ఐ స్ట్రోక్ గురించి తెలుసా?.. ఈ లక్షణాలు కనిపిస్తే అస్సలు నిర్లక్ష్యం చేయవద్దు!

మెదడుకు వచ్చే స్ట్రోక్ (పక్షవాతం) గురించి అందరికీ తెలుసు. కానీ కంటికి కూడా స్ట్రోక్ వస్తుందని, అది తీవ్రమైన దృష్టి లోపానికి లేదా శాశ్వత అంధత్వానికి దారితీస్తుందని చాలామందికి అవగాహన ఉండదు. వైద్య పరిభాషలో దీనిని 'రెటీనల్ ఆర్టరీ అక్లూజన్' లేదా 'రెటీనల్ వెయిన్ అక్లూజన్' అని పిలుస్తారు. ఇది ఒక వైద్యపరమైన అత్యవసర పరిస్థితి (మెడికల్ ఎమర్జెన్సీ). దీనిపై వెంటనే దృష్టి సారించకపోతే కంటి చూపును శాశ్వతంగా కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంటుంది.

అసలు ఐ స్ట్రోక్ అంటే ఏమిటి?.. ఎలా వస్తుంది?
మన కంటి వెనుక భాగంలో కాంతిని గ్రహించే సున్నితమైన పొరను రెటీనా అంటారు. మెదడుకు ఆక్సిజన్ అందనప్పుడు బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ వచ్చినట్లే, రెటీనాకు రక్తాన్ని సరఫరా చేసే నాళాల్లో అడ్డంకులు ఏర్పడితే దానిని 'ఐ స్ట్రోక్' అంటారు. ఈ రక్త నాళాల్లో రక్తం గడ్డకట్టడం, కొవ్వు పేరుకుపోవడం లేదా ఇతర కారణాల వల్ల రక్త ప్రసరణ నిలిచిపోతుంది. దీనివల్ల రెటీనాలోని కణాలకు అవసరమైన ఆక్సిజన్, పోషకాలు అందక అవి వేగంగా దెబ్బతింటాయి. ఇది సాధారణంగా వయసు పైబడిన వారిలో, అధిక రక్తపోటు (హై బీపీ), మధుమేహం (డయాబెటిస్) వంటి సమస్యలు ఉన్నవారిలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.

ఐ స్ట్రోక్‌లో ప్రధాన రకాలు
రక్తనాళంలో ఏర్పడిన అడ్డంకిని బట్టి వైద్యులు ఐ స్ట్రోక్‌ను ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా వర్గీకరిస్తారు.

1.రెటీనల్ ఆర్టరీ అక్లూజన్ (ఆర్ఏఓ): రెటీనాకు రక్తాన్ని తీసుకెళ్లే ధమని (ఆర్టరీ)లో అడ్డంకి ఏర్పడటం. ఇది కూడా రెండు రకాలు. ప్రధాన ధమనిలో అడ్డంకి ఏర్పడితే 'సెంట్రల్ రెటీనల్ ఆర్టరీ అక్లూజన్' (సీఆర్ఏఓ) అని, చిన్న శాఖలలో ఏర్పడితే 'బ్రాంచ్ రెటీనల్ ఆర్టరీ అక్లూజన్' (బీఆర్ఏఓ) అని అంటారు.

2.రెటీనల్ వెయిన్ అక్లూజన్ (ఆర్‌వీఓ): రెటీనా నుంచి సిరల (వెయిన్స్) ద్వారా వెనక్కి వెళ్లే అశుద్ధ రక్త ప్రవాహానికి అడ్డంకి ఏర్పడటం. ఇది ఆర్ఏఓ కంటే సర్వసాధారణం. ఇందులోనూ ప్రధాన సిరలో అడ్డంకి ఏర్పడితే 'సెంట్రల్ రెటీనల్ వెయిన్ అక్లూజన్' (సీఆర్ఏఓ), చిన్న సిరల్లో ఏర్పడితే 'బ్రాంచ్ రెటీనల్ వెయిన్ అక్లూజన్' (బీఆర్ఏఓ) అని పిలుస్తారు.

లక్షణాలు ఎలా ఉంటాయి?

• ఐ స్ట్రోక్ లక్షణాలు అకస్మాత్తుగా, కేవలం ఒక్క కంటిలో కానీ, రెండు కళ్ళలో కానీ కనిపిస్తాయి. చాలా సందర్భాల్లో నొప్పి ఉండదు.
• హఠాత్తుగా చూపు మందగించడం లేదా పూర్తిగా మసకబారడం.
• దృష్టిలో కొంత భాగం లేదా పూర్తి దృష్టి కోల్పోవడం.
• కంటి ముందు నల్లటి మచ్చలు లేదా చుక్కలు (ఫ్లోటర్స్) కదలడం.
• దృష్టి క్షేత్రంలో ఒకవైపు తెర దించినట్లుగా నీడ కనిపించడం.

కారణాలు, ముప్పు ఎవరికి ఎక్కువ?
ఐ స్ట్రోక్‌కు అనేక ఆరోగ్య సమస్యలు దోహదం చేస్తాయి. ముఖ్యంగా కింది సమస్యలు ఉన్నవారిలో ముప్పు అధికంగా ఉంటుంది.

• అధిక రక్తపోటు: ఇది రక్త నాళాలను బలహీనపరుస్తుంది.
• డయాబెటిస్ (మధుమేహం): రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థను దెబ్బతీస్తుంది.
• అధిక కొలెస్ట్రాల్: ధమనులలో కొవ్వు ఫలకాలు ఏర్పడటానికి కారణమవుతుంది.
• గుండె జబ్బులు: రక్తం గడ్డకట్టే అవకాశాలను పెంచుతాయి.
• ధూమపానం: రక్త నాళాలను సంకోచింపజేసి, పాడుచేస్తుంది.
• వయసు: 50 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో ఈ ముప్పు ఎక్కువ.
• గ్లకోమా: కంటి లోపల ఒత్తిడిని పెంచి రక్త ప్రసరణకు ఆటంకం కలిగిస్తుంది.

నివారణ.. చికిత్స
ఐ స్ట్రోక్‌కు ఒక్కసారిగా నయం చేసే చికిత్స లేదు. నష్టాన్ని వీలైనంత త్వరగా అరికట్టడం, భవిష్యత్తులో రాకుండా చూడటమే లక్ష్యంగా చికిత్స ఉంటుంది. ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలిని అలవర్చుకోవడం ద్వారా దీనిని చాలా వరకు నివారించవచ్చు. క్రమం తప్పకుండా బీపీ, షుగర్, కొలెస్ట్రాల్ స్థాయులను అదుపులో ఉంచుకోవడం, ధూమపానానికి దూరంగా ఉండటం, పోషకాహారం తీసుకోవడం, క్రమం తప్పని వ్యాయామం చేయడం వంటి జాగ్రత్తల ద్వారా రక్త నాళాల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవచ్చు. పైన పేర్కొన్న లక్షణాలు ఏవైనా కనిపిస్తే, ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే నేత్ర వైద్య నిపుణులను సంప్రదించడం చాలా ముఖ్యం.