హిమాలయాల్లో మసాలా దినుసు.. అడవిని కాపాడుతూ ఆదాయం పంచుతున్న 'ఖాగి'

అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో లభించే ఒక అటవీ సుగంధ ద్రవ్యం అక్కడి గిరిజన కుటుంబాల జీవనోపాధిని గణనీయంగా మెరుగుపరుస్తోంది. కేవలం ఒకే ఒక్క పంట ద్వారా సుమారు 200 కుటుంబాలు అటవీ సంపదను సంరక్షిస్తూనే రూ. 39 లక్షల ఆదాయాన్ని ఆర్జించి ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నాయి. పశ్చిమ కమెంగ్ జిల్లాలో 'ఖాగి'గా పిలిచే ఈ సుగంధ ద్రవ్యం, ప్రస్తుతం 100 చదరపు కిలోమీటర్ల అటవీ ప్రాంతానికి రక్షణ కవచంగా మారింది.

స్థానికంగా 'ఖాగి' (దీనినే ఎర్మా లేదా ష్యెయిన్ అని కూడా అంటారు) అని పిలిచే ఈ పండ్లకు ఒక ప్రత్యేకమైన సువాసన ఉంటుంది. నాలుకపై జలదరింపు కలిగించే గుణం దీని విశిష్టత. తరతరాలుగా స్థానిక గిరిజనులు మాంసాహార వంటకాలు, చట్నీలలో దీనిని వినియోగిస్తున్నారు. 2019 నుంచి 'మండలా ఫుడుంగ్ ఖెల్లాంగ్ కమ్యూనిటీ కన్సర్వ్‌డ్ ఏరియా' పరిధిలోని గ్రామస్థులు డబ్ల్యూడబ్ల్యూఎఫ్ ఇండియా సహకారంతో ఈ దినుసును సేకరించి శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో మార్కెటింగ్ చేస్తున్నారు. గతంలో వృథాగా పారేసే గింజలు ద్వారా కూడా ఇప్పుడు అదనపు ఆదాయం లభిస్తోంది. డాబర్ ఇండియా వంటి దిగ్గజ సంస్థలతో నేరుగా ఒప్పందాలు కుదుర్చుకోవడం ఈ విజయానికి దోహదపడింది.

గడిచిన రెండేళ్లలో (2024-26 సీజన్లు) సుమారు 10 మెట్రిక్ టన్నుల 'ఖాగి'ని విక్రయించడం ద్వారా రూ. 39 లక్షల టర్నోవర్ సాధించారు. ఇందులో రూ. 6 లక్షలను సీసీఏ మేనేజ్‌మెంట్ ఫండ్‌కు జమ చేశారు. ఈ నిధిని అటవీ గస్తీ, జీవవైవిధ్య పర్యవేక్షణ మరియు సమాజిక సంక్షేమ కార్యక్రమాలకు వెచ్చిస్తున్నారు. దీని ఫలితంగా ప్రతి కుటుంబం తమ సాధారణ వ్యవసాయ ఆదాయంతో (రూ. 20,000 - 30,000) పాటు అదనంగా ఏటా రూ. 5,000 నుంచి రూ. 10,000 వరకు సంపాదిస్తోంది.

భూటాన్‌లోని సక్తెంగ్ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం సరిహద్దులో ఉన్న ఈ ప్రాంతం క్లౌడెడ్ లెపర్డ్, రెడ్ పాండా, హిమాలయన్ బ్లాక్ బేర్ వంటి అరుదైన వన్యప్రాణాలకు ఆవాసంగా ఉంది. సంప్రదాయ అటవీ ఉత్పత్తులకు ఆధునిక మార్కెటింగ్ సౌకర్యాలు కల్పించడం ద్వారా గిరిజన కుటుంబాలకు ఆర్థిక భరోసా ఇవ్వడమే కాకుండా, పర్యావరణ పరిరక్షణలో స్థానిక సమాజాన్ని భాగస్వామ్యం చేయవచ్చని ఈ ప్రాజెక్టు నిరూపిస్తోంది.