మందుబాబుల రక్తం దోమలకు ఎందుకంత ఇష్టం?.. ఇదిగో సైన్స్ చెప్పిన నిజం!

చల్లటి సాయంత్రం వేళ స్నేహితులతో కలిసి కూర్చుని డ్రింక్ చేస్తున్నప్పుడు దోమల బెడద ఎక్కువగా ఉన్నట్టు ఎప్పుడైనా గమనించారా? మిగతా వారికంటే మిమ్మల్నే దోమలు ఎక్కువగా కుడుతున్నట్టు అనిపించిందా? ఇది కేవలం యాదృచ్ఛికం కాకపోవచ్చు. మద్యపానానికి, దోమల కాటుకు మధ్య సంబంధం ఉందని శాస్త్రీయ పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ విషయంపై జరిగిన అధ్యయనాలు ఆసక్తికరమైన విషయాలను వెల్లడిస్తున్నాయి.

2002లో 'జర్నల్ ఆఫ్ ది అమెరికన్ మస్కిటో కంట్రోల్ అసోసియేషన్' ప్రచురించిన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం ఆల్కహాల్ సేవించిన వ్యక్తుల వైపు దోమలు ఎక్కువగా ఆకర్షితమవుతాయని తేలింది. ఈ పరిశోధనలో భాగంగా ఒక బీర్ తాగిన వ్యక్తులను దోమలు ఎక్కువగా కుట్టినట్టు గమనించారు. ఆల్కహాల్ తీసుకోని వారితో పోలిస్తే, బీర్ తాగిన వారిని దోమలు కుట్టే అవకాశం 1.35 రెట్లు అధికంగా ఉన్నట్టు ఈ అధ్యయనం తేల్చింది. అయితే, దీని వెనుక ఉన్న కారణాలను అర్థం చేసుకోవాలంటే అసలు దోమలు తమ ఆహారాన్ని ఎలా ఎంచుకుంటాయో తెలుసుకోవాలి.

దోమలు కొందరినే ఎందుకు టార్గెట్ చేస్తాయి?
దోమలు తమ లక్ష్యాన్ని ఎంచుకోవడానికి కొన్ని నిర్దిష్ట సంకేతాలపై ఆధారపడతాయి. వాటిలో ముఖ్యమైనవి: 
కార్బన్ డయాక్సైడ్: మనం శ్వాస వదిలినప్పుడు విడుదలయ్యే కార్బన్ డయాక్సైడ్ వాసన దోమలను బలంగా ఆకర్షిస్తుంది. 
శరీర ఉష్ణోగ్రత: శరీర వేడి ఎక్కువగా ఉన్నవారిని దోమలు సులభంగా గుర్తిస్తాయి. 
శరీర వాసన: మన చర్మంపై ఉండే బ్యాక్టీరియా, చెమటలో ఉండే లాక్టిక్ యాసిడ్ వంటి రసాయనాలు విడుదల చేసే వాసనలు దోమలకు ప్రధాన ఆకర్షణ.

మద్యం సేవించినప్పుడు మన శరీరంలో జరిగే మార్పులు ఈ సంకేతాలను మరింత బలంగా మారుస్తాయి. ఆల్కహాల్ తీసుకున్నప్పుడు జీవక్రియల వేగం పెరిగి, శ్వాస ద్వారా ఎక్కువ కార్బన్ డయాక్సైడ్ విడుదల అవుతుంది. అంతేగాక‌ చర్మం ఉష్ణోగ్రత స్వల్పంగా పెరుగుతుంది. మద్యం ప్రభావంతో చెమట ఎక్కువగా పట్టడం వల్ల చర్మంపై లాక్టిక్ యాసిడ్ వంటి రసాయనాల స్థాయులు కూడా పెరుగుతాయి. ఈ మూడు మార్పులు కలిసి దోమలకు స్పష్టమైన సంకేతాలు పంపి, వాటిని మనవైపు ఆకర్షిస్తాయి.

ఇది అందరికీ వర్తిస్తుందా?
మద్యం తాగితే దోమలు ఎక్కువగా కుడతాయనే వాదన ఉన్నప్పటికీ, ఇది అందరిలోనూ ఒకేలా ఉండకపోవచ్చు. దోమల కాటుపై జన్యువులు, రక్త వర్గం (ముఖ్యంగా 'O' బ్లడ్ గ్రూప్), జీవక్రియలు, చర్మంపై ఉండే సహజ రసాయనాలు వంటి అనేక అంశాలు ప్రభావం చూపుతాయి. అందువల్ల, ఆల్కహాల్ అనేది దోమలను ఆకర్షించే ఒక అదనపు కారణంగా మాత్రమే చూడాలి.

దోమకాటు కేవలం దురద, చికాకుతో ముగిసిపోయే విషయం కాదు. డెంగ్యూ, మలేరియా, చికున్‌గున్యా వంటి ప్రాణాంతక వ్యాధులను వ్యాప్తి చేయడంలో దోమలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అందుకే సాయంత్రం వేళ ఆరుబయట గడిపేటప్పుడు, ముఖ్యంగా మద్యం సేవించే అలవాటు ఉంటే మరింత జాగ్రత్తగా ఉండటం అవసరం. దోమల నివారణకు రిపెల్లెంట్లు వాడటం, పొడవాటి చేతులున్న దుస్తులు ధరించడం, పరిసరాల్లో నీరు నిల్వ ఉండకుండా చూసుకోవడం వంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం ద్వారా ఈ ముప్పు నుంచి సురక్షితంగా ఉండవచ్చు.