చిక్కిపోతున్న చందమామ.. ఉపరితలంపై 10,000కు పైగా పగుళ్లు!
- చంద్రుడు క్రమంగా కుంచించుకుపోతున్నాడన్న తాజా అధ్యయనం
- ఉపరితలంపై వేలాది పగుళ్లు, ముడతలు గుర్తింపు
- చంద్రకంపాల వల్ల భవిష్యత్ యాత్రలకు, ఆవాసాలకు ప్రమాదం
- దక్షిణ ధ్రువంలోని ఆర్టెమిస్ ల్యాండింగ్ ప్రాంతాల్లో అధిక ముప్పు
- నాసా ఎల్ఆర్‌వోసీ కెమెరా 17 ఏళ్ల సమాచారంతో పరిశోధన
నిండు జాబిలిగా మనం ప్రేమగా పిలుచుకునే చందమామ క్రమంగా చిక్కిపోతున్నాడు. ఆయన ఉపరితలంపై వేలాదిగా పగుళ్లు ఏర్పడుతున్నాయని, ఇది భవిష్యత్ చంద్రయాత్రలకు పెను సవాల్‌గా మారనుందని తాజా శాస్త్రీయ అధ్యయనం ఒకటి వెల్లడించింది. చంద్రుడి అంతర్భాగం నెమ్మదిగా చల్లబడుతూ సంకోచించడం వల్లే ఈ పగుళ్లు, చంద్రకంపాలు ఏర్పడుతున్నాయని శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. ఈ పరిణామాలు ముఖ్యంగా చంద్రుని దక్షిణ ధ్రువంపై చేపట్టే ప్రయోగాలకు తీవ్ర ఆటంకం కలిగించవచ్చని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
స్మిత్సోనియన్ నేషనల్ ఎయిర్ అండ్ స్పేస్ మ్యూజియం శాస్త్రవేత్త థామస్ ఆర్.వాటర్స్ నేతృత్వంలోని బృందం 'ది ప్లానెటరీ సైన్స్ జర్నల్'లో ఈ పరిశోధన వివరాలను ప్రచురించింది. నాసాకు చెందిన లూనార్ రికనైసెన్స్ ఆర్బిటార్ కెమెరా (ఎల్ఆర్‌వోసీ) గత 17 ఏళ్లుగా సేకరించిన హై-రిజల్యూషన్ చిత్రాలను విశ్లేషించి, చంద్రునిపై 10,000కు పైగా పగుళ్లను గుర్తించారు. వీటిలో ఎక్కువ భాగం లోబేట్ స్కార్ప్‌లు (వక్ర ఆకారపు కొండచరియలు), మేర్ రిడ్జ్‌లు (ముడతలు) ఉన్నట్లు తేలింది. ఈ భౌగోళిక ప్రక్రియ కారణంగా గత 40 నుంచి 80 కోట్ల సంవత్సరాల కాలంలో చంద్రుని వ్యాసార్థం సుమారు 45 మీటర్ల (148 అడుగులు) మేర తగ్గిందని అంచనా వేశారు.
ఈ అధ్యయనం ప్రకారం, చంద్రుడి అంతర్భాగం చల్లబడుతున్న కొద్దీ, దాని బాహ్య కవచం (క్రస్ట్) ఒత్తిడికి గురై పెళుసుగా మారుతోంది. ఈ ఒత్తిడి కారణంగా ఉపరితలంపై పగుళ్లు ఏర్పడి, ఒకదానిపై ఒకటి ఎక్కుతూ కొండచరియల వంటి నిర్మాణాలు ఏర్పడుతున్నాయి. ఇవి చంద్రకంపాలకు దారితీస్తాయి. ఈ ప్రకంపనల వల్ల వ్యోమగాములు, వారు వాడే పరికరాలు, భవిష్యత్తులో నిర్మించే ఆవాసాలకు తీవ్ర ప్రమాదం పొంచి ఉంది.
ప్రస్తుతం ప్రపంచ దేశాల దృష్టి చంద్రుడి దక్షిణ ధ్రువంపైనే కేంద్రీకృతమై ఉంది. నాసా ప్రతిష్ఠాత్మక 'ఆర్టెమిస్' కార్యక్రమానికి సైతం ఈ ప్రాంతాన్నే ఎంచుకుంది. ఇక్కడి బిలాల్లో నీటి మంచు నిక్షేపాలు ఉండొచ్చని, వాటిని భవిష్యత్ ప్రయోగాలకు వనరుగా వాడుకోవచ్చని భావిస్తున్నారు. అయితే, తాజా అధ్యయనంలో గుర్తించిన పగుళ్లు, భూకంప ప్రమాదాలు ఎక్కువగా ఇదే ప్రాంతంలో ఉండటం తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో, భవిష్యత్తులో చంద్రుడిపై మానవ ఆవాసాలు ఏర్పాటు చేసేటప్పుడు ఈ సీస్మిక్ ప్రమాదాలను తప్పనిసరిగా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని శాస్త్రవేత్తలు సూచిస్తున్నారు.
స్మిత్సోనియన్ నేషనల్ ఎయిర్ అండ్ స్పేస్ మ్యూజియం శాస్త్రవేత్త థామస్ ఆర్.వాటర్స్ నేతృత్వంలోని బృందం 'ది ప్లానెటరీ సైన్స్ జర్నల్'లో ఈ పరిశోధన వివరాలను ప్రచురించింది. నాసాకు చెందిన లూనార్ రికనైసెన్స్ ఆర్బిటార్ కెమెరా (ఎల్ఆర్‌వోసీ) గత 17 ఏళ్లుగా సేకరించిన హై-రిజల్యూషన్ చిత్రాలను విశ్లేషించి, చంద్రునిపై 10,000కు పైగా పగుళ్లను గుర్తించారు. వీటిలో ఎక్కువ భాగం లోబేట్ స్కార్ప్‌లు (వక్ర ఆకారపు కొండచరియలు), మేర్ రిడ్జ్‌లు (ముడతలు) ఉన్నట్లు తేలింది. ఈ భౌగోళిక ప్రక్రియ కారణంగా గత 40 నుంచి 80 కోట్ల సంవత్సరాల కాలంలో చంద్రుని వ్యాసార్థం సుమారు 45 మీటర్ల (148 అడుగులు) మేర తగ్గిందని అంచనా వేశారు.
ఈ అధ్యయనం ప్రకారం, చంద్రుడి అంతర్భాగం చల్లబడుతున్న కొద్దీ, దాని బాహ్య కవచం (క్రస్ట్) ఒత్తిడికి గురై పెళుసుగా మారుతోంది. ఈ ఒత్తిడి కారణంగా ఉపరితలంపై పగుళ్లు ఏర్పడి, ఒకదానిపై ఒకటి ఎక్కుతూ కొండచరియల వంటి నిర్మాణాలు ఏర్పడుతున్నాయి. ఇవి చంద్రకంపాలకు దారితీస్తాయి. ఈ ప్రకంపనల వల్ల వ్యోమగాములు, వారు వాడే పరికరాలు, భవిష్యత్తులో నిర్మించే ఆవాసాలకు తీవ్ర ప్రమాదం పొంచి ఉంది.
ప్రస్తుతం ప్రపంచ దేశాల దృష్టి చంద్రుడి దక్షిణ ధ్రువంపైనే కేంద్రీకృతమై ఉంది. నాసా ప్రతిష్ఠాత్మక 'ఆర్టెమిస్' కార్యక్రమానికి సైతం ఈ ప్రాంతాన్నే ఎంచుకుంది. ఇక్కడి బిలాల్లో నీటి మంచు నిక్షేపాలు ఉండొచ్చని, వాటిని భవిష్యత్ ప్రయోగాలకు వనరుగా వాడుకోవచ్చని భావిస్తున్నారు. అయితే, తాజా అధ్యయనంలో గుర్తించిన పగుళ్లు, భూకంప ప్రమాదాలు ఎక్కువగా ఇదే ప్రాంతంలో ఉండటం తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో, భవిష్యత్తులో చంద్రుడిపై మానవ ఆవాసాలు ఏర్పాటు చేసేటప్పుడు ఈ సీస్మిక్ ప్రమాదాలను తప్పనిసరిగా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని శాస్త్రవేత్తలు సూచిస్తున్నారు.
