పూర్తిగా ఆగిపోతుంది.
జీర్ణకోశ సమస్యలు, సర్జరీలు: క్రాన్స్, సీలియాక్ వంటి వ్యాధులు, బరువు తగ్గేందుకు చేయించుకునే బేరియాట్రిక్ సర్జరీలు చిన్నపేగుల పనితీరును దెబ్బతీసి బీ12 లోపానికి దారితీస్తాయి.
మందులు, వయసు పైబడటం: టైప్ 2 డయాబెటిస్ కోసం వాడే మెట్ఫార్మిన్, గ్యాస్ లేదా ఎసిడిటీ తగ్గించే మందులను దీర్ఘకాలం వాడటం వల్ల బీ12 స్థాయిలు క్రమంగా తగ్గుతాయి. వయసు పెరిగే కొద్దీ కడుపులో యాసిడ్ ఉత్పత్తి తగ్గి శోషణ మందగిస్తుంది.
ఇతర కారణాలు: అధికంగా మద్యం సేవించడం, నైట్రస్ ఆక్సైడ్ ("లాఫింగ్ గ్యాస్") వాడకం కూడా శరీరంలో బీ12 పనితీరును దెబ్బతీస్తుంది.
లక్షణాలు ఎలా ఉంటాయి?
ప్రారంభంలో నిరంతర అలసట, తీవ్రమైన బలహీనత, ఏకాగ్రత లోపించడం, మతిమరుపు వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. నాడీ వ్యవస్థ పనితీరుకు బీ12 చాలా అవసరం కాబట్టి, లోపం తీవ్రమైతే కాళ్లు, చేతుల్లో తిమ్మిర్లు, స్పర్శ కోల్పోవడం, నడకలో తూలడం వంటి నరాల సంబంధిత సమస్యలు వస్తాయి. సరైన సమయంలో గుర్తించి చికిత్స తీసుకోకపోతే నరాలు శాశ్వతంగా దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.
టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా కథనం ప్రకారం, శాకాహారులతో పాటు జీర్ణకోశ వ్యాధులున్నవారు, జీర్ణవ్యవస్థకు సంబంధించిన సర్జరీలు చేయించుకున్నవారు, పైన పేర్కొన్న మందులు వాడుతున్నవారు, వృద్ధులు ఈ విషయంలో అప్రమత్తంగా ఉండాలి. అలసట, తిమ్మిర్లు, బలహీనత వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వాటిని పని ఒత్తిడి లేదా వయసు ప్రభావంగా కొట్టిపారేయకుండా వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించి రక్తపరీక్ష చేయించుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
విటమిన్ బీ12 ఎక్కువగా జంతు సంబంధిత ఆహారంలో లభిస్తుంది. శరీరం దీన్ని పెద్ద మొత్తంలో నిల్వ చేసుకుంటుంది కాబట్టి, లోపం బయటపడటానికి కొన్నిసార్లు ఏళ్లు పట్టవచ్చు. శరీరంలో బీ12 జీర్ణమయ్యే ప్రక్రియ చాలా క్లిష్టమైనది. మనం తిన్న ఆహారం నుంచి బీ12ను కడుపులోని యాసిడ్ వేరు చేస్తుంది. ఆ తర్వాత అది 'ఇంట్రిన్సిక్ ఫ్యాక్టర్' అనే ప్రొటీన్తో కలిసి చిన్నపేగు చివరి భాగంలో శోషించబడుతుంది. ఈ ప్రక్రియలో ఎక్కడ ఆటంకం కలిగినా లోపం తలెత్తుతుంది.
లోపానికి దారితీసే ఇతర కారణాలు
పెర్నిషియస్ అనీమియా: ఇదొక ఆటో ఇమ్యూన్ వ్యాధి. దీనివల్ల మన రోగనిరోధక వ్యవస్థ పొరపాటున 'ఇంట్రిన్సిక్ ఫ్యాక్టర్'ను ఉత్పత్తి చేసే కడుపులోని కణాలపై దాడి చేస్తుంది. దీంతో బీ12 విటమిన్ శోషణ పూర్తిగా ఆగిపోతుంది.
జీర్ణకోశ సమస్యలు, సర్జరీలు: క్రాన్స్, సీలియాక్ వంటి వ్యాధులు, బరువు తగ్గేందుకు చేయించుకునే బేరియాట్రిక్ సర్జరీలు చిన్నపేగుల పనితీరును దెబ్బతీసి బీ12 లోపానికి దారితీస్తాయి.
మందులు, వయసు పైబడటం: టైప్ 2 డయాబెటిస్ కోసం వాడే మెట్ఫార్మిన్, గ్యాస్ లేదా ఎసిడిటీ తగ్గించే మందులను దీర్ఘకాలం వాడటం వల్ల బీ12 స్థాయిలు క్రమంగా తగ్గుతాయి. వయసు పెరిగే కొద్దీ కడుపులో యాసిడ్ ఉత్పత్తి తగ్గి శోషణ మందగిస్తుంది.
ఇతర కారణాలు: అధికంగా మద్యం సేవించడం, నైట్రస్ ఆక్సైడ్ ("లాఫింగ్ గ్యాస్") వాడకం కూడా శరీరంలో బీ12 పనితీరును దెబ్బతీస్తుంది.
లక్షణాలు ఎలా ఉంటాయి?
ప్రారంభంలో నిరంతర అలసట, తీవ్రమైన బలహీనత, ఏకాగ్రత లోపించడం, మతిమరుపు వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. నాడీ వ్యవస్థ పనితీరుకు బీ12 చాలా అవసరం కాబట్టి, లోపం తీవ్రమైతే కాళ్లు, చేతుల్లో తిమ్మిర్లు, స్పర్శ కోల్పోవడం, నడకలో తూలడం వంటి నరాల సంబంధిత సమస్యలు వస్తాయి. సరైన సమయంలో గుర్తించి చికిత్స తీసుకోకపోతే నరాలు శాశ్వతంగా దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.
టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా కథనం ప్రకారం, శాకాహారులతో పాటు జీర్ణకోశ వ్యాధులున్నవారు, జీర్ణవ్యవస్థకు సంబంధించిన సర్జరీలు చేయించుకున్నవారు, పైన పేర్కొన్న మందులు వాడుతున్నవారు, వృద్ధులు ఈ విషయంలో అప్రమత్తంగా ఉండాలి. అలసట, తిమ్మిర్లు, బలహీనత వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వాటిని పని ఒత్తిడి లేదా వయసు ప్రభావంగా కొట్టిపారేయకుండా వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించి రక్తపరీక్ష చేయించుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
