Mahan Air: పలు దేశాల్లో నిషేధం.. భారత్ అనుమతులు... ఇరాన్ 'మహాన్ ఎయిర్' కథేంటి!
ఇరాన్లోని మష్హద్ విమానాశ్రయంపై ఇటీవల జరిగిన వైమానిక దాడి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా వివాదాస్పదంగా మారిన మహాన్ ఎయిర్లైన్ను మరోసారి వార్తల్లోకి తెచ్చింది. ఈ దాడిలో దెబ్బతిన్న తమ విమానం, భారత్ అందించిన వైద్య సామగ్రిని స్వీకరించేందుకు ఏప్రిల్ 1న ఢిల్లీకి రావాల్సి ఉందని ఇరాన్ అధికారులు ప్రకటించారు. ఈ ఘటనతో, అనేక దేశాలు నిషేధించిన ఈ ఎయిర్లైన్కు భారత్ ఎందుకు అనుమతి ఇస్తోందనే చర్చ మళ్లీ మొదలైంది. అమెరికా ఈ దాడిని ధృవీకరించనప్పటికీ, ఇరాన్ దీనిని 'యుద్ధ నేరం'గా అభివర్ణించింది.
1991లో స్థాపించబడిన మహాన్ ఎయిర్, ఇరాన్కు చెందిన తొలి ప్రైవేట్ ఎయిర్లైన్. అయితే, ఇరాన్ ఇస్లామిక్ రెవల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (ఐఆర్జీసీ)కు చెందిన 'కుద్స్ ఫోర్స్'కు సైనిక, ఆర్థిక సహకారం అందిస్తోందనే ఆరోపణలతో 2011లో అమెరికా దీనిపై కఠిన ఆంక్షలు విధించింది. ఆయుధాలు, సైనికులను సిరియా వంటి ప్రాంతాలకు తరలిస్తోందని ఆరోపిస్తూ జర్మనీ, ఫ్రాన్స్, ఇటలీ వంటి యూరప్ దేశాలు కూడా దీనిపై నిషేధం విధించాయి. ఇటీవల రష్యాకు డ్రోన్లు సరఫరా చేసిందనే కారణంతో యూరోపియన్ యూనియన్ ఆంక్షలను మరింత కఠినతరం చేసింది. సౌదీ అరేబియా సైతం భద్రతా కారణాలతో దీనిని నిషేధించింది.
అయితే, ఇన్ని ఆరోపణలు, నిషేధాలు ఉన్నప్పటికీ భారత్ మాత్రం మహాన్ ఎయిర్పై పూర్తి నిషేధం విధించలేదు. మానవతా సాయం, అత్యవసర తరలింపుల వంటి ప్రత్యేక సందర్భాల్లో మాత్రమే 'కేస్-బై-కేస్' పద్ధతిలో అనుమతిస్తోంది. కోవిడ్-19 సమయంలో ఇరాన్లో చిక్కుకున్న భారతీయులను స్వదేశానికి తరలించడానికి, వైద్య నమూనాలను రవాణా చేయడానికి ఈ ఎయిర్లైన్ సేవలను ఉపయోగించుకుంది.
భారత్ ఈ వైఖరి తీసుకోవడం వెనుక ఇరాన్తో ఉన్న వ్యూహాత్మక సంబంధాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ఇంధన ఒప్పందాలు, చాబహార్ పోర్టు అభివృద్ధి వంటి అంశాలలో ఇరాన్... భారత్కు ముఖ్యమైన భాగస్వామి. ఈ నేపథ్యంలో, పశ్చిమ దేశాల భద్రతా ఆందోళనలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటూనే, మానవతా దృక్పథం, వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాల కోసం భారత్ ఒక సమతుల్య విధానాన్ని అనుసరిస్తోంది. విద్యార్థులు, యాత్రికులను రవాణా చేసే ఈ విమానయాన సంస్థపై ఉన్న తీవ్ర ఆరోపణల నేపథ్యంలో, భారత్ దానితో సంబంధాలను పరిమిత స్థాయిలో కొనసాగించడం గమనార్హం.
1991లో స్థాపించబడిన మహాన్ ఎయిర్, ఇరాన్కు చెందిన తొలి ప్రైవేట్ ఎయిర్లైన్. అయితే, ఇరాన్ ఇస్లామిక్ రెవల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (ఐఆర్జీసీ)కు చెందిన 'కుద్స్ ఫోర్స్'కు సైనిక, ఆర్థిక సహకారం అందిస్తోందనే ఆరోపణలతో 2011లో అమెరికా దీనిపై కఠిన ఆంక్షలు విధించింది. ఆయుధాలు, సైనికులను సిరియా వంటి ప్రాంతాలకు తరలిస్తోందని ఆరోపిస్తూ జర్మనీ, ఫ్రాన్స్, ఇటలీ వంటి యూరప్ దేశాలు కూడా దీనిపై నిషేధం విధించాయి. ఇటీవల రష్యాకు డ్రోన్లు సరఫరా చేసిందనే కారణంతో యూరోపియన్ యూనియన్ ఆంక్షలను మరింత కఠినతరం చేసింది. సౌదీ అరేబియా సైతం భద్రతా కారణాలతో దీనిని నిషేధించింది.
అయితే, ఇన్ని ఆరోపణలు, నిషేధాలు ఉన్నప్పటికీ భారత్ మాత్రం మహాన్ ఎయిర్పై పూర్తి నిషేధం విధించలేదు. మానవతా సాయం, అత్యవసర తరలింపుల వంటి ప్రత్యేక సందర్భాల్లో మాత్రమే 'కేస్-బై-కేస్' పద్ధతిలో అనుమతిస్తోంది. కోవిడ్-19 సమయంలో ఇరాన్లో చిక్కుకున్న భారతీయులను స్వదేశానికి తరలించడానికి, వైద్య నమూనాలను రవాణా చేయడానికి ఈ ఎయిర్లైన్ సేవలను ఉపయోగించుకుంది.
భారత్ ఈ వైఖరి తీసుకోవడం వెనుక ఇరాన్తో ఉన్న వ్యూహాత్మక సంబంధాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ఇంధన ఒప్పందాలు, చాబహార్ పోర్టు అభివృద్ధి వంటి అంశాలలో ఇరాన్... భారత్కు ముఖ్యమైన భాగస్వామి. ఈ నేపథ్యంలో, పశ్చిమ దేశాల భద్రతా ఆందోళనలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటూనే, మానవతా దృక్పథం, వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాల కోసం భారత్ ఒక సమతుల్య విధానాన్ని అనుసరిస్తోంది. విద్యార్థులు, యాత్రికులను రవాణా చేసే ఈ విమానయాన సంస్థపై ఉన్న తీవ్ర ఆరోపణల నేపథ్యంలో, భారత్ దానితో సంబంధాలను పరిమిత స్థాయిలో కొనసాగించడం గమనార్హం.
