ఏడాది పాటు బంగారం కొనుగోళ్లు ఆపమ‌న్న మోదీ.. ప్రధాని వ్యాఖ్యల వెనుక అసలు కారణమిదే!

"పెళ్లిళ్ల కోసం ఏడాది పాటు బంగారం కొనవద్దు" అంటూ ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ భారత ప్రజలకు చేసిన విజ్ఞప్తి, తొలిసారి వినడానికి కొంత అసాధారణంగా అనిపించవచ్చు. సంప్రదాయాలు, పొదుపు, కుటుంబ వేడుకలతో బంగారం అంతగా ముడిపడి ఉన్న దేశంలో ఈ వ్యాఖ్యలు చర్చనీయాంశంగా మారాయి. అయితే, ఈ పిలుపు వెనుక దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఎదుర్కొంటున్న ఓ పెద్ద సవాలు దాగి ఉంది. ముఖ్యంగా విదేశీ మారక నిల్వలపై పెరుగుతున్న ఒత్తిడి, ప్రపంచ ఇంధన సంక్షోభం కారణంగా బలహీనపడుతున్న రూపాయి వంటి అంశాలు దీనికి ప్రధాన కారణాలుగా నిలుస్తున్నాయి.

అసలేం జరుగుతోంది?
ప‌శ్చిమాసియాలో నెలకొన్న తాజా ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత కీలకమైన చమురు రవాణా మార్గమైన హార్ముజ్ జలసంధి వద్ద ఉద్రిక్త వాతావరణం నెలకొంది. దీంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో ముడి చమురు ధరలు ఒక్కసారిగా భగ్గుమన్నాయి. కొన్ని వారాల క్రితం బ్యారెల్‌కు 70 డాలర్లుగా ఉన్న ధర, ఇప్పుడు దాదాపు 126 డాలర్లకు పెరిగింది. ఇది భారతదేశ దిగుమతి బిల్లుపై తీవ్రమైన భారాన్ని మోపుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో ప్రధాని మోదీ.. పెట్రోల్, డీజిల్ వినియోగాన్ని తగ్గించుకోవాలని, విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని ఆదా చేయాలని ప్రజలకు పలుమార్లు విజ్ఞప్తి చేశారు.

బంగారం, చమురుకు ఉన్న ఆర్థిక బంధం
భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు సంబంధించి ముడి చమురు, బంగారం మధ్య ఒక ముఖ్యమైన సారూప్యత ఉంది. ఈ రెండింటినీ భారత్ పెద్ద మొత్తంలో దిగుమతి చేసుకుంటుంది. వీటికి చెల్లింపులు అమెరికన్ డాలర్లలోనే చేయాలి. మన దేశానికి అవసరమైన ముడి చమురులో దాదాపు 85శాతం దిగుమతి చేసుకుంటుండగా, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద బంగారం దిగుమతిదారుల్లో భారత్ ఒకటి.

ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ముడి చమురు ధరలు పెరిగి, అదే సమయంలో బంగారం దిగుమతులు కూడా అధికంగా ఉన్నప్పుడు, చెల్లింపుల కోసం మనకు భారీ మొత్తంలో డాలర్లు అవసరమవుతాయి. ఇది కరెన్సీ మార్కెట్‌లో డాలర్‌కు డిమాండ్‌ను పెంచి, రూపాయి విలువపై తీవ్ర ఒత్తిడిని కలిగిస్తుంది.

రూపాయిపై ప్రభావం ఎలా ఉంటుంది?
ఆర్థికవేత్తలు బంగారాన్ని సాధారణ వినియోగ వస్తువుగా పరిగణించరు. రవాణా, విద్యుత్, పరిశ్రమలకు చమురు అత్యవసరం. కానీ, బంగారం దిగుమతులను ఎక్కువగా ఐచ్ఛిక వ్యయంగా లేదా పొదుపు సాధనంగా చూస్తారు. ప్రపంచ సంక్షోభ సమయంలో ప్రజలు పెద్ద మొత్తంలో దిగుమతి చేసుకున్న బంగారాన్ని కొనుగోలు చేస్తే, దేశం నుంచి డాలర్లు అధికంగా బయటకు వెళ్లిపోతాయి. ఇది దేశ దిగుమతులు, ఎగుమతుల మధ్య వ్యత్యాసాన్ని సూచించే కరెంట్ ఖాతా లోటు (సీఏడీ)ను పెంచుతుంది. లోటు పెరిగినప్పుడు రూపాయి విలువ బలహీనపడుతుంది. రూపాయి పతనం కావడం వల్ల చమురు, బంగారం సహా ఇతర దిగుమతి వస్తువుల ధరలు దేశీయంగా మరింత పెరిగి, ద్రవ్యోల్బణానికి దారితీస్తుంది.

ప్రధాని విజ్ఞప్తి వెనుక వ్యూహం
గతంలో కూడా ఇలాంటి ఆర్థిక క్లిష్ట సమయాల్లో ప్రభుత్వాలు బంగారం దిగుమతులను నిరుత్సాహపరిచేందుకు చర్యలు తీసుకున్నాయి. బంగారంపై దిగుమతి సుంకాన్ని పెంచడం, సావరిన్ గోల్డ్ బాండ్ల వంటి ప్రత్యామ్నాయాలను ప్రోత్సహించడం వంటివి ఇందులో భాగమే. ఒక కుటుంబం బంగారం కొనుగోలును వాయిదా వేసుకుంటే రూపాయి మారకంలో పెద్ద మార్పు ఉండకపోవచ్చు. కానీ, లక్షలాది కుటుంబాల సమిష్టి డిమాండ్‌ను ఆర్థికవేత్తలు పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. పెళ్లిళ్ల సీజన్‌లో ఆర్థిక అనిశ్చితి సమయాల్లో భారత్‌లో బంగారం కొనుగోళ్లు భారీగా పెరుగుతాయి.

ప్రస్తుతం చమురు ధరల వల్ల ఇప్పటికే దిగుమతుల బిల్లు పెరిగిన నేపథ్యంలో, బంగారం కొనుగోళ్ల ద్వారా డాలర్లు బయటకు వెళ్లే ప్రమాదాన్ని నివారించాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. అందుకే ప్రధాని మోదీ, కేవలం బంగారం కొనుగోళ్లు తగ్గించడమే కాకుండా, వీలైతే వర్క్-ఫ్రమ్-హోమ్ విధానాలను పునరుద్ధరించాలని, అనవసర ప్రయాణాలను తగ్గించుకోవాలని సూచించారు. అంతిమంగా ప్రధాని విజ్ఞప్తి ఉద్దేశం పెళ్లిళ్లు లేదా ఆభరణాల కొనుగోళ్లను నిరుత్సాహపరచడం కాదు. ప్రపంచ ఇంధన సంక్షోభం నుంచి దేశ ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని కాపాడటమే దీని వెనుక ఉన్న ప్రధాన లక్ష్యం.