జిలేబీ మన స్వీట్ కాదా? దాని మూలాలు ఎక్కడున్నాయో తెలిస్తే ఆశ్చర్యపోతారు!

భారత్‌లో పండగలైనా, వివాహ వేడుకలైనా, చివరకు ఉదయం అల్పాహారమైనా వేడివేడి జిలేబీకి ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంటుంది. భారతీయులు ఎంతో ఇష్టంగా ఆరగించే ఈ తియ్యని పదార్థం అచ్చమైన స్వదేశీ వంటకమని చాలామంది భావిస్తారు. అయితే, చరిత్రను పరిశీలిస్తే దీని మూలాలు మన దేశంలో లేవని, పశ్చిమాసియా నుంచి ఇది మన దేశానికి చేరుకుందని తెలుస్తోంది.

చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం, జిలేబీని పోలిన 'జలాబియా' లేదా 'జులాబియా' అనే మిఠాయి ప్రస్తావనలు 10వ శతాబ్దపు అరబిక్ వంటకాల పుస్తకాల్లో కనిపిస్తాయి. మధ్యయుగ కాలంలో పశ్చిమాసియా, పర్షియా ప్రాంతాల నుంచి వచ్చిన వర్తకులు, కళాకారులు, యాత్రికుల ద్వారా ఈ వంటకం భారత ఉపఖండంలోకి ప్రవేశించింది. సుమారు క్రీ.శ. 1450 నాటి జైన గ్రంథం 'ప్రియంకర్‌ నృపకథ'లో ఒక వ్యాపారి విందులో జిలేబీని వడ్డించినట్లు పేర్కొన్నారు. దీనిని బట్టి అప్పటికే ఈ వంటకం మన ఆహార సంస్కృతిలో అంతర్భాగమైందని స్పష్టమవుతోంది.

ఇది పశ్చిమాసియా నుంచి వచ్చినప్పటికీ, భారతీయులు ఈ మిఠాయికి తమదైన శైలిలో రూపుదిద్దారు. ప్రస్తుతం మనం చూస్తున్న గుండ్రని ఆకారం, పాకం తయారీ విధానం, పిండి మిశ్రమం వంటివన్నీ ఇక్కడ వాతావరణానికి అనుగుణంగా అభివృద్ధి చెందినవే. అందుకే బెంగాల్‌లో దీనిని 'జిలిపి' అని, మినపపిండితో తయారు చేసే మందపాటి, పువ్వు ఆకారపు వంటకాన్ని దక్షిణ భారతదేశంలో 'ఇమర్తీ' లేదా 'జాంగ్రీ' అని పిలుస్తారు. జిలేబీ మూలాలు విదేశాల్లో ఉన్నప్పటికీ, శతాబ్దాలుగా భారత్‌లో రూపాంతరం చెందుతూ, ఇక్కడి పండగలు, సంప్రదాయాలతో పెనవేసుకుపోయి చివరకు ఒక అచ్చమైన భారతీయ మిఠాయిగా గుర్తింపు పొందింది.