అసెంబ్లీని రద్దు చేసిన గవర్నర్.. మమత ముందున్న మార్గం ఏంటి?.. రాజ్యాంగం ఏం చెబుతోంది?
- పశ్చిమ బెంగాల్ అసెంబ్లీని రద్దు చేసిన గవర్నర్ ఆర్.ఎన్. రవి
- సీఎం పదవికి రాజీనామా చేసేందుకు నిరాకరించిన మమతా బెనర్జీ
- అసెంబ్లీ రద్దయితే సీఎం పదవిలో కొనసాగడం రాజ్యాంగ విరుద్ధమన్న నిపుణులు
- ఆపద్ధర్మ సీఎంగానైనా కొనసాగడం గవర్నర్ విచక్షణపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది
- ఎన్నికల ఫలితాలపై అభ్యంతరాలుంటే హైకోర్టులో పిటిషన్ వేయడమే మార్గం
పశ్చిమ బెంగాల్ రాజకీయాల్లో కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేసేందుకు మమతా బెనర్జీ నిరాకరించడంతో గవర్నర్ ఆర్.ఎన్. రవి శాసనసభను అధికారికంగా రద్దు చేశారు. రాష్ట్ర అసెంబ్లీ గడువు గురువారం అర్ధరాత్రితో ముగియనున్న నేపథ్యంలో రాజ్భవన్ ఈ మేరకు ఒక ప్రకటన విడుదల చేసింది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 174(2)(బి) ప్రకారం తనకు సంక్రమించిన అధికారాలను వినియోగించి, మే 7 నుంచి శాసనసభను రద్దు చేస్తున్నట్లు గవర్నర్ తన ఉత్తర్వులలో స్పష్టం చేశారు.
అసెంబ్లీ ఎన్నికల ప్రక్రియలో అవకతవకలు జరిగాయని మమతా బెనర్జీ ఆరోపిస్తున్న నేపథ్యంలో ఈ రాజకీయ వివాదం న్యాయస్థానాలకు చేరే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
రాజ్యాంగం ఏం చెబుతోంది?
ప్రస్తుత పరిస్థితులపై రాజ్యాంగ నిపుణులు స్పష్టతనిస్తున్నారు. విధి సెంటర్ ఫర్ లీగల్ పాలసీకి చెందిన స్వప్నిల్ త్రిపాఠి ఎన్డీటీవీకి ఈ విషయంపై వివరణ ఇచ్చారు. ఆర్టికల్ 174(2)(బి) కింద అసెంబ్లీని రద్దు చేసిన తర్వాత మంత్రిమండలికి రాజ్యాంగబద్ధమైన పునాది ఉండదని ఆయన తెలిపారు. "ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పడే వరకు తాత్కాలికంగా ఆపద్ధర్మ ముఖ్యమంత్రిగా మాత్రమే కొనసాగే అవకాశం ఉంటుంది. అది కూడా గవర్నర్ కోరితేనే సాధ్యం. ఇది కేవలం రాజ్యాంగ సంప్రదాయం మాత్రమే. కచ్చితమైన నిబంధన కాదు. ఈ పరివర్తన దశను నిర్వహించడంలో గవర్నర్కు పూర్తి విచక్షణాధికారం ఉంటుంది" అని ఆయన వివరించారు. మమతా బెనర్జీ రాజీనామాకు నిరాకరించడం వల్ల రాజ్యాంగపరంగా యథాతథ స్థితిలో ఎటువంటి మార్పు ఉండదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. తదుపరి దశలో కొత్తగా ఎన్నికైన ఎమ్మెల్యేలలో మెజారిటీ ఉన్న నాయకుడిని ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసేందుకు గవర్నర్ ఆహ్వానించాల్సి ఉంటుంది.
మమత ముందున్న మార్గాలు
ప్రస్తుతానికి ముఖ్యమంత్రి పదవిలో కొనసాగేందుకు మమతా బెనర్జీకి రాజ్యాంగబద్ధంగా ఎటువంటి ఆస్కారం లేదు. ప్రభుత్వం సమష్టిగా బాధ్యత వహించాల్సిన శాసనసభే ఉనికిలో లేనప్పుడు, సీఎం పదవిలో కొనసాగేందుకు అవకాశం ఉండదు. ఎన్నికైన ఎమ్మెల్యేల మద్దతుతోనే ముఖ్యమంత్రికి ప్రజాస్వామ్యబద్ధమైన అధికారం లభిస్తుంది. అసెంబ్లీ రద్దవడంతో ఆ అధికారం కోల్పోయినట్లే అవుతుంది.
ఒకవేళ ఎన్నికల ప్రక్రియ లేదా ఫలితాలపై ఏవైనా అభ్యంతరాలుంటే, ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం-1951 ప్రకారం 'ఎన్నికల పిటిషన్' ద్వారా సవాలు చేయడమే సరైన మార్గమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఈ పిటిషన్ను సంబంధిత హైకోర్టులో దాఖలు చేసి, నిర్దిష్ట నియోజకవర్గంలో చట్ట ఉల్లంఘన జరిగిందని నిరూపించాల్సి ఉంటుంది.
అసెంబ్లీ ఎన్నికల ప్రక్రియలో అవకతవకలు జరిగాయని మమతా బెనర్జీ ఆరోపిస్తున్న నేపథ్యంలో ఈ రాజకీయ వివాదం న్యాయస్థానాలకు చేరే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
రాజ్యాంగం ఏం చెబుతోంది?
ప్రస్తుత పరిస్థితులపై రాజ్యాంగ నిపుణులు స్పష్టతనిస్తున్నారు. విధి సెంటర్ ఫర్ లీగల్ పాలసీకి చెందిన స్వప్నిల్ త్రిపాఠి ఎన్డీటీవీకి ఈ విషయంపై వివరణ ఇచ్చారు. ఆర్టికల్ 174(2)(బి) కింద అసెంబ్లీని రద్దు చేసిన తర్వాత మంత్రిమండలికి రాజ్యాంగబద్ధమైన పునాది ఉండదని ఆయన తెలిపారు. "ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పడే వరకు తాత్కాలికంగా ఆపద్ధర్మ ముఖ్యమంత్రిగా మాత్రమే కొనసాగే అవకాశం ఉంటుంది. అది కూడా గవర్నర్ కోరితేనే సాధ్యం. ఇది కేవలం రాజ్యాంగ సంప్రదాయం మాత్రమే. కచ్చితమైన నిబంధన కాదు. ఈ పరివర్తన దశను నిర్వహించడంలో గవర్నర్కు పూర్తి విచక్షణాధికారం ఉంటుంది" అని ఆయన వివరించారు. మమతా బెనర్జీ రాజీనామాకు నిరాకరించడం వల్ల రాజ్యాంగపరంగా యథాతథ స్థితిలో ఎటువంటి మార్పు ఉండదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. తదుపరి దశలో కొత్తగా ఎన్నికైన ఎమ్మెల్యేలలో మెజారిటీ ఉన్న నాయకుడిని ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసేందుకు గవర్నర్ ఆహ్వానించాల్సి ఉంటుంది.
మమత ముందున్న మార్గాలు
ప్రస్తుతానికి ముఖ్యమంత్రి పదవిలో కొనసాగేందుకు మమతా బెనర్జీకి రాజ్యాంగబద్ధంగా ఎటువంటి ఆస్కారం లేదు. ప్రభుత్వం సమష్టిగా బాధ్యత వహించాల్సిన శాసనసభే ఉనికిలో లేనప్పుడు, సీఎం పదవిలో కొనసాగేందుకు అవకాశం ఉండదు. ఎన్నికైన ఎమ్మెల్యేల మద్దతుతోనే ముఖ్యమంత్రికి ప్రజాస్వామ్యబద్ధమైన అధికారం లభిస్తుంది. అసెంబ్లీ రద్దవడంతో ఆ అధికారం కోల్పోయినట్లే అవుతుంది.
ఒకవేళ ఎన్నికల ప్రక్రియ లేదా ఫలితాలపై ఏవైనా అభ్యంతరాలుంటే, ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం-1951 ప్రకారం 'ఎన్నికల పిటిషన్' ద్వారా సవాలు చేయడమే సరైన మార్గమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఈ పిటిషన్ను సంబంధిత హైకోర్టులో దాఖలు చేసి, నిర్దిష్ట నియోజకవర్గంలో చట్ట ఉల్లంఘన జరిగిందని నిరూపించాల్సి ఉంటుంది.
