రెస్టారెంట్ బిల్లుపై జీఎస్టీ మోసమా?.. 30 సెకన్లలో మీరే ఇలా చెక్ చేసుకోండి!
- కంపోజిషన్ స్కీమ్‌లోని వ్యాపారులు కస్టమర్ల నుంచి జీఎస్టీ వసూలు చేయడం చట్టవిరుద్ధం
- బిల్లుపై ఉన్న జీఎస్టీ నంబర్‌తో ప్రభుత్వ పోర్టల్‌లో వివరాలు తెలుసుకునే వెసులుబాటు
- తప్పుగా జీఎస్టీ వసూలు చేస్తే రెస్టారెంట్‌ను ప్రశ్నించి, అధికారులకు ఫిర్యాదు చేయవచ్చు
- ఈ చిన్న తనిఖీతో వినియోగదారులు డబ్బు ఆదా చేసుకోవచ్చని నిపుణుల సూచన
మనం కుటుంబంతోనో, స్నేహితులతోనో రెస్టారెంట్‌కు వెళ్లడం సాధారణం. భోజనం చేశాక వచ్చే బిల్లులో ఆహార పదార్థాల ధరలతో పాటు సీజీఎస్టీ, ఎస్‌జీఎస్టీ అని కొంత మొత్తం అదనంగా ఉండటం గమనించే ఉంటాం. అయితే, ఇలా జీఎస్టీ వసూలు చేసే అధికారం అన్ని రెస్టారెంట్లకూ ఉందా? అంటే లేదనే చెప్పాలి. కేవలం 30 సెకన్ల చిన్నపాటి తనిఖీతో కొన్ని రెస్టారెంట్లు చట్టవిరుద్ధంగా వసూలు చేస్తున్న జీఎస్టీని గుర్తించి, మన డబ్బు ఆదా చేసుకోవచ్చు. ఈ విషయంపై చార్టర్డ్ అకౌంటెంట్ ప్రతీక్ భర్దా ఇటీవల సోషల్ మీడియాలో పంచుకున్న వివరాలు ఇప్పుడు వైరల్ అవుతున్నాయి.
అసలేం జరిగింది?
ప్రతీక్ భర్దా ఇటీవల ఒక ధాబాలో భోజనం చేసినప్పుడు, ఆయనకు ఇచ్చిన బిల్లులో జీఎస్టీని కూడా కలిపి ఇచ్చారు. అనుమానం వచ్చిన ఆయన, వెంటనే తన ఫోన్‌లో ప్రభుత్వ జీఎస్టీ పోర్టల్ (gst.gov.in) ఓపెన్ చేశారు. బిల్లుపై ముద్రించి ఉన్న జీఎస్టీ ఐడెంటిఫికేషన్ నంబర్ (GSTIN)ను పోర్టల్‌లో ఎంటర్ చేసి తనిఖీ చేశారు. ఆ ధాబా ‘రెగ్యులర్’ పన్ను చెల్లింపుదారుగా నమోదై ఉందని నిర్ధారించుకున్నారు. కాబట్టి, వారు జీఎస్టీ వసూలు చేయడం సరైనదేనని తేలింది. అయితే చాలా మంది వినియోగదారులు ఈ చిన్న విషయాన్ని పట్టించుకోకుండా అదనపు డబ్బు చెల్లిస్తున్నారని ఆయన ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.
కంపోజిషన్ స్కీమ్ అంటే ఏంటి?
జీఎస్టీ విధానంలో వ్యాపారులు ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా ఉంటారు. ఒకటి ‘రెగ్యులర్’, మరొకటి ‘కంపోజిషన్’ స్కీమ్.
రెగ్యులర్ స్కీమ్: ఈ కేటగిరీలోని వ్యాపారులు తాము అమ్మే వస్తువులు లేదా సేవలపై ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన ప్రకారం కస్టమర్ల నుంచి జీఎస్టీ (CGST, SGST) వసూలు చేసి, దాన్ని ప్రభుత్వానికి చెల్లించాలి. వీరి బిల్లుల్లో జీఎస్టీ వివరాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.
కంపోజిషన్ స్కీమ్: చిన్న వ్యాపారులకు పన్నుల ప్రక్రియను సులభతరం చేయడానికి ప్రభుత్వం ఈ పథకాన్ని తీసుకొచ్చింది. ఈ స్కీమ్‌లో ఉన్న వ్యాపారులు తమ మొత్తం టర్నోవర్‌పై నామమాత్రపు పన్నును (ఉదాహరణకు 1 శాతం లేదా అంతకంటే కొంచెం ఎక్కువ) నేరుగా తమ జేబు నుంచే ప్రభుత్వానికి చెల్లిస్తారు. ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, కంపోజిషన్ స్కీమ్‌లోని వ్యాపారులకు కస్టమర్ల నుంచి జీఎస్టీని వసూలు చేసే అధికారం ఉండదు. వారు ఇచ్చే బిల్లులో జీఎస్టీని ప్రత్యేకంగా చూపకూడదు. ఒకవేళ అలా వసూలు చేస్తే, ఆ డబ్బు ప్రభుత్వానికి చేరదు, వ్యాపారి జేబులోకే వెళుతుంది. ఇది పూర్తిగా చట్టవిరుద్ధం.
మీరే ఎలా చెక్ చేసుకోవచ్చు?
మీరు రెస్టారెంట్ లేదా ధాబాలో బిల్లు చెల్లించే ముందు ఈ కింది విధంగా సులభంగా తనిఖీ చేయవచ్చు:
ఒకవేళ ‘Regular’ అని ఉంటే, వారు జీఎస్టీ వసూలు చేయడం సరైనదే. అదే ‘Composition’ అని ఉండి, మీ బిల్లులో జీఎస్టీని కలిపి ఉంటే, వారు నిబంధనలను ఉల్లంఘిస్తున్నారని అర్థం. అప్పుడు మీరు ఆ రెస్టారెంట్ యాజమాన్యాన్ని ప్రశ్నించవచ్చు. వారు సరైన సమాధానం ఇవ్వకపోతే, పన్నుల శాఖ అధికారులకు ఫిర్యాదు చేసే హక్కు కూడా మీకు ఉంటుంది. ఈ చిన్నపాటి అవగాహనతో అదనపు ఛార్జీల భారం నుంచి తప్పించుకోవడమే కాకుండా, పన్ను ఎగవేతను అరికట్టడంలోనూ పౌరులుగా మన వంతు పాత్ర పోషించిన వాళ్లమవుతాం.
అసలేం జరిగింది?
ప్రతీక్ భర్దా ఇటీవల ఒక ధాబాలో భోజనం చేసినప్పుడు, ఆయనకు ఇచ్చిన బిల్లులో జీఎస్టీని కూడా కలిపి ఇచ్చారు. అనుమానం వచ్చిన ఆయన, వెంటనే తన ఫోన్‌లో ప్రభుత్వ జీఎస్టీ పోర్టల్ (gst.gov.in) ఓపెన్ చేశారు. బిల్లుపై ముద్రించి ఉన్న జీఎస్టీ ఐడెంటిఫికేషన్ నంబర్ (GSTIN)ను పోర్టల్‌లో ఎంటర్ చేసి తనిఖీ చేశారు. ఆ ధాబా ‘రెగ్యులర్’ పన్ను చెల్లింపుదారుగా నమోదై ఉందని నిర్ధారించుకున్నారు. కాబట్టి, వారు జీఎస్టీ వసూలు చేయడం సరైనదేనని తేలింది. అయితే చాలా మంది వినియోగదారులు ఈ చిన్న విషయాన్ని పట్టించుకోకుండా అదనపు డబ్బు చెల్లిస్తున్నారని ఆయన ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.
కంపోజిషన్ స్కీమ్ అంటే ఏంటి?
జీఎస్టీ విధానంలో వ్యాపారులు ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా ఉంటారు. ఒకటి ‘రెగ్యులర్’, మరొకటి ‘కంపోజిషన్’ స్కీమ్.
రెగ్యులర్ స్కీమ్: ఈ కేటగిరీలోని వ్యాపారులు తాము అమ్మే వస్తువులు లేదా సేవలపై ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన ప్రకారం కస్టమర్ల నుంచి జీఎస్టీ (CGST, SGST) వసూలు చేసి, దాన్ని ప్రభుత్వానికి చెల్లించాలి. వీరి బిల్లుల్లో జీఎస్టీ వివరాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.
కంపోజిషన్ స్కీమ్: చిన్న వ్యాపారులకు పన్నుల ప్రక్రియను సులభతరం చేయడానికి ప్రభుత్వం ఈ పథకాన్ని తీసుకొచ్చింది. ఈ స్కీమ్‌లో ఉన్న వ్యాపారులు తమ మొత్తం టర్నోవర్‌పై నామమాత్రపు పన్నును (ఉదాహరణకు 1 శాతం లేదా అంతకంటే కొంచెం ఎక్కువ) నేరుగా తమ జేబు నుంచే ప్రభుత్వానికి చెల్లిస్తారు. ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, కంపోజిషన్ స్కీమ్‌లోని వ్యాపారులకు కస్టమర్ల నుంచి జీఎస్టీని వసూలు చేసే అధికారం ఉండదు. వారు ఇచ్చే బిల్లులో జీఎస్టీని ప్రత్యేకంగా చూపకూడదు. ఒకవేళ అలా వసూలు చేస్తే, ఆ డబ్బు ప్రభుత్వానికి చేరదు, వ్యాపారి జేబులోకే వెళుతుంది. ఇది పూర్తిగా చట్టవిరుద్ధం.
మీరే ఎలా చెక్ చేసుకోవచ్చు?
మీరు రెస్టారెంట్ లేదా ధాబాలో బిల్లు చెల్లించే ముందు ఈ కింది విధంగా సులభంగా తనిఖీ చేయవచ్చు:
- 1. మొదట, బిల్లుపై ముద్రించిన 15 అంకెల GSTIN నంబర్‌ను గమనించండి.
- 2. మీ స్మార్ట్‌ఫోన్‌లో gst.gov.in వెబ్‌సైట్‌ను ఓపెన్ చేయండి.
- 3. హోమ్‌పేజీలో ‘Search Taxpayer’ ఆప్షన్‌ను ఎంచుకోండి.
- 4. అక్కడ కనిపించే బాక్స్‌లో బిల్లుపై ఉన్న GSTIN నంబర్‌ను ఎంటర్ చేసి, సెర్చ్ చేయండి.
- 5. వెంటనే ఆ వ్యాపార సంస్థ వివరాలు కనిపిస్తాయి. అందులో ‘Taxpayer Type’ వద్ద ‘Regular’ అని ఉందో లేక ‘Composition’ అని ఉందో చూడండి.
ఒకవేళ ‘Regular’ అని ఉంటే, వారు జీఎస్టీ వసూలు చేయడం సరైనదే. అదే ‘Composition’ అని ఉండి, మీ బిల్లులో జీఎస్టీని కలిపి ఉంటే, వారు నిబంధనలను ఉల్లంఘిస్తున్నారని అర్థం. అప్పుడు మీరు ఆ రెస్టారెంట్ యాజమాన్యాన్ని ప్రశ్నించవచ్చు. వారు సరైన సమాధానం ఇవ్వకపోతే, పన్నుల శాఖ అధికారులకు ఫిర్యాదు చేసే హక్కు కూడా మీకు ఉంటుంది. ఈ చిన్నపాటి అవగాహనతో అదనపు ఛార్జీల భారం నుంచి తప్పించుకోవడమే కాకుండా, పన్ను ఎగవేతను అరికట్టడంలోనూ పౌరులుగా మన వంతు పాత్ర పోషించిన వాళ్లమవుతాం.
