ఏసీలు, కరెంట్ లేని కాలంలో చల్లదనం కోసం... రాజుల అద్భుతమైన టెక్నిక్స్!

దేశవ్యాప్తంగా తీవ్రమైన ఎండలతో ప్రజలు అల్లాడుతుండగా, ఏసీలపై భారం పెరిగిపోతోంది. ఇలాంటి సమయంలో, కరెంటు, ఏసీలు వంటి ఆధునిక సౌకర్యాలు లేని శతాబ్దాల క్రితం మన రాజులు, మహారాజులు తమ రాజభవనాల్లో వేసవి తాపాన్ని ఎలా తట్టుకున్నారనే విషయంపై ఆసక్తికర చర్చ జరుగుతోంది. వారి వాస్తు నైపుణ్యం, ప్రకృతిని వాడుకున్న తీరు నేటి ఇంజినీర్లకు సైతం స్ఫూర్తినిస్తోంది.

భారత్‌లో 1930ల తర్వాతే ఏసీల వాడకం మొదలైంది. కానీ అంతకు ఎన్నో శతాబ్దాల ముందే మన రాజులు తమ నివాసాలను చల్లగా ఉంచుకోవడానికి అద్భుతమైన పద్ధతులు పాటించారు. కోటల నిర్మాణానికి నదులు, సరస్సులు, కొండల సమీపంలోని ప్రదేశాలను ఎంచుకునేవారు. రాజభవన ప్రాంగణాల్లో ఫౌంటెయిన్లు, నీటి కాలువలు ఏర్పాటు చేసేవారు. వీటి నుంచి వచ్చే నీటి ఆవిరి, చల్లని గాలిని అందించి పరిసరాలను చల్లబరిచేది. కొన్ని కోటల్లో గోడల లోపల మట్టి పైపుల ద్వారా నీటిని నిరంతరం ప్రవహింపజేసి, రాతి కట్టడాల వేడిని తగ్గించేవారు. హంపిలోని లోటస్ మహల్, ఆగ్రా కోటలో ఇలాంటి నిర్మాణాలు కనిపిస్తాయి.

భవన నిర్మాణంలోనూ ప్రత్యేక శ్రద్ధ తీసుకునేవారు. మట్టి, సున్నపురాయి, ఇటుకలతో కట్టిన మందపాటి గోడలు పగటిపూట వేడిని నెమ్మదిగా గ్రహించి, రాత్రిపూట నెమ్మదిగా విడుదల చేసేవి. ఎత్తైన పైకప్పుల వల్ల వేడి గాలి పైకి వెళ్లిపోయేది. గాలి ప్రసరణకు వీలుగా విశాలమైన ప్రాంగణాలు, వరండాలు నిర్మించేవారు. సూర్యరశ్మి నేరుగా పడకుండా ప్రత్యేక నిర్మాణాలు, గాలిని అనుమతిస్తూ వెలుతురును వడపోసేందుకు 'జాలీ' కిటికీలు ఏర్పాటు చేసేవారు. జైపూర్‌లోని హవా మహల్ ఇందుకు చక్కటి ఉదాహరణ. కొన్నిచోట్ల పైకప్పులపై 'బాద్‌గిర్‌' అనే ప్రత్యేక నిర్మాణాలు ఏర్పాటు చేసి, బయటి చల్లగాలిని పట్టుకొని లోపలికి పంపేవారు.

నేడు విద్యుత్ వినియోగం, వాతావరణ మార్పులు పెను సవాళ్లుగా మారిన తరుణంలో, విద్యుత్ అవసరం లేని ఈ "పాసివ్ కూలింగ్" పద్ధతులు మళ్లీ ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి. మన ఘనమైన వాస్తు వారసత్వాన్ని పునఃపరిశీలించడం ద్వారా నేటి సమస్యలకు సైతం పరిష్కారాలు కనుగొనవచ్చని ఈ నిర్మాణాలు గుర్తుచేస్తున్నాయి.