ఎస్. జానకి మృతితో మళ్లీ తెరపైకి.. పద్మభూషణ్‌ను గానకోకిల ఎందుకు వద్దన్నారంటే?

భారత సినీ సంగీత ప్రపంచంలో తన గానంతో ఆరు దశాబ్దాల పాటు చెరగని ముద్ర వేసిన గానకోకిల ఎస్. జానకి (88) ఇకలేరన్న వార్త సంగీతాభిమానులను తీవ్ర విషాదంలో ముంచెత్తింది. ఆమె మధుర గీతాలను స్మరించుకుంటూ కోట్లాది మంది నివాళులు అర్పిస్తున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో ఆమె ఆత్మగౌరవానికి, కళ పట్ల ఆమెకున్న నిబద్ధతకు ప్రతీకగా నిలిచిన ఒక ముఖ్యమైన సంఘటనను అభిమానులు, విశ్లేషకులు గుర్తు చేసుకుంటున్నారు. అదే 2013లో కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించిన దేశ మూడో అత్యున్నత పౌర పురస్కారం 'పద్మభూషణ్'ను ఆమె సున్నితంగా తిరస్కరించడం. ఈ ఘటన వెనుక ఉన్న కారణాలు ఆమె వ్యక్తిత్వాన్ని మరోసారి ఆవిష్కరిస్తున్నాయి.

అభిమానుల ప్రేమే గొప్ప పురస్కారం
2013లో, నాటి యూపీఏ ప్రభుత్వం ఎస్. జానకిని పద్మభూషణ్ పురస్కారానికి ఎంపిక చేసింది. ఈ వార్త వెలువడగానే ఆమె అభిమానులు ఆనందం వ్యక్తం చేశారు. అయితే, ఆ సమయంలో కేరళలో ఒక వివాహ కార్యక్రమానికి హాజరైన జానకి, ఈ పురస్కారాన్ని స్వీకరించబోనని ప్రకటించి అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచారు. "గత 55 ఏళ్లుగా పాడుతున్నాను. నా అభిమానులు నా పాటలను ఎంతగానో ఆదరించారు. వారి ప్రేమ కంటే నాకు పెద్ద పురస్కారం లేదు. ప్రభుత్వం నన్ను గుర్తించినందుకు సంతోషం. కానీ, ఈ అవార్డును నేను స్వీకరించడం లేదు" అని ఆమె మీడియాకు స్పష్టం చేశారు. ప్రభుత్వం తప్పు చేసిందని తాను భావించడం లేదని, వారిపై తనకు ఎలాంటి అసంతృప్తి లేదని కూడా ఆమె వివరించారు.

తిరస్కరణ వెనుక అసలు కారణం ఇదే!
అభిమానుల ఆదరణే కారణమని తొలుత చెప్పినప్పటికీ, ఈ తిరస్కరణ వెనుక బలమైన కారణం ఉందని తర్వాత స్పష్టమైంది. మరో ఇంటర్వ్యూలో ఆమె తన ఆవేదనను నిర్మొహమాటంగా వెల్లడించారు. ముఖ్యంగా, దక్షిణ భారత కళాకారుల పట్ల కేంద్ర ప్రభుత్వాలు చూపిస్తున్న నిర్లక్ష్యం, గుర్తింపులో జరుగుతున్న తీవ్ర జాప్యంపై ఆమె అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు. 

"నాకు 80 ఏళ్లు వస్తున్నాయి. ఇన్నేళ్ల సుదీర్ఘ ప్రస్థానం తర్వాత ఇప్పుడు ఈ పురస్కారం ప్రకటించారు. ఇది చాలా ఆలస్యంగా వచ్చిన గౌరవం. ఉత్తరాది కళాకారులకు తక్కువ వయసులోనే పెద్ద పురస్కారాలు లభిస్తున్నాయి, కానీ దక్షిణాది వారిని గుర్తించడానికి చాలా సమయం తీసుకుంటున్నారు. ఈ ఆలస్యమైన గౌరవాన్ని స్వీకరించాలని నా మనస్సాక్షి అంగీకరించడం లేదు" అని ఆమె పేర్కొన్నారు.

ఆ సమయంలో జానకి భారతరత్నకు అర్హురాలని, అందుకే పద్మభూషణ్‌ను వద్దన్నారని కొన్ని కథనాలు కూడా ప్రచారంలోకి వచ్చాయి. అయితే ఈ వ్యాఖ్యలను ఆమె అధికారికంగా ఎప్పుడూ ధ్రువీకరించలేదు. కేవలం పురస్కారం ఆలస్యం కావడమే తన నిరాకరణకు ప్రధాన కారణమని ఆమె స్పష్టం చేశారు.

కుటుంబ సభ్యుల మద్దతు
జానకి గారి నిర్ణయాన్ని ఆమె కుమారుడు మురళీకృష్ణ కూడా పూర్తిగా సమర్థించారు. ఈ పురస్కారం తన తల్లికి ఎప్పుడో 20, 25 ఏళ్ల క్రితమే రావాల్సిందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. అంతేకాకుండా, పురస్కారానికి ఎంపిక చేసిన విషయాన్ని ప్రకటనకు ముందు కనీసం తమ కుటుంబానికి తెలియజేయలేదని, మీడియా ద్వారానే తెలిసిందని ఆయన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. ఇంత ఆలస్యంగా వచ్చిన గౌరవాన్ని వద్దనుకోవాలన్నది అమ్మ తీసుకున్న ఆత్మగౌరవంతో కూడిన నిర్ణయమని ఆయన వివరించారు.

మొత్తం మీద పద్మభూషణ్ తిరస్కరణ ఘటన ఎస్. జానకి సంగీత ప్రతిభకు మాత్రమే కాదు, ఆమె ఉన్నతమైన వ్యక్తిత్వానికి, కళాకారుల ఆత్మగౌరవం పట్ల ఆమెకున్న నిబద్ధతకు నిలువుటద్దంగా నిలిచింది. కేవలం గాయనిగానే కాకుండా తన విలువల విషయంలో ఎక్కడా రాజీపడని ఒక గొప్ప స్ఫూర్తిప్రదాతగా ఆమె ఎప్పటికీ గుర్తుండిపోతారు.